विस्वमा कोरोना भाईरसले निम्त्याएको समस्या

२०७७ जेष्ठ २७ गते, मंगलवार

बद्री मास्के, गोरखा :- अहिले विस्वका बहुसंख्यक देसहरु कोरोना भाईरस (कोभिड १९) विरुध्द जुधिरहेको अवस्था छ । कोरोना भाईरस नितान्त नयाँ र भिन्न प्रकृतिले फैलिने हुँदा जनमानस डराउनु परेको परिस्थिति छ । कोरोना भाईरस कसरि उत्पत्ति भयो ? कहिले सम्ममा नियन्त्रण हुन्छ ? र यसको औषधी र म्याक्सीन केहो ? भन्ने विषयमा अहिले सम्म विस्व समुदाय अनभिज्ञ छन । तर, केहि विज्ञहरुको भनाई छ, यो भाईरस सन २०२४ सम्म रहन्छ ।

यसलाई नियन्त्रण गर्न चारवर्ष लाग्ने आशंका गरेका छन । कोरोनाको प्रकृति हेर्दा सहज तरिकावाट नियन्त्रण हुने संकेत देखिएको छैन । संक्रमण फैलिन रोक्ने सहज तरिका लकडाउन हो । तर, जनतालाई सँधै घरमा थुनेर राख्नपनि साध्य चल्दैन । कतिपय मानिसहरु खान नपायर मृत्यू वरण गर्न थालेका छन । देसको हरेक क्षेत्र अस्तव्यस्थ हुँदैछ । दिनानु दिन उद्योगधन्दा नाजुक हुँदै गईरहेकोछ । यो अवस्थामा जनमानसहरुलाई कोरोना रोगले भन्दा सोकले सताउन थालेको छ । यसैले सरकारको आदेश उलंघन गरि विरोध जनाउन सक्ने संभावना पनि बढेर गएकोछ । तसर्थ, कोरोना भाईरस रोकथामको वारेमा व्यापक जानाकारी गराई र वाह्य नाकाहरु बन्दगरि लकडाउन खुकुलो गर्नुपर्ने अवस्था देखिन्छ ।

२. कोरोनाले निंत्यायको आर्थीक मन्दीः
नेपालको स्थिति ७०–८० लाख यूवाहरु विदेसमा छन । त्यहि विदेसमा बस्ने यूवाहरुले पठाएको रेमिट्यान्सले देसको ३०–५० प्रतिसत अर्थतन्त्र धानियको थियो । कोरोना भाईरसको संक्रमणले कुनै देस अछुतो छैन । देस विदेसका उद्योगहरु बैंकको ऋण तिर्न नसकेर बन्दहुने अवस्थामा पुग्ने देखिन्छ । बैंकहरु ऋण डुबेर तहसनहस हुने अवस्था देखिन्छ । वैदेसिक रोजगारमा जाने यूवाहरु धमाधम फर्कन आत्तुर छन । यसले गर्दा रेमिटेन्स करिव ठप्पहुनेछ । अर्कोतर्फ फर्केर आएका यूवाहरुले गर्दा वेरोजगार अरु बढ्नेछ । बैंकहरु ऋण दिनसक्ने अवस्था नाजुक बन्नेछ । त्यसपछि वेरोजगारीको समस्या झनै जटिल बन्दैजाने देखिन्छ ।

३. कोरोनाको कारण हुने वेरोजगारः
अहिले सम्म विदेस जानेको संख्या घटेको थिएन । कोरोना भाईरसका कारण सबै देसको आर्थिक स्थिति तहसनहस छन । उद्योगधन्दाहरु बन्दहुने स्थितिमा छन । कतिपय देसले नेपाली यूवाहरुलाई घर फर्कन भनिसकेका छन । विदेसियका यूवाहरु घर आउन नपाएर छटपटीयका देखिन्छन । ति यूवाहरु फर्केपछि वेरोजगार त हुन्छननै । नेपालमा भैरहेका यूवाहरुलाई रोजगार दिन नसकिरहेको अवस्थामा विदेसवाट समेत थपिए पछि वेरोजगारको स्थिति कस्तो होला, कल्पना पनि गर्न सकिन्न ।

विदेस जान नपाएका यूवाहरुले उत्पादन गरेका कृषीजन्य वस्तुहरु विक्रिगर्न सकेका छैनन । अन्य निकासी हुनेठाउँ पनि देखिएको छैन । भारतवाट आउने फलफुल र तरकारीले नेपाली बजार मुल्य तहसनहस बनाई दिएका छन । किनभने, भारतमा हरेक वस्तुहरु व्यवसायीक ढंगवाट उत्पादन गरेका छन, त्यसैले नेपाल भन्दा धेरै सस्तो छ । यसैले भारतिय कृषकहरु नेपाली बजारलाई प्रमुखबजार ठानेका छन । त्यसैले, नेपाली कृषकको सानातिना उत्पादनले विस्वबजार संग प्रतिस्पर्धा गर्नसक्ने संभावना छैन । तसर्थ, सरकारले नेपाली यूवाहरुलाई रोजगारको अवसरका दिन कृषी प्रविधिको विकास गर्नुजरुरी छ । अन्यथा वेरोजगार समस्याले सरकारको टाउको दुखाई हुने टड्कारो देखिन्छ । यो पुरानो प्रविधिवाट नेपालले वेरोजगार यूवाहरुलाई तह लगाउन सक्नेछैन ।

४. कोरोना भाईरस नियन्त्रण, समाधान र रोजगारिः
कोरोना भाईरस सहजताका साथ छिट्टै विस्ववाट हराउँछ भन्ने संकेत देखिएको छैन । यसो भएपछि सदासर्वदा नागरिकहरुलाई कोठामा थुनेर राख्ने संभावना पनि हुँदैन र यसरि समाधान हुनेपनि होईन । तसर्थ, कोरोना भाईरस कसरि सर्छ भन्नेकुरा आमजनतालाई जानाकारी गराउने र सचेत गराउनु जरुरी छ । सरकारले चाहिं देसलाई कोरोनावाट जोगाउन नाकाहरु बन्दगर्ने उपायहरुको अवलम्वनतिर लाग्नुपर्छ । आमजनता आफु कसरि सुरक्षित हुने भन्ने उपायको अवलम्वन गर्दै दिनचर्यालाई सहज बनाउनतिर लाग्नुपर्छ । र प्रमुख कारकतत्वहरुमा सरकारको निगरानी पनि रहनु पर्छ । यसो भएमा जनताको दिनचर्या सहज हुनसक्थ्यो कि ।

छिमेकी दुईदेसका बल्क उत्पादकहरु संग नेपालका उद्यमीहरुले प्रतिस्पर्धा गर्न सक्तैनन । यसले गर्दा नेपालका साना उद्यमीहरु र कृषकहरुको उत्पादनले बजार नपाएर थलापर्छन । यसो भएपछि छिमेकी उद्यमीहरु संग प्रतिस्पर्धा गर्न नेपालका उद्यमीहरुले पनि मास प्रोडक्सन शुरु गर्नुपर्छ । र यसको बजार व्यवस्थातिर लाग्नुपर्ने हुन्छ । यसोगर्न तल उल्लेख गरे अनुसार सरकार, बैंक र उद्यमीहरु मिलेर अगाडि बढ्नुको विकल्प देखिदैन ।

त्यसैले यिसबै समस्याहरु समाधानका लागि नेपाल सरकारले व्यवसायीक खेतीको शुरुवात गराउनु पर्छ । र व्यवसायीक खेतीवाट हरेक उत्पादनहरु मास प्रोडक्सन शुरुगर्नु पर्छ । यसका लागि कृषी विज्ञहरुले कुन उत्पादनको लागि उपयूक्त छभन्ने कुरा हरेक कृषीक्षेत्र जाँचगरि उपयूक्त कृषी उत्पादनका लागि सिफारिस गर्नुपर्छ । यसो भएपछि सबै कृषकले एकैखालको उत्पादन शुरु गर्नेछन, यसले गर्दा मास प्रोडक्सन हुनेछ । यसपछि छिमेकी देसका कृषी उत्पादनहरु संग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्नेछन । यसैले बजार व्यवस्थाको लागि कृषकहरुकै विचमा कृषी सहकारी गठन गरि उत्पादित वस्तु खरिदको व्यवस्था गर्नुपर्छ । कृषी सहकारीले प्रशोधन, प्याकिङ्ग र सप्लाईको काम गर्नेछ । यसो भएपछि विस्वभरि नेपाली उत्पादन पुग्न सक्नेछ । यसले गर्दा कृषकलाई बजारको चिन्ता नहुने, उत्पादनलाई मात्र ध्यानदिन पाउने छन । कृषी सहकारीले विक्रिवाट गरेको मुनाफा पनि कृषकले पाउन सक्ने छन ।

  • व्यवसायीक खेतीमा सरकारको दायीत्वः
    – सरकारले आफ्ना मातहतका कृषी विशेषज्ञहरुलाई हरेक कृषी क्षेत्रमा कुनखालको कृषी योग्य जमिन जाँचगर्न निशुल्क सेवा प्रदान गर्नुपर्छ ।
    -त्यस कृषीक्षेत्रमा जतिसुकै उपभोक्ता भएपनि कृषी विशेसज्ञले सिफारिस गरेको कृषी उत्पादनमा लाग्न बाध्य हुनुपर्छ ।
    – सरकारको तर्फवाट विउविजन र मलखादको व्यवस्थामा सहज र सहयोग पु¥याउनु पर्छ । अटेर गर्नेलाई सबै किसिमको सरकारी सुविधाहरु कटौती गर्नुपर्छ ।
    – हरेक कृषी क्षेत्रमा एक कृषी सहकारी संस्था दर्ताको लागि सहयोग गर्नुपर्छ । र यसै कृषी सहकारीले आफ्नो क्षेत्रमा भएको कृषी उत्पादनहरु खरिदविक्रिको व्यवस्था मिलाउनु पर्छ । र यसको वार्षीक साधारण सभागरि हिसाब किताब पारदर्शी गर्नुपर्छ ।
    – सरकारले हरेक कृषी सहकारी सँस्थाको अनुगमन तथा सुपरिवेक्षणको कडा निगरानी गर्नुपर्छ ।
    -सरकारले संपुर्ण कृषी सहकारी संस्थाको वार्षीक बुलेटीन प्रकाशन गरि एकआपसको अनभव शेयरगर्ने मौका दिनुपर्छ ।

ख) व्यवसायीक खेतीमा बैंकहरुको दायीत्वः
– बैंकहरुले ऋण आवश्यक पर्ने कृषकहरुलाई सहज तरिकावाट न्यूनव्याजमा ऋण उपलब्ध गराउनु पर्छ ।
– बैंकले कृषी सहकारी सँस्थालाई पनि आवश्यक परेमा सहज तरिकावाट ऋण उपलब्ध गराउनु पर्छ ।
– हरेक कृषी सहकारी सँस्थालाई हिसाबकिताब राख्ने तरिका र बजार व्यवस्थामा बैंकले सहयोग पु¥याउनु पर्छ ।

ग) व्यवसायीक खेतीमा कृषकको दायीत्वः
– हरेक क्षेत्रका कृषक विज्ञहरुले सिफारिस गरेको कृषीवाली लगाउन वाध्यहुनु पर्छ ।
– हरेक कृषकले आफ्नो उत्पादनहरु आफ्नैक्षेत्रको कृषी सहकारी सँस्थालाई विक्रिगर्नु पर्छ । अन्यत्र लैजान पाउने छैन ।
– हरेक कृषक सोहि क्षेत्रको कृषी सहकारी सँस्थामा अनिवार्य आवध्द हुनुपर्छ ।

निष्कर्शः
यो लेख फ्रान्सको एल्जासीयन क्षेत्रको कृषी व्यवसाय र प्रविधिमा आधारित छ । यो प्रविधिले हरेक कृषीजन्य वस्तुको मास प्रोडक्सन हुनेभएकोले प्रतिस्पर्धामा जान सक्नेछन । यसवाट वेरोजगारिको समस्या पनि समाधान हुनेछ । अहिले नेपालका कृषकहरु बजार नपाएर लगानी र परिश्रमको ज्याला नउठ्ने हुँदा आफ्ना उत्पादन विचौलियाको मुल्यमा विक्रिगर्न वाध्य छन । यसको लागि सरकारले गुरुयोजना बनाई केहि समय कडाईका साथ लागु गर्नुपर्छ ।

 

ताजा

स्तरोन्नति नगर्दा ग्रामीण सडक बर्षेनी अबरुद्ध

२०७८ भाद्र ६ गते, आईतवार

स्तरोन्नति नगर्दा ग्रामीण सडक बर्षेनी अबरुद्ध

२०७८ भाद्र ६ गते, आईतवार

खानेपानीको जारमा मरेको भ्यागुतो

२०७८ भाद्र ५ गते, शनिबार

ढिम्की मन्दिरमा १ लाख भक्तजन भेला भए

२०७८ भाद्र १ गते, मंगलवार

कृशलाको हत्यारा सार्वजनिक घरबार बिगारेको भन्दै हत्या गरेको खुलासा

२०७८ श्रावण ३२ गते, सोमबार

कोरोना संक्रमणको ‘रेड जोन’मा काठमाडौँ, निषेधाज्ञामा कडाइ गरिँदै

२०७८ श्रावण ३२ गते, सोमबार

लिम्चुङबुङमा इलाका प्रहरी कार्यालय भवन सिल्यान्यास

२०७७ मंसिर २० गते, शनिबार

जनतालाई सही सूचना दिऔँ, पत्रकारिता क्षेत्रको गरिमा बढाऔँ : मन्त्री गुरुङ

२०७७ मंसिर १५ गते, सोमबार

रौतामाईमा पहिलो पटक २ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि

२०७७ आश्विन २७ गते, मंगलवार

भोर्लेबासीका लागि बरदान भूपू लाहुरे गाउँलेले पाए ३० वर्षपछि सुद्ध खानेपानी

२०७७ आश्विन २४ गते, शनिबार

उदयपुरगढी गाउँपालिकाले पुराना संरचनाहरुको संरक्षण गर्ने

२०७७ आश्विन १० गते, शनिबार