भोटेकोशी बाढीपछि तङ्ग्रिन नपाउँदै थपियो बूढीगण्डकीको पीडा, यस्तो छ अहिलेसम्मको क्षति

काठमाडौं । भदौ १० गतेको भोटेकोशी बाढीले पुर्‍याएको क्षति र पीडाबाट प्रभावित क्षेत्र तङ्ग्रिन नपाउँदै गोरखाको बूढीगण्डकी नदीमा आएको भीषण बाढीले अर्को विपत्ति निम्त्याएको छ ।

आइतबार बिहान पहिरोका कारण नदीको बहाव थुनिएर एक्कासि खुलेपछि आएको लेदो र गेग्रानसहितको बाढीले उत्तरी गोरखाका बस्ती, घर, पुल तथा भौतिक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । बाढीमा परी पशुको हेरचाहमा खटिएका चार जना सम्पर्कविहीन भएका छन् ।

गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिका–६ स्थित लोक्पा र चुम्लिङ आसपास पहिरो खसेर नदी थुनिएपछि बूढीगण्डकीमा बाढी आएको प्रारम्भिक जानकारी छ । स्थानीय प्रशासनका अनुसार आइतबार बिहान करिब ५ः३० बजे नदी थुनिएको सूचना प्राप्त भएको थियो । त्यसपछि बिहान ६ः१५ बजेतिर थुनिएको पानी बग्न थालेसँगै नदीमा ठूलो बाढी आएको हो ।

बाढीले चुमनुब्री गाउँपालिकाका पैयू, बगर, सल्लेरी, जगत् र घट्टेखोला क्षेत्रका बस्तीमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ । गाउँपालिका अध्यक्ष निमा लामाका अनुसार प्रारम्भिक विवरणमा ३५ भन्दा बढी घर बगेका छन् । बाढीको क्षति अझै यकिन भइसकेको छैन । घट्टेखोलास्थित विकास प्राथमिक विद्यालयको भवनसमेत बाढीले बगाएको बताइएको छ । सल्लेरीमा निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनामा पनि क्षति पुगेको छ ।

चुमनुब्री गाउँपालिका–६ भएर बग्ने उङगिलुङ खोलाको किनारमा रहेका चारवटा गोठ बाढीले बगाएको छ । ती गोठमा बाँधिएका १५ वटा याक र नाकसमेत बगेका छन् । पशुको हेरचाहमा रहेका चार जना सम्पर्कविहीन भएपछि उनीहरूको खोजी तथा उद्धारको प्रयास भइरहेको छ । घटनामा मानवीय क्षतिको विवरण भने स्पष्ट भइसकेको छैन ।

बाढीले उत्तरी गोरखाको जनजीवनसँगै आवागमनसमेत प्रभावित बनाएको छ । गोरखाको आरुघाट र धादिङ जोड्ने मोटरेबल पुल बाढीले बगाएको छ । आरुघाट गाउँपालिका–२ र ३ जोड्ने सोतीस्थित फलामे पक्की पुल, सोती र मान्बु जोड्ने पुल तथा दोभानको बेलीब्रिज पनि बाढीले बगाएको विवरण प्राप्त भएको छ ।

त्यस्तै चुमनुब्री गाउँपालिका–३ अन्तर्गत न्याक्चेत र सिर्दिबास जोड्ने पुरानो झोलुंगे पुल तथा धार्चे गाउँपालिका–५ को माछीखोलाबाट केरौजा जोड्ने झोलुंगे पुल पनि बाढीले बगाएको छ । पुलहरू बगाउँदा बस्तीबीचको सम्पर्क र आवतजावतमा थप समस्या सिर्जना भएको छ ।

बाढी माछीखोला बजार हुँदै सोती बजारसम्म पुगेको थियो । नदीको बहाव बढ्दै गएपछि आरुघाट बजारसमेत खाली गराइएको छ । प्रहरीले माइकिङ गर्दै नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेको छ । खोर्लाबेँसी, माछीखोला, सोती, आर्खेत र आरुघाट क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च स्थानमा सुरक्षित रहन भनिएको छ ।

गृहमन्त्री सुदन गुरुङले पनि बूढीगण्डकी नदी किनार तथा तटीय क्षेत्रमा रहेका बासिन्दालाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेका छन् । उद्धार, राहत र प्रभावितलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा स्थानीय प्रशासन परिचालन गरिएको छ । उद्धारका लागि हेलिकप्टरसमेत परिचालन गरिएको जनाइएको छ ।

बाढीको जोखिम अझै कायम रहेकाले नदी किनारमा नजान र उच्च स्थानमा सुरक्षित बस्न प्रहरीले त्रिशूली दोभानसम्मका बासिन्दालाई आग्रह गरेको छ । पहिरोले नदी पुनः थुन्न सक्ने र थुनिएको पानी एक्कासि खुल्दा फेरि बाढी आउन सक्ने जोखिमका कारण स्थानीयलाई सतर्क रहन भनिएको छ ।

बूढीगण्डकी बाढीबाट भएको क्षतिको यकिन विवरण संकलन भइरहेको जिल्ला प्रशासनले जनाएको छ । प्रारम्भिक विवरणमा ३५ भन्दा बढी घर बगेको, चार जना सम्पर्कविहीन भएको, १५ वटा याक र नाक बगेको तथा विभिन्न पुलमा क्षति पुगेको उल्लेख छ । यसबाहेक विद्यालय भवन, निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजना र बजार क्षेत्रमा समेत क्षति पुगेको छ ।

नदी थुनिएर एक्कासि खुलेका कारण आएको बाढीले तटीय बस्तीमा कति क्षति पुर्‍यायो भन्ने विवरण संकलन हुन बाँकी छ । अहिले प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने, सम्पर्कविहीन भएकाहरूको खोजी गर्ने र थप क्षति हुन नदिन सतर्कता अपनाउने कामलाई प्राथमिकता दिइएको छ ।

दौ १० गतेको भोटेकोशी बाढीको क्षति अझै सामान्य अवस्थामा फर्किएको छैन । उक्त बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखालगायतका जिल्लामा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको थियो । हालसम्म सार्वजनिक विवरणअनुसार भोटेकोशी बाढीमा १ हजार ४ सयभन्दा बढीको मृत्यु भएको र ५ हजार २८५ जना बेपत्ता रहेको उल्लेख छ । बाढीले घर, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको थियो।

बाढीपछि सरकारले खोजी तथा उद्धारबाट पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणतर्फ ध्यान केन्द्रित गर्न थालेको अवस्थामा बूढीगण्डकीमा आएको नयाँ विपत्तिले थप चुनौती खडा गरेको छ । भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित परिवारको पीडा कम हुन नपाउँदै अर्को नदीमा आएको बाढीले बस्ती, पुल र अन्य संरचना बगाएपछि सर्वसाधारण फेरि विस्थापनको जोखिममा परेका छन् ।