विराटनगरमा चिनियाँ नागरिकको शंकास्पद गतिविधि

किशोर बुढाथोकी

२०८२ जेष्ठ २५, आइतबार १५:३८

विराटनगर । भारतसँग सीमा जोडिएको कोशी प्रदेशको राजधानी विराटनगरमा चिनियाँ नागरिकले केही सयमदेखि शंकास्पद गतिविधि गरिरहेको पाइएको छ ।

विराटनगरमा २ जना चिनियाँ नागरिक करिब २ महिना अघिदेखि बसिरहेको सुरक्षा स्रोतले बतायो । हाल विराटनगर महानगरपालिका–११ स्थित एउटा घरमा डेरा लिएर बसेका छन् । ठाउँ फेर्दै बस्ने गरेको सुरक्षा स्रोतको दाबी छ ।

उनीहरु कुन भिसाका आधारमा र कहिले चीनबाट नेपाल प्रवेश गरेका हुन् भन्ने यकिन छैन । उनीहरुको शंकास्पद गतिविधिका बारेमा जिल्ला सुरक्षा समिति मोरङमा समेत छलफल भएको थियो ।

ती चिनियाँ नागरिकले सुनजस्तो देखिने पहेँलो धातुका गरगहना (सुनका गहना हैनन्) बिक्री गर्ने गरेको पाइएको छ । उनीहरुले विश्वस्त पारेर महिलाहरुलाई सामान बिक्री गर्ने गरेका हुन् । ‘घर–घर पुगेर र टोल–टोल घुमेर सामान बेच्छन् । साप्ताहिक हटियामा पुग्छन् । विशेष गरेर नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रलाई केन्द्रित गरेर सामान बेच्ने गरेको पाइयो,’ स्रोतले भन्यो ।

विराटनगरको जलजला चौकमा एउटा पसल नै सञ्चालन गरिरहेको सूचना सुरक्षा निकायसँग छ । तर, उनीहरुले अनुमति लिएर वा बिना अनुमति व्यापार गरिरहेका हुन् भन्ने बारेमा स्थानीय प्रशासन र अध्यागमन कार्यालयसमेत अनभिज्ञ छन् ।

बिजनेस भिसाका आधारमा प्रवेश गरेर अनुमति लिएका विदेशी नागरिकले मात्रै नेपालमा व्यापार गर्न पाउँछन् । विराटनगरमा शंकास्पद गतिविधि गरिरहेका चिनियाँ नागरिकले भने प्रदेश १–०१–००२ ह ३२६४ नम्बरको सीटी सफारी दैनिक भाडामा लिएर व्यापार गर्ने गरेका हुन् ।

सफारी प्रयोग गरेबापत चालकलाई १ दिनको १ हजार ५ सय रूपैयाँ दिने गरेको पाइएको छ । ‘करिब ३ हप्तादेखि दैनिक सफारी भाडामा लिन्छन् । भाडाबापत १ हजार ५ सय रूपैयाँ दिन्छन् । सबैतिर पुर्याएर गरगहना बेच्छन् । अरु कुरा मलाई थाहा भएन,’ ती सफारी चालकले भने ।

ती चालकका अनुसार उनीहरुले विभिन्न ठाउँमा पुगेर दैनिक ४–५ हजार रूपैयाँ बराबरको सामान बिक्री गर्ने गरेका छन् । तर, सोधीखोजी गर्दा चिनियाँ नागरिकले भिसा र व्यापारका लागि अनुमति लिएको प्रमाणसमेत देखाउन नसकेको पत्रकार सोनुकुमार दासले बताए । उनका अनुसार चिनियाँ उल्टै तर्किएर हिँडे । जसका कारण उनीहरुको गतिविधि शंकास्पद देखिएको हो ।

विराटनगर छिरेर नेपाल–भारत सीमा क्षेत्र केन्द्रित व्यापारमा उनीहरु सक्रिय हुँदा पनि राज्यका निकायसँग उनीहरुका बारेमा कुनै ‘रेकर्ड’ छैन । चिनियाँहरुले अध्यागमन कानुनको उल्लंघन गरेको हुनसक्ने आशंका छ । भिजिट भिसामा नेपाल छिरेर उनीहरुले व्यापार गरिरहेको हुनसक्ने सुरक्षा स्रोतको भनाइ छ ।

‘नेपालले कानुन कार्यान्वयन गर्न नसकेजस्तो देखिन्छ । अध्यागमन कानुनको उल्लंघन गरेको हुनसक्छ । कतिपय विदेशीहरु भिजिट भिसामा नेपाल छिरेर व्यापार गर्ने गर्छन् । व्यापार गर्ने नाममा चिनियाँहरु भारतसँग सीमा जोडिएका क्षेत्रतर्फ केन्द्रित हुनु शंकास्पद हो । भारत–चीन द्वन्द्व छ । उनीहरुका गतिविधिले सुरक्षा संवेदनशीलता बढाउने देखिन्छ,’ १ सुरक्षा अधिकारीले भने । उनीहरु सीमा क्षेत्रमा निर्वाध घुमफिर गरिरहेका छन् ।

‘नेपालमा भन्दा चीनमा व्यापारको सम्भावना र अवसर राम्रो छ । त्यहाँमाथि पहेँलो धातुका सामान बेचेर कति नै कमाइ हुन्छ र ? व्यापार गरेजस्तो देखाएर अरु नै योजना पूरा गर्ने उद्देश्य छ कि भनेर आशंका गर्ने पर्याप्त आधारहरु छन्,’ सुरक्षा स्रोतले भन्यो । स्रोतका अनुसार सीमा क्षेत्रमा चिनियाँको शंकास्पद गतिविधिका कारण छिमेकी मुलुक भारतले नेपाललाई शंकाको दृष्टिले हेर्न सक्छ ।

अध्यागमन कार्यालय विराटनगरका प्रमुख भक्तबहादुर राजवंशी चिनियाँ नागरिक कसरी विराटनगर प्रवेश गरेका हुन् भनेर यकिन नभएको बताउँछन् । उनका अनुुसार पर्यटक, विवाह (नेपाली नागरिकले विदेशीसँग बिहे गरेमा) र फेमिली भिसाको म्याद थप गर्ने अधिकार मात्रै विराटनगरको अध्यागमनलाई छ ।

भिसा भने अध्यागमन विभागमार्फत नै जारी हुने राजवंशीले बताए । ‘हामीले भिसा दिने हैन । म्याद मात्रै थप्ने हो । भिसाको म्याद थपका लागि तत्काल चिनियाँ नागरिक आएका छैनन्,’ उनी भन्छन् । उनका अनुसार पर्यटक भिसामा १ सय ५० दिनसम्म बस्ने अनुमति दिन सकिन्छ ।

विवाह भिसाको समय अलि लामै हुन्छ । फेमिली भिसामा १ वर्षसम्म बस्ने अनुमति दिन सकिने र त्यसपछि समय थप गर्दै लैजाने व्यवस्था रहेको उनले बताए । राजवंशीका अनुसार बिजनेस भिसा र वर्किङ भिसाको म्याद थप गर्ने अधिकार विराटनगरको अध्यागमनलाई छैन ।

‘अध्यागमन विभाग र श्रम मन्त्रालयबाटै सबै काम हुन्छ,’ उनले भने । विराटनगरमा चिनियाँ नागरिकको गतिविधि हेर्दा अलि शंकास्पद नै देखिएको अध्यागमन प्रमुख राजवंशीको भनाइ छ । अवैध तरिकाले बसेको र भिसाको दुरुपयोग भइरहेको रहेछ भने प्रहरीले अनुसन्धान गर्नुपर्ने उनले बताए ।

‘अहिले केही जानकारी छैन । तर, खोजतलास र अनुसन्धान गरेपछि सबै कुरा थाहा हुन्छ । अवैध तरिकाले बसेको र गतिविधि गरेको पाइयो भने ‘डिपोर्ट’ गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउँछौं । कानुनी कारबाहीका लागि विभागमा पठाउँछौं,’ उनी भन्छन् । तर, यस विषयमा सत्यतथ्य पत्ता लगाउने जिम्मा प्रहरीकै हुने बताए ।

मोरङ प्रहरी प्रमुख एसपी नारायणप्रसाद चिमरियाले चिनियाँ नागरिकका विषयमा बुझ्नका लागि प्रहरी टोली परिचालन गरिएको बताए । ‘हामी वास्तविकता बुझ्दैछौं । अवैध तरिकाले बसोबास गरिरहेको पाइयो भने नियन्त्रणमा लिएर अध्यागमनलाई बुझाउँछौं,’ उनी भन्छन् ।

मोरङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादवले चिनियाँ नागरिकका बारेमा बुझ्ने काम भइरहेको बताए । ‘उनीहरुको बसाइ र व्यापार वैधानिक हो कि हैन भनेर बुझ्ने काम भइरहेको छ । त्यसपछि मात्रै वास्तविकता बताउन सकिन्छ,’ उनले भने ।