‘मार्गदर्शक सिद्धान्त’ मा इरान-अमेरिका समझदारी

जेनेभा। स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा भएको दोस्रो चरणको अप्रत्यक्ष वार्तापछि इरान र संयुक्त राज्य अमेरिका आफ्नो आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी विवाद समाधानका लागि मुख्य ‘मार्गदर्शक सिद्धान्त’ मा सहमत भएका छन्। ओमानको मध्यस्थतामा भएको यस वार्ताले लामो समयदेखिको गतिरोध अन्त्य गर्ने दिशामा सकारात्मक सङ्केत दिएको छ।

इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघ्चीले मङ्गलवार जेनेभामा आयोजित निशस्त्रीकरण सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै वार्तामा ‘राम्रो प्रगति’ भएको र केही आधारभूत बुँदामा समझदारी जुटेको बताए। यद्यपि, अझै धेरै काम बाँकी रहेको र दुवै पक्षका अडानहरूलाई निकट ल्याउन समय लाग्ने उनले स्पष्ट पारे। अमेरिकी अधिकारीहरूले पनि वार्ता रचनात्मक रहेको स्वीकार गर्दै इरानले आगामी दुई हप्ताभित्र बाँकी मतभेद समाधानका लागि विस्तृत प्रस्ताव ल्याउने अपेक्षा गरेका छन्।

Advertisement

यो वार्ता निकै तनावपूर्ण वातावरणका बिच भएको हो। वार्ता सुरु हुनै लाग्दा इरानले रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ‘होर्मुज जलडमरू’ क्षेत्रमा सैन्य अभ्यासका कारण केही समयका लागि जलमार्ग बन्द गर्ने घोषणा गरेको थियो। अर्कोतर्फ, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सम्झौता नभए इरानले ‘अत्यधिक पीडादायी’ परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिँदै मध्यपूर्वमा सैन्य उपस्थिति बढाएका छन्।

अमेरिकाले इरानको युरेनियम धनीकरण ३.६७ प्रतिशतमा सीमित गर्नुपर्ने र ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको मारक क्षमता १,००० किलोमिटरभित्र राख्नुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेको बुझिएको छ। इरानले भने आफ्नो शान्तिपूर्ण आणविक अधिकारमा सम्झौता नगर्ने तर अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सीसँग प्राविधिक सहयोग र निरीक्षणमा सहकार्य गर्न तयार रहेको बताएको छ।

इरानका सर्वोच्च नेता अली खामेनेईले अमेरिकी धम्कीले काम नगर्ने भन्दै वार्ताको नतिजा पूर्वनिर्धारित गर्न खोज्नुलाई मूर्खतापूर्ण भएको बताएका छन्। ओमानका विदेशमन्त्री बद्र अल्बुसाइदीले दुवै पक्षबिच साझा लक्ष्य पहिचान गर्ने दिशामा संवाद अघि बढेको र यसले क्षेत्रीय स्थिरतामा मद्दत पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे।