जनआन्दोलन दिवस आज मनाइँदै

Share this
661shares
मुलुकी खबर
मुलुकी खबर
clock२०८१ चैत २६, मंगलबार ०७:०७

काठमाडौं । नेपालमा पञ्चायती शासन व्यवस्था ढलेर प्रजातन्त्र पुनर्बहाली भएको दिनको सम्झनामा आज (मंगलबार) जनआन्दोलन दिवस मनाइँदै छ ।

विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरेर यो दिवस मनाउने गरिन्छ । विक्रम संवत २०४६ चैत २६ गते ३० वर्षीय पञ्चायती शासन व्यवस्थाको अन्त्य भएको थियो । उक्त शासन व्यवस्थाको अन्त्य भएर मुलुकमा प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएको हो ।

मुलुकमा प्रजातन्त्र स्थापना भएको सम्झना र खुसीयालीमा प्रत्येक वर्ष चैत २६ गते जनआन्दोलन दिवस मनाइन्छ । मुलुकमा राजा महेन्द्रले विसं २०१७ पुस १ गते पञ्चायती व्यवस्थाको सुरुवात गरेका थिए ।

तर, जनआन्दोलनका बलमा उक्त व्यवस्थाको अन्त्य विक्रम संवत २०४६ चैत २६ गते भयो । नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त वाममोर्चासमेतले संयुक्त रूपमा आन्दोलन गर्दा ३० बर्से पञ्चायती व्यवस्था ढलेको थियो ।

पञ्चायती व्यवस्था ढलेर नेपालमा बहुदलीय शासन व्यवस्थाको पुनःस्थापना भयो । कांग्रेस नेता गणेशमान सिंहको नेतृत्वमा भएको जनआन्दोलन ५० दिनसम्म चलेको थियो ।

विक्रम संवत २००७ फागुन ७ गते नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना भएको दिनको अवसर पारी विसं २०४६ फागुन ७ गतेदेखि आन्दोलन सुरु भएको थियो । तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले देशवासीका नाममा सम्बोधन गर्दै चैत २६ गते बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापना भएको घोषणा गरेका थिए ।

तत्कालीन राजाको घोषणासँगै २०४६ चैत २६ गतेबाट नै दलमाथिको प्रतिबन्ध हटेको थियो । त्यस दिनदेखि बहुदलीय व्यवस्था पुनःस्थापना भयो ।

प्रत्येक वर्ष चैत २६ गते विभिन्न कार्यक्रम गरी जनआन्दोलन दिवस मनाइँदै आएको छ । दिवसको अवसरमा यसवर्ष पनि विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गर्ने तयारी छ ।
त्यतिबेलाको जनआन्दोलनले राजनीतिक स्वतन्त्रतासँगै वाक तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता पनि दिएको थियो । मरिचमान सिंह नेतृत्वको मन्त्रिमण्डलले २०४६ सालको जनआन्दोलनमा दमन गरेको थियो ।

तर, आन्दोलन झन् चर्किंदै गएपछि तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले सिंह नेतृत्वको सरकार विघटन गरेर लोकेन्द्रबहादुर चन्दको नेतृत्वमा ३ सदस्यीय मन्त्रिमण्डल बनाएका थिए । यद्यपि, चन्द नेतृत्व मन्त्रिमण्डल २ दिनमात्रै टिक्यो ।

चन्द नेतृत्वको मन्त्रिमण्डल गठन गरिएपछि आन्दोलनले झन् ठूलो रूप लिएको थियो । नारायणहिटी दरबार अगाडि राखिएको राजा महेन्द्रको शालिक आन्दोलनकारीले तोडफोड गरेका थिए । चैत २५ र २६ गते पनि देशभर आन्दोलन जारी रहेपछि राजा वीरेन्द्रमाथि राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय दबाब बढ्यो ।

त्यसपछि उनले आन्दोलनकारीलाई वार्तामा बोलाए । आन्दोलनकारीका तर्फबाट कांग्रेस नेता कृष्णप्रसाद भट्टराई र गिरिजाप्रसाद कोइराला तथा वाममोर्चाका तर्फबाट सहाना प्रधान र राधाकृष्ण मैनालीको प्रतिनिधिमण्डलले वार्ता गरेको थियो । यही वार्ताबाट दलविहीनको व्यवस्था संविधानबाट हटाइएको थियो ।

त्यसैले २०४६ सालको जनआन्दोलन राजनीतिक परिवर्तनका लागि १ महत्वपूर्ण तथा ऐतिहासिक मानिन्छ । यद्यपि, यस जनआन्दोलनको स्मरण अहिले राजनीतिक दलहरूले गर्न छाडेका छन् । जनआन्दोलनको भावना र मर्म बिर्संदै गएको आरोप खेप्ने राजनीतिक दलहरुले औपचारिक कार्यक्रम गर्नसमेत छाडेका छन् ।

यद्यपि प्रमुख राजनीतिक दलहरुले २०६२ सालमा पनि दोस्रो जनआन्दोलनको सुरुवात चैत २४ बाट गरेका थिए । दोस्रो जनआन्दोलनले राजसंस्था अन्त्य गरी नेपालमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना गरेको थियो ।

तपाइको प्रतिक्रिया
प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमण : दिल्लीमा छोटो बसाइ, नेपालका एजेन्डा लामै
विराटनगरबाट लागुऔषधसहित एक युवक पक्राउ
ब्राउन सुगरसहित इटहरीका दुई युवक पक्राउ
कोशी प्रदेशमा एकै दिन १७ सवारी दुर्घटना, २३ जना घाइते (पूरा विवरणसहित)
बराहक्षेत्रमा चलिरहेको मोटरसाइकलबाट खसेकी युवतीको उपचारका क्रममा मृत्यु
कोशी र गण्डकीका हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना
स्थानीय निर्वाचनको तयारीमा एमाले, ३ हजार ४१४ नेता–कार्यकर्तासहितको राष्ट्रिय भेला
यस्तो छ विदेशी मुद्राको विनिमय दर
यस्तो छ विदेशी मुद्राको विनिमयदर
पटकाको बारुद चुलोमा हाल्दा जलेर सुनसरीका बालक घाइते
अस्पतालको आशामा जग्गा दिए, नबनेपछि मुख्यमन्त्री कार्यालय अगाडि आमरण अनशन
भुटानी शरणार्थी र राजनीतिक बन्दीको विषय उठाउन आग्रह
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.