प्राकृतिक सम्पदामाथिको अतिक्रमण रोक्नुपर्छ

Share this
631shares
मुलुकी खबर
मुलुकी खबर
clock२०८३ असार २९, सोमबार १६:०२

विराटनगर औद्योगिक विकास, राजनीतिक जागरण र सांस्कृतिक विविधताका लागि परिचित सहर हो । तर, यसको अर्को महत्वपूर्ण पहिचान ऐतिहासिक पोखरी, जलाशय र तिनसँग जोडिएको प्राकृतिक सम्पदामा पनि निहित छ । सहरको विकाससँगै यी सम्पदामाथि बढ्दो अतिक्रमण र उपेक्षाले गम्भीर चुनौती सिर्जना गरेको छ ।

पहिले सहरभरि फैलिएका दर्जनौं पोखरी अहिले सीमित संख्यामा खुम्चिएका छन् । बाँकी बचेका धेरै पोखरीको स्वरूपसमेत संकटमा परेको छ । यो अवस्था सम्पदा विनाशको विषय मात्र नभएर विराटनगरको इतिहास, वातावरण र भविष्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको प्रश्न हो ।

पोखरिया, राजा पोखरी, रानी पोखरी, हात्ती पोखरी र दूध पोखरीजस्ता जलाशय स्थानीय जनजीवन, धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक परम्परासँग गहिरोसँग गाँसिएका छन् । यिनले विगतका पुस्ताको स्मृति बोकेका छन् र सहरको उत्पत्तिबारे प्रचलित कथनलाई जीवन्त राखेका छन् । यस्ता सम्पदाको संरक्षणले पर्यटन प्रवर्धन, सांस्कृतिक पहिचानको जगेर्ना र भावी पुस्तालाई इतिहाससँग जोड्ने अवसर प्रदान गर्छ । त्यसैले पोखरीलाई खाली जग्गा वा विकासको अवरोधका रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति त्याग्न आवश्यक छ ।

पोखरीको महत्व सांस्कृतिक पक्षमा मात्र सीमित छैन । जलवायु परिवर्तन र अव्यवस्थित सहरीकरणको बढ्दो प्रभावका बीच पोखरीहरू प्राकृतिक जल पुनर्भरणका प्रमुख आधार हुन् । तिनले वर्षाको पानीलाई जमिनभित्र सोस्न सहयोग गर्छन्, भूमिगत पानीको सतह सन्तुलित राख्छन् र डुबानको जोखिम कम गर्न योगदान पुर्‍याउँछन् । पोखरी मासिँदै जाँदा हिउँदमा पानीको अभाव र वर्षामा डुबान बढ्नु संयोग मात्र होइन । यो प्राकृतिक चक्रमा मानवीय हस्तक्षेपको प्रत्यक्ष परिणाम हो ।

नेपालको कानुनले सार्वजनिक जलाशय संरक्षणको स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ । तर, कार्यान्वयन फितलो हुँदा अतिक्रमण, फोहोर व्यवस्थापनको कमजोरी र अव्यवस्थित निर्माण कार्यले पोखरीलाई निरन्तर क्षति पुर्‍याइरहेको छ । अब कानुनलाई कागजमा सीमित नराखी प्रभावकारी अनुगमन, अभिलेखीकरण र अतिक्रमण हटाउने साहसिक कदम चाल्नुपर्छ । साथै, संरक्षणलाई सरकारी दायित्व नभई नागरिक अभियानका रूपमा अघि बढाउन आवश्यक छ ।

विराटनगर महानगरपालिका र कोशी प्रदेश सरकारले संरक्षण र सौन्दर्यीकरणका योजना अघि सार्नु सकारात्मक संकेत हो । तर, यस्ता घोषणा दीर्घकालीन कार्ययोजना, पर्याप्त बजेट र निरन्तर निगरानीसँग जोडिए मात्र सार्थक हुनेछन् । विद्यालय, स्थानीय समुदाय र नागरिक समाजलाई सहभागी गराएर पोखरी संरक्षणलाई जनआन्दोलनकै स्वरूप दिन सकिन्छ ।

प्राकृतिक सम्पदा नष्ट भएपछि त्यसलाई पुनः पुरानै स्वरूपमा फर्काउन सम्भव हुँदैन । आज लिइने निर्णयले भोलिको विराटनगर कस्तो हुने भन्ने निर्धारण गर्नेछ । इतिहास, वातावरण र जनजीवनका आधारस्तम्भ बनेका पोखरीहरू जोगाउनु विकासविरोधी कदम होइन । बरु दिगो र जिम्मेवार विकासको अनिवार्य सर्त हो । विराटनगरका प्राकृतिक सम्पदाको रक्षा गर्नु आजको पुस्ताको दायित्व र भावी पुस्ताप्रतिको कर्तव्य दुवै हो । त्यसैले विराटनगरका प्राकृतिक सम्पदामाथिको अतिक्रमण रोक्नुपर्छ । त्यसमा सबै सक्रिय भएर लाग्नुपर्छ ।

तपाइको प्रतिक्रिया
मलेसिया प्रकरणमा पूर्वमन्त्रीसहित ६ जना पक्राउ
सुनवर्षीका दुई अशक्त व्यक्तिलाई रोटरी क्लबद्वारा ह्विलचियर प्रदान
झापामा मोटरसाइकल र धान काट्ने मेसिन ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु
झापामा मोटरसाइकल र धान काट्ने मेसिन ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु
विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक
विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक
पश्चिमी वायु र ‘अक्वान’ चक्रवातको आंशिक प्रभाव, कोशीसहितका प्रदेशमा बदली 
कमिल मिशाराको शतकमा चितवन दोस्रो क्वालिफायरमा
अपांगता समावेशी विकासमा सरकारी प्रयास पर्याप्त भएनन्, कार्यान्वयनमै चुनौती
बेलबारीमा बाँसघारीभित्र जुवाखाल, प्रहरीले हान्यो छापा
निर्माण व्यवसायी महासंघ कोशीको अध्यक्षमा केशरकुमार बुढाथोकीको उम्मेदवारी, यस्तो छ प्यानल
प्रधानमन्त्रीका प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार बेनविरुद्ध प्रहरीमा जाहेरी
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.