काँकडभिट्टामा भारतीय चिट्ठाको जालो, घरबाटै बरामद भयो १ हजार ३ सय थान

काँकडभिट्टा । झापाको सीमावर्ती बजार काँकडभिट्टामा प्रतिबन्धित भारतीय चिट्ठाको कारोबार भइरहेको अवस्थामा प्रहरीले एकजनालाई पक्राउ गरेको छ । प्रहरीले मेचीनगर नगरपालिका–६ काँकडभिट्टाका ४५ वर्षीय गेलु शेर्पाको घरबाट १ हजार ३ सय थान भारतीय चिट्ठा र ३६ हजार ५ सय रुपैयाँ नगद बरामद गरेको हो ।

यसले काँकडभिट्टामा भारतीय चिट्ठाको जालो सञ्चालनमा रहेको प्रष्ट पार्छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापा र इलाका प्रहरी कार्यालय काँकडभिट्टाबाट खटिएको संयुक्त टोलीले गोप्य सूचनाका आधारमा शनिबार बिहान करिब ११ बजेतिर शेर्पालाई नियन्त्रणमा लिएको थियो । उनलाई नियन्त्रणमा लिएपछि प्रहरीले उनको घरमा खानतलासी गरेको थियो ।

खानतलासीका क्रममा ‘रोयल’ लेखिएको भारतीय चिट्ठा १३ बुङ फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ । प्रत्येक बुङमा १ सय थान चिट्ठा रहेकाले कुल १ हजार ३ सय थान बरामद भएको हो ।

प्रहरीले शेर्पाको घरबाट ३६ हजार ५ सय नेपाली रुपैयाँसमेत बरामद गरेको छ । बरामद रकममा १ हजार दरका १८ थान नोटबाट १८ हजार, ५ सय दरका २४ थानबाट १२ हजार, १ सय दरका ६१ थानबाट ६ हजार १ सय र ५० दरका ८ थानबाट ४ सय रुपैयाँ रहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

पक्राउ परेका शेर्पालाई इलाका प्रहरी कार्यालय काँकडभिट्टामा राखिएको छ । घटनाको प्रकृति र चिट्ठाको कारोबारसँग जोडिएका अन्य पक्षका बारेमा थप अनुसन्धान भइरहेको झापा प्रहरीका सूचना अधिकारी डीएसपी रञ्जन अवाले बताए ।

उनका अनुसार भारतसँगको खुला सीमाका कारण काँकडभिट्टा र भद्रपुर क्षेत्रमा भारतीय चिट्ठाको कारोबार लामो समयदेखि चुनौतीका रूपमा रहँदै आएको पाइएको छ । स्थानीयका अनुसार भारतको पश्चिम बंगाल, सिक्किम र नागाल्यान्डलगायतका क्षेत्रमा बिक्री हुने विभिन्न प्रकारका चिट्ठा सीमावर्ती बजारसम्म पुग्ने गरेका छन् । यस्ता चिट्ठाको बिक्री–वितरणमा नेपाली र भारतीय नागरिकसमेत संलग्न हुने गरेको स्थानीयको दाबी छ ।

सीमावर्ती बजारका कतिपय क्षेत्रमा चिट्ठा खुलेआम बिक्री हुने गरेको गुनासोसमेत आउने गरेको छ । स्थानीयका अनुसार चिट्ठाको कारोबारबाट दैनिक ठूलो रकम भारततर्फ जाने गरेको छ । चिट्ठा खेल्ने बानीका कारण कतिपय व्यक्ति आर्थिक समस्यामा परेको र त्यसको असर परिवारसम्म पुग्ने गरेको स्थानीय बताउँछन् ।

चिट्ठाको कारोबार नियन्त्रण गर्न प्रहरी र प्रशासनसँग पटकपटक आग्रह गरिए पनि समस्या पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा आउन नसकेको स्थानीयको गुनासो छ । उनीहरूका अनुसार सीमावर्ती क्षेत्रमा हुने यस्तो कारोबारले सर्वसाधारणको रकम बाहिरिने मात्र नभएर गैरकानुनी आर्थिक गतिविधिलाई समेत बढावा दिन सक्छ ।

यसअघि पनि झापाका सीमावर्ती क्षेत्रमा प्रतिबन्धित भारतीय चिट्ठाको कारोबारमा संलग्न व्यक्तिमाथि प्रहरीले कारबाही गर्दै आएको छ । पछिल्लो घटनामा ठूलो संख्यामा चिट्ठा बरामद हुनुले सीमावर्ती क्षेत्रमा यसको कारोबार अझै सक्रिय रहेको देखाएको डीएसपी अवाले बताए ।

नेपालमा चिट्ठाको कारोबारलाई चिट्ठा ऐन, २०२५ ले नियमन गरेको छ । ऐनको दफा २ ले नेपाल सरकारको अनुमति प्राप्त गरेको अवस्थामा बाहेक चिट्ठा खरिद–बिक्री गर्न वा गराउन निषेध गरेको छ । विदेशी मुलुकबाट नेपालमा चिट्ठा वा चिट्ठासम्बन्धी विज्ञापन ल्याउने, झिकाउने, बिक्री–वितरण गर्ने तथा त्यस्तो चिट्ठाबाट प्राप्त आम्दानी वा बिक्री–वितरणसम्बन्धी लगत नेपालबाहिर पठाउने कार्यलाई समेत ऐनले निषेध गरेको छ ।

चिट्ठासम्बन्धी कारोबारका लागि घरजग्गा प्रयोग गर्ने वा गर्न दिने व्यक्तिमाथिसमेत कानुनी कारबाहीको व्यवस्था छ । कानुन उल्लंघन गरेको अवस्थामा बिगो जफत गरी बिगो बराबर जरिबाना अर्थात् छ महिनासम्म कैद वा दुवै सजाय हुन सक्ने व्यवस्था छ ।

यसरी सीमावर्ती क्षेत्रमा प्रतिबन्धित भारतीय चिट्ठाको कारोबार निरन्तर देखिनुले खुला सीमाबाट हुने वस्तु तथा सेवाको आवतजावतसँगै गैरकानुनी आर्थिक गतिविधिको निगरानी पनि चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको देखिन्छ । पछिल्लो पक्राउले काँकडभिट्टामा चिट्ठाको कारोबार रोक्न प्रहरी निगरानी अझै आवश्यक रहेको देखाएको सरोकारवाला बताउँछन् ।