नवदुर्गाको चौथो स्वरूप कुष्माण्डाको आराधना गरिँदै

काठमाडौं । बडादसैँको धार्मिक उल्लास बढ्दै जाँदा नवरात्रको चौथो दिन आज (बुधबार) देशभर नवदुर्गाको चौथो स्वरूप देवी कुष्माण्डाको पूजाआराधना गरिँदै छ । दसैँ घर तथा पूजा कोठामा विधिपूर्वक देवीको आह्वान गरी श्रद्धा र भक्तिपूर्वक पूजाआजा गर्ने परम्परा छ ।

नवरात्रका नौ दिन नौवटा दुर्गाका स्वरूपको पूजा गर्ने शास्त्रीय विधानअनुसार चौथो दिन कुष्माण्डा देवीको आराधना गरिन्छ । धार्मिक मान्यताअनुसार देवी कुष्माण्डाले भक्तजनका आध्यात्मिक, आधिभौतिक र आधिदैविक गरी तीन प्रकारका ताप तथा कष्ट निवारण गर्ने विश्वास गरिन्छ ।

दुर्गा सप्तशती अर्थात् चण्डीमा देवीको महिमाको वर्णन गरिएको छ । कुष्माण्डा देवीलाई शक्ति, ऊर्जा र सृष्टिसँग जोडेर व्याख्या गरिन्छ । नवरात्रका अवसरमा देवीको आराधना गर्दा शक्ति, ऐश्वर्य र विद्या प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।

नवरात्रको पहिलो दिन घटस्थापना गरी दसैँ घरमा जमरा राखिएसँगै नौ दिनसम्म चल्ने विशेष पूजाआराधना सुरु भएको हो । पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी र तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा देवीको पूजा गरिएको थियो । चौथो दिन कुष्माण्डाको आराधना गरिँदै छ । त्यसपछि क्रमशः स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी र सिद्धिदात्रीको पूजा गरिन्छ ।

नवरात्रभर घटस्थापना गरिएको स्थानमा दुर्गा सप्तशती, श्रीमद्देवीभागवतलगायत धार्मिक ग्रन्थ तथा देवी स्तोत्र पाठ गर्ने चलन छ । नौ दिनसम्म देवीको पूजा आराधना गरेपछि विजयादशमीका दिनदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म टीका र जमरा लगाएर दसैँ मनाउने परम्परा छ ।

नवरात्रसँगै देशभरका शक्तिपीठमा दर्शन तथा पूजाआराधना गर्ने भक्तजनको चहलपहल बढेको छ । काठमाडौं उपत्यकाका गुह्येश्वरी, जयवागेश्वरी, मैतीदेवी, कालिकास्थान, नक्साल भगवती, भद्रकाली, शोभाभगवती, रक्तकाली, श्वेतकाली, बिजेश्वरी, कङ्केश्वरी, कलङ्कीमाई, चामुण्डा देवी, सुन्दरीमाई, बज्रयोगिनी र इन्द्रायणी मन्दिरमा भक्तजन पुग्ने गरेका छन् ।

उपत्यकाबाहिरका पलाञ्चोक भगवती, नाला भगवती, चण्डेश्वरी, पाल्चोक भगवती, कमलामाई, इच्छाकामना, मनकामना, गढीमाई, छिन्नमस्ता, गहवामाई, बागलुङ कालिका, विन्ध्यवासिनी, तालबाराही, शैलेश्वरी र उग्रतारालगायत शक्तिपीठमा पनि नवरात्रका अवसरमा पूजाआराधना गर्ने परम्परा छ । नवदुर्गाको आराधना, शक्तिपीठको दर्शन र पारिवारिक भेटघाटसँगै नेपाली समाजमा दसैँको धार्मिक तथा सांस्कृतिक रौनक बढ्दै गएको छ ।