अपराध नियन्त्रण र शान्ति सुरक्षामा कुनै सम्झौता नहोस्

Share this
692shares
मुलुकी खबर
मुलुकी खबर
clock२०८२ चैत ३०, सोमबार १६:०९

मोरङ जिल्लामा पछिल्लो समय जिल्ला प्रहरी कार्यालयले अपराध नियन्त्रण, अनुसन्धान र शान्ति सुरक्षा व्यवस्थापनमा देखाएको सक्रियता सराहनीयसँगै अपेक्षाकृत प्रभावकारी पनि देखिन्छ । चैत महिनाको तथ्यांक, विभिन्न जघन्य अपराधका घटनामा तत्काल गरिएको अनुसन्धान र परिणाममुखी कारबाहीले प्रहरीको कार्यशैलीमा आएको तीव्रता र रणनीतिक परिवर्तन स्पष्ट रूपमा देखाउँछ ।

तर, त्यही सकारात्मक संकेतका बीचमा शान्ति सुरक्षाजस्तो संवेदनशील विषयमा प्राप्त उपलब्धिलाई दीर्घकालीन रूपमा टिकाइराख्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने प्रश्न भने जीवितै छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङले हालै सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार एक महिनाको अवधिमा मात्रै १७९ वटा मुद्दा दर्ता हुनु र ११७ जना अभियुक्त पक्राउ पर्नुले अपराधको दायरा फराकिलो बन्दै गएको पुष्टि हुन्छ ।

बैंकिङ कसुर, लागुऔषध कारोबार र ज्यानसम्बन्धी अपराधको संख्या उल्लेख्य रहनु समाजमा आर्थिक, सामाजिक र नैतिक दबाब बढ्दै गएको प्रमाण हो । अपराध नियन्त्रणमा सक्रियता बढे पनि अपराधको संरचना र प्रवृत्ति अझै जटिल बन्दै गएको यथार्थलाई नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन ।

विशेषगरी लागुऔषध नियन्त्रणतर्फ देखिएको कारबाही भने उल्लेखनीय छ । ठूलो मात्रामा ब्राउन सुगर, गाँजा, प्रतिबन्धित ट्याब्लेट र अन्य लागुऔषध बरामद हुनु र कारोबारीहरू पक्राउ पर्नुले सीमाक्षेत्रको संवेदनशीलता अझै कायम रहेको देखाउँछ ।

खुला सीमाको फाइदा उठाएर हुने अवैध कारोबारलाई नियन्त्रण गर्नु नेपाल प्रहरीका लागि सधैं चुनौतीपूर्ण विषय रहँदै आएको छ । यस्तो अवस्थामा मोरङ प्रहरीले देखाएको सक्रियता प्रशंसनीय भए पनि यो अभियान निरन्तर, प्रणालीगत र प्रविधिमैत्री हुनुपर्ने आवश्यकता अझै टड्कारो छ ।

जघन्य अपराधका घटनामा तत्काल गरिएको अनुसन्धानले प्रहरीको क्षमता र तत्परताको राम्रो उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ । विराटनगरमा भएको हत्या प्रकरणमा केही घण्टामै अभियुक्त पक्राउ पर्नु र सवारी दुर्घटनामा संलग्न चालकको पहिचान गरी नियन्त्रणमा लिनु जस्ता घटनाले अनुसन्धान क्षमतामा सुधार आएको संकेत दिन्छ । यस्ता सफलताले प्रहरीप्रति जनविश्वास बढाउनुका साथै अपराधी मानसिकतालाई पनि मनोवैज्ञानिक रूपमा दबाबमा राख्छ ।

तर, शान्ति सुरक्षा केही सफल अनुसन्धान वा केही महिनाको तथ्यांकमा मात्र सीमित विषय होइन । यो दीर्घकालीन संरचना, नागरिक विश्वास, सामाजिक सहकार्य र नीतिगत निरन्तरतासँग जोडिएको विषय हो । मोरङमा अहिले देखिएको सक्रियता अभियानमुखी छ । तर, यसको प्रभाव क्षणिक हुन हुँदैन । अपराध नियन्त्रणलाई स्थायी बनाउन संस्थागत सुधार, सूचना प्रविधिको प्रयोग, सीमा निगरानीको आधुनिकीकरण र स्थानीय तहसँगको समन्वय अझै मजबुत हुन आवश्यक छ ।

फैसला कार्यान्वयनतर्फ देखिएको प्रगति पनि महत्वपूर्ण पक्ष हो । वर्षौंदेखि फरार रहेका अभियुक्तहरू पक्राउ पर्नु र जरिबाना तथा कैद असुली हुनु न्याय प्रणालीप्रति विश्वास बढाउने आधार हुन् । दण्डहीनता घट्दै जानु समाजमा कानुनको शासन स्थापित हुने आधार हो । तर, यस्ता उपलब्धिलाई निरन्तरता दिन नियमित अनुगमन, अभिलेख व्यवस्थापन र फरार अभियुक्त पहिचान प्रणाली अझै सुदृढ बनाइनु आवश्यक छ ।

त्यस्तै ट्राफिक व्यवस्थापन र सवारी दुर्घटना नियन्त्रणमा गरिएको प्रयासले पनि केही सकारात्मक परिणाम दिएको देखिन्छ । मापसे र लापसेविरुद्धको कारबाही, सवारी जाँचमा कडाइ र राजस्व संकलनमा वृद्धि हुनु राम्रो संकेत हो । तर, सवारी दुर्घटनाको दीर्घकालीन समाधान जरिबाना र कारबाहीमा मात्र सीमित हुन सक्दैन । सडक संरचना सुधार, चालक प्रशिक्षण, जनचेतना अभियान र प्रविधिमैत्री निगरानी प्रणालीलाई पनि समान रूपमा अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ ।

प्रहरी प्रशासनले सेवा प्रवाह सुधारका लागि प्रत्येक युनिटमा नागरिक सहजकर्ता राख्ने निर्णय गर्नु र सीसी क्यामेरा विस्तार गर्नुजस्ता कदमले सेवा प्रवाहमा पारदर्शिता र निगरानी दुवैलाई बलियो बनाउने प्रयास गरेको देखिन्छ । यस्ता प्रयासले प्रहरी–नागरिक सम्बन्ध सुधार गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ । तर, नागरिक विश्वास कायम राख्न व्यवहारिक सुधार अझै महत्वपूर्ण हुन्छ । कार्यालयमा हुने बिचौलियाको प्रभाव नियन्त्रण, सेवा लिन आउने सर्वसाधारणप्रति सम्मानजनक व्यवहार र निष्पक्ष अनुसन्धान प्रणाली नै दीर्घकालीन सुधारका आधारहरु हुन् ।

सीमा क्षेत्रमा हुने चोरी तस्करी मोरङका लागि पुरानै र गम्भीर समस्या हो । खुला सीमाका कारण हुने अवैध व्यापार, लागुऔषध ओसारपसार र अन्य अपराध नियन्त्रणमा प्रहरीले देखाएको सक्रियता उल्लेखनीय भए पनि यसलाई नेपाल प्रहरीको जिम्मेवारीका रूपमा सीमित राख्न मिल्दैन । स्थानीय सरकार, सशस्त्र प्रहरी, भन्सार प्रशासन र समुदायबीचको समन्वय अझ मजबुत नभएसम्म सीमा अपराध पूर्ण रूपमा नियन्त्रण हुन कठिन हुन्छ ।

अपराध नियन्त्रणमा देखिएको अहिलेको आक्रामक शैली सकारात्मक भए पनि यसको मानवीय पक्ष र दीर्घकालीन प्रभावबारे पनि समान रूपमा विचार गर्न आवश्यक छ । कुनै पनि कारबाही कानुनसम्मत, पारदर्शी र प्रमाणमा आधारित हुनुपर्छ । अन्यथा तत्कालको उपलब्धिले दीर्घकालमा प्रश्न उठाउने जोखिम रहन्छ ।

समग्रमा मोरङ प्रहरीको हालको सक्रियता, अनुसन्धान क्षमता र कारबाहीको तीव्रता शान्ति सुरक्षाको दृष्टिले सकारात्मक छ । तर, शान्ति सुरक्षा कुनै एक समयको उपलब्धि नभएर निरन्तर अभ्यास र संस्थागत प्रतिबद्धताको परिणाम हो । अपराध नियन्त्रणलाई अभियान नभएर प्रणाली बनाइनु आवश्यक छ । प्रहरीको सफलतालाई स्थायी बनाउन राज्य, स्थानीय तह र नागरिक समाज सबैको समान सहभागिता अपरिहार्य हुन्छ ।

अन्ततः शान्ति सुरक्षा कुनै एक निकायको मात्र जिम्मेवारी नभएर राज्य र समाजको साझा उत्तरदायित्व हो । मोरङ प्रहरीले देखाएको सक्रियता प्रशंसनीय छ । तर, त्यसलाई निरन्तरता, पारदर्शिता र संस्थागत मजबुतीसँग जोड्न सके मात्र अपराध नियन्त्रण र शान्ति सुरक्षा दिगो रूपमा सुनिश्चित हुन सक्छ । त्यसैले अहिलेको उपलब्धिमा आत्मसन्तुष्ट भएर बस्ने भन्दा पनि यसलाई अझ मजबुत, व्यवस्थित र दीर्घकालीन बनाउने दिशामा अघि बढ्नु नै समयको माग हो ।

त्यही भएर अपराध नियन्त्रण र शान्ति सुरक्षामा कुनै पनि सम्झौता नहोस् । शान्ति सुरक्षा, अपराध नियन्त्रण र अनुसन्धानमा प्रहरीले सधैं प्रभावकारी भूमिका खेल्नुपर्छ । समाजमा अपराधीले टाउको उठाउने अवस्था आउन हुँदैन ।

तपाइको प्रतिक्रिया
आर्थिक विधेयकका कर छुट र पुराना बक्यौता फर्छ्योटबारे उद्योगीलाई अभिमुखीकरण
मलेसिया प्रकरणमा पूर्वमन्त्रीसहित ६ जना पक्राउ
सुनवर्षीका दुई अशक्त व्यक्तिलाई रोटरी क्लबद्वारा ह्विलचियर प्रदान
झापामा मोटरसाइकल र धान काट्ने मेसिन ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु
झापामा मोटरसाइकल र धान काट्ने मेसिन ठोक्किँदा दुई जनाको मृत्यु
विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक
विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक
पश्चिमी वायु र ‘अक्वान’ चक्रवातको आंशिक प्रभाव, कोशीसहितका प्रदेशमा बदली 
कमिल मिशाराको शतकमा चितवन दोस्रो क्वालिफायरमा
अपांगता समावेशी विकासमा सरकारी प्रयास पर्याप्त भएनन्, कार्यान्वयनमै चुनौती
बेलबारीमा बाँसघारीभित्र जुवाखाल, प्रहरीले हान्यो छापा
निर्माण व्यवसायी महासंघ कोशीको अध्यक्षमा केशरकुमार बुढाथोकीको उम्मेदवारी, यस्तो छ प्यानल
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.