
विराटनगर । तीव्र हावाहुरीका कारण कोशी प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा विद्युत संरचनामा ठूलो क्षति पुगेको छ ।
विशेषगरी विराटनगर आसपासका क्षेत्र तथा मोरङ र सुनसरीका अधिकांश भागमा विद्युत आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ । सोमबार रातिको हावाहुरीका कारण प्रसारण लाइनका पोल ढल्नुका साथै तारहरू चुँडिएपछि धेरै बस्ती, बजार र औद्योगिक क्षेत्रमा बिजुली आपूर्ति ठप्प भएको हो ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरणका अनुसार मोरङको बेलबारी क्षेत्रमा सबैभन्दा ठूलो क्षति देखिएको छ । त्यहाँ हाइटेन्सन प्रसारण लाइनका २२ वटा पोल ढलेका छन् । जसका कारण त्यस क्षेत्र हुँदै जाने मुख्य विद्युत आपूर्ति प्रणाली नै प्रभावित भएको छ । प्राधिकरणको प्राविधिक टोलीले प्रारम्भिक निरीक्षणपछि पोलहरू ढल्दा मात्र नभई कतिपय स्थानमा तारसमेत चुँडिएको पुष्टि गरेको छ । जसले मर्मत कार्यलाई थप जटिल बनाएको छ ।
त्यसैगरी, सुनसरीको दुहबी क्षेत्रमा ३३ केभी प्रसारण लाइनमा समस्या देखिएको छ । उक्त लाइनमा आएको अवरोधका कारण दुहबीसँगै आसपासका धेरै बस्तीहरूमा विद्युत सेवा पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ । प्राधिकरणले प्रारम्भिक विवरण संकलन गर्दै गर्दा दुहबी क्षेत्रका केही खण्डमा पोल झुकेको र केही ठाउँमा लाइन टुटेको पाइएको जनाएको छ ।
यसैबीच, ४०० केभी क्षमताको प्रसारण लाइनमा पनि क्षति पुगेको छ । प्राधिकरणका अनुसार उक्त उच्च क्षमताको लाइनका चारवटा पोलमा क्षति पुगेको छ । जसले राष्ट्रिय ग्रिड प्रणालीमै असर पार्ने सम्भावना देखिएको छ । यद्यपि, तत्कालका लागि वैकल्पिक लाइन व्यवस्थापनमार्फत केही क्षेत्रलाई आंशिक रूपमा विद्युत आपूर्ति गराउने प्रयास भइरहेको छ ।
प्राधिकरण कोशी प्रदेशका प्रमुख कमल आचार्यका अनुसार क्षतिग्रस्त संरचनाको मर्मत कार्यलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइएको छ । उनले विद्युत सेवा पुनः सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको जानकारी दिएका छन् । तर, पूर्ण रूपमा स्थायी समाधान गर्न भने केही दिन लाग्ने उनले स्पष्ट पारे ।
आचार्यका अनुसार हावाहुरीका कारण ढलेका पोलहरू पुनः जडान गर्नु मात्र नभएर चुँडिएका तारहरू परिवर्तन गर्नु र उच्च क्षमताका लाइनहरूलाई पुनः सन्तुलित बनाउनु पर्ने भएकाले मर्मत कार्य प्राविधिक रूपमा जटिल बनेको छ । ‘लाइन पूर्ण रूपमा सुचारु गर्न धेरै समय लाग्दैन भन्ने हाम्रो अनुमान छ । तर, भाँचिएका पोलहरू फेरि जडान गरेर पुरानो अवस्थामा ल्याउन दुई–चार दिन लाग्न सक्छ,’ उनले भने ।
उनले गर्मीका कारण बेलुकीको समयमा विद्युत माग उच्च हुने ‘पिक लोड’को अवस्था थप चुनौतीपूर्ण हुने बताए । वैकल्पिक व्यवस्था गरेर केही क्षेत्रमा आपूर्ति सुचारु गरिए पनि सबै स्थानमा समान रूपमा विद्युत उपलब्ध गराउन कठिनाइ हुने उनको भनाइ छ ।
हावाहुरीका कारण ग्रामीण तथा सहरी दुवै क्षेत्रमा दैनिक जीवन प्रभावित भएको छ । उद्योग, व्यापार, खानेपानी आपूर्ति प्रणाली, सञ्चार सेवा र घरायसी उपयोगका उपकरणहरू विद्युत अवरुद्ध हुँदा ठप्पजस्तै बनेका छन् । विशेषगरी बेलबारी, दुहवी तथा आसपासका क्षेत्रका बासिन्दा लामो समयदेखि अन्धकारमा बस्न बाध्य भएका छन् ।
स्थानीयका अनुसार रातिको तीव्र हावाहुरीले अचानक ठूलो आवाजसहित पोल ढालेपछि केही स्थानमा आगो झिल्कोसमेत देखिएको थियो । तर, तत्काल ठूलो दुर्घटना भने हुन पाएन । विद्युत आपूर्ति बन्द भएपछि सुरक्षाका दृष्टिले पनि केही स्थानमा सतर्कता अपनाइएको छ ।
प्राधिकरणका प्राविधिक टोलीहरू प्रभावित क्षेत्रमा खटिएका छन् । प्राथमिकताका आधारमा उच्च क्षमताका लाइनहरूलाई पहिल्यै सुचारु गर्ने तयारी भइरहेको छ । साथै, स्थानीय तहसँग समन्वय गरेर आवश्यक उपकरण तथा पोलहरूको व्यवस्था गर्ने काम पनि अघि बढाइएको छ ।
हालका लागि केही स्थानमा अस्थायी लाइनमार्फत आंशिक विद्युत आपूर्ति गरिने भए पनि पूर्ण रूपमा नियमित सेवा पुनः सञ्चालन हुन केही दिन लाग्ने प्राधिकरणले जनाएको छ । उपभोक्ताहरूलाई संयमित रहन र अनावश्यक विद्युत खपत कम गर्न आग्रह गरिएको छ।
यस घटनाले कोशी प्रदेशको विद्युत पूर्वाधार प्राकृतिक विपद्को जोखिममा छन् भन्ने देखाएको छ । हावाहुरीजस्ता मौसमी घटनाले उच्च भोल्टेज प्रसारण लाइनमा बारम्बार क्षति पुर्याउने भएकाले दीर्घकालीन रूपमा संरचना मजबुत बनाउने आवश्यकता रहेको सरोकारवाला बताउँछन् ।

























