सीमामा शरणार्थी चुनौती

काठमाडौं । प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीले भारत हुँदै रोहिङ्ग्या, पाकिस्तानी र सोमालियाली शरणार्थी नेपाल प्रवेश गर्ने क्रम बढ्दै गएको बताएका छन् । उनले खुला सीमा, कानुनी क्षेत्राधिकारको अभाव र अन्तरदेशीय अपराध सीमा सुरक्षाका प्रमुख चुनौती बनेको बताएका हुन् ।

साथै, पछिल्ला समय सीमा क्षेत्रबाट भित्रिने शरणार्थीको चुनौती पनि बढ्दै गएको उनले बताए । शुक्रबार सिंहदरबारमा बसेको संघीयता सबलीकरण तथा राष्ट्रिय सरोकार समितिको बैठकमा आईजीपी कार्कीले पछिल्लो समय भारतबाट अवैध रूपमा नेपाल प्रवेश गर्ने रोहिङ्ग्या, पाकिस्तानी र सोमालियाली नागरिकको संख्या बढेको जानकारी दिए ।

Advertisement

उनका अनुसार नेपालका विभिन्न स्थानमा समूह बनाएर बस्ने प्रयास गर्ने यस्ता व्यक्तिमध्ये केही लागुऔषध कारोबारलगायत सुरक्षा संवेदनशील गतिविधिमा संलग्न रहेको पाइएको छ । उनीहरूलाई पहिचान गरी नियन्त्रणमा लिएर सम्बन्धित निकायलाई बुझाउने काम भइरहेको उनले बताए ।

कार्कीले सीमापार हुने अपराध नियन्त्रणमा कानुनी जटिलताले पनि समस्या सिर्जना गरेको उल्लेख गरे । उनका अनुसार नेपालको कानुनले बाह्य क्षेत्राधिकार नदिएका कारण चोरीजस्ता सीमापारका अपराधमा अनुसन्धान र कारबाही गर्न कठिनाइ हुने गरेको छ ।

दक्षिणी सीमामा मल खरिद–बिक्रीसँग सम्बन्धित तस्करी प्रकरणमा पक्राउ परेका केही नेपाली भारतीय प्रहरीको हिरासतमा रहेको जानकारी दिँदै उनले उनीहरूलाई रिहा गराउन ‘पुलिस–टु–पुलिस’ समन्वय र कूटनीतिक पहलमार्फत आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाइएको बताए । कानुनी प्रक्रिया पूरा भएपछि उनीहरू छिट्टै रिहा हुने विश्वास पनि उनले व्यक्त गरे ।

आईजीपी कार्कीले खुला सीमाका कारण अवैध हातहतियार ओसारपसार, लागुऔषध तस्करी, अन्तरदेशीय संगठित अपराध, मानव बेचबिखन, साइबर ठगी, अनलाइन स्क्यामिङ, बैंकिङ फ्रड, अवैध वैदेशिक रोजगारी र अनलाइन सट्टेबाजीजस्ता अपराध बढ्दो चुनौतीका रूपमा रहेको बताए । विशेषगरी वैदेशिक रोजगारीको प्रलोभन देखाएर हुने ठगी तथा ओटीपीमार्फत गरिने बैंकिङ फ्रडका कारण सर्वसाधारणले अर्बौं रुपैयाँ गुमाइरहेको उनले उल्लेख गरे ।

विभिन्न अपराध नियन्त्रणका लागि नेपाल प्रहरीले नियमित गस्ती, निगरानी, संयुक्त सुरक्षा अभियान सञ्चालन गर्नुका साथै ड्रोन, स्क्यानर र तालिमप्राप्त कुकुरको प्रयोग गरी सीमा सुरक्षालाई थप प्रभावकारी बनाउँदै आएको जानकारी आईजीपी कार्कीले दिए ।