शुभकामना

नेपालमा विक्रम संवत् २०८३ को नयाँ वर्ष सुरु भएसँगै देशभर उत्साह, उमंग र शुभकामनाको माहोल देखिएको छ । वैशाख १ गतेलाई नेपाली समाजले पात्रो परिवर्तनको दिनका रूपमा मात्रै नभएर विगतको समीक्षा गर्ने र भविष्यका लागि नयाँ संकल्प गर्ने अवसरका रूपमा लिँदै आएको छ ।

बिहानैदेखि मठमन्दिरमा पूजाआराधना, घरआँगनको सरसफाइ, नयाँ पहिरन र शुभकामना आदानप्रदानजस्ता गतिविधिले देशभरको वातावरणलाई उत्सवमय बनाएको छ । तर, यही उत्सवभित्र मुलुकको यथार्थ, चुनौती र जिम्मेवारीबारे गम्भीर आत्मसमीक्षाको आवश्यकता पनि उत्तिकै बलियो रूपमा उपस्थित हुन्छ ।

नयाँ वर्ष व्यक्तिगत खुसी र सामाजिक भेटघाटको अवसर त हो नै । राज्य, समाज र नागरिक सबैले आफ्नो भूमिकाका बारेमा पुनर्विचार गर्ने समय पनि हो । विगत वर्षलाई फर्केर हेर्दा आर्थिक, राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रमा अपेक्षित उपलब्धि हासिल हुन नसकेको अनुभूति धेरैका बीच साझा छ । त्यहाँमाथि मुलुकमा भएको परिवर्तनले नयाँ सन्देश दिएको छ । विकासका योजना, सुशासनका प्रतिबद्धता र समृद्धिका नाराबीच व्यवहारिक परिणाम अपेक्षाभन्दा कमजोर देखिएको यथार्थलाई नजरअन्दाज गर्न सकिँदैन ।

नेपाल प्राकृतिक स्रोत, सांस्कृतिक सम्पदा र मानव संसाधनका हिसाबले अत्यन्त सम्भावनायुक्त देश हो । तर, त्यही सम्भावनालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्ने क्रममा देखिएको ढिलासुस्ती, नीति कार्यान्वयनको कमजोरी र राजनीतिक अस्थिरताले विकासको गति प्रभावित भएको छ । २०८२ सालमा ठूलो राजनीतिक परिवर्तन भयो । विगतका वर्षहरूमा पनि राजनीतिक परिवर्तनहरू धेरै भए ।

तर, परिवर्तनले जनताको जीवनस्तरमा अपेक्षित सुधार ल्याउन सकेनन् भन्ने आलोचना बारम्बार उठ्दै आएको छ । फलस्वरुप मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तन भएर दुईतिहाइनजिकको नयाँ सरकार बनेको छ । अब जनताको भरोसा र राज्यप्रतिको अपेक्षा बीचको दूरी कम हुने अपेक्षा छ ।

देशमा विकासका बहसहरू भइरहेका छन् । तर, ती बहसलाई परिणाममा रूपान्तरण गर्ने क्षमता विगतमा कमजोर देखिए । रोजगारीको अभाव, युवाको विदेश पलायन, उत्पादनशील क्षेत्रको सुस्तता र आर्थिक वृद्धिको असन्तुलनजस्ता समस्या अझै चुनौतीका रूपमा विद्यमान छन् । प्रत्येक वर्ष हजारौँ युवाहरू रोजगारको खोजीमा विदेशिन बाध्य हुनु व्यक्तिगत समस्या मात्रै नभएर राष्ट्रिय अर्थतन्त्र र सामाजिक संरचनामाथिको गम्भीर दबाब हो ।

नयाँ वर्षको अवसरमा धेरैजसो राजनीतिक नेतृत्वहरूले समृद्धि, सुशासन र विकासको प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका छन् । तर, जनताले अपेक्षा गर्ने कुरा भाषण नभएर ठोस कार्यान्वयन हो । राज्य सञ्चालनमा रहेका जिम्मेवार निकायहरूले अब नाराभन्दा बढी परिणाम दिने दिशामा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्ने समय आएको छ । विकासका योजनाहरू कागजमा सीमित रहनु हुँदैन । ती योजनाहरू जनताको जीवनमा प्रत्यक्ष परिवर्तन ल्याउने गरी कार्यान्वयन हुनुपर्छ ।

समाजमा आर्थिक कारणले मात्र निराशा छाएको छैन । विगतका शासन प्रणालीप्रतिको विश्वासमा आएको कमीले पनि पनि निराश बनाएको थियो । भ्रष्टाचार, अनियमितता र दण्डहीनताको संस्कृतिले सार्वजनिक संस्थाहरूप्रति नागरिकको विश्वास कमजोर बनाउँदै लगेको अवस्था छ । यस्तो अवस्थामा सुशासनलाई मजबुत बनाउनु अनिवार्य आवश्यकता हो ।

सांस्कृतिक रूपमा नयाँ वर्षले नेपाली समाजलाई एकता, मेलमिलाप र सकारात्मक सोचतर्फ प्रेरित गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ । देशभरका धार्मिक तथा सांस्कृतिक गतिविधिहरूले सामाजिक सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउने काम गरेका छन् । तर, यो सांस्कृतिक उत्साहलाई मात्र औपचारिकतामा सीमित नगरी सामाजिक चेतना र उत्तरदायित्वसँग जोड्न आवश्यक छ ।

पर्यटन, कृषि, ऊर्जा र पूर्वाधारजस्ता क्षेत्रहरू नेपालका प्रमुख सम्भावनाका आधार हुन् । यी क्षेत्रहरूको योजनाबद्ध विकासमार्फत मात्र दीर्घकालीन समृद्धिको मार्ग प्रशस्त गर्न सकिन्छ । विशेषगरी पर्यटन क्षेत्रले नयाँ वर्षजस्ता अवसरहरूलाई आर्थिक गतिविधिसँग जोड्ने प्रयास गरिरहेको देखिन्छ, जुन सकारात्मक संकेत हो । तर, यसलाई दीर्घकालीन नीतिगत समर्थन र संरचनात्मक सुधार आवश्यक छ ।

नयाँ वर्षको मूल सन्देश उत्सव मात्रै होइन । आत्मसमीक्षा र सुधारको प्रतिबद्धता हो । विगतका कमजोरीहरूबाट सिक्दै आगामी दिनमा अझ जिम्मेवार, पारदर्शी र परिणाममुखी शासन प्रणाली निर्माण गर्न सके मात्र समृद्ध नेपालको लक्ष्य सम्भव हुन्छ । राज्य, राजनीतिक दल, निजी क्षेत्र र नागरिक समाज सबैले आआफ्नो स्थानबाट इमान्दार प्रयास गर्नुपर्ने आवश्यकता यस वर्षले पुनः स्मरण गराएको छ ।

अन्ततः नयाँ वर्ष २०८३ ले नेपाली समाजमा आशा मात्रन नभएर जिम्मेवारीको बोध पनि थपिदिएको छ । देशलाई शुभकामनाले होइन, कार्य, नीति र व्यवहारले अघि बढाउनुपर्ने स्पष्ट सन्देश यस अवसरले दिएको छ । अब आवश्यकता भनेको विगतका गल्ती दोहोरिन नदिने दृढ संकल्प, स्वार्थभन्दा माथि उठ्ने राजनीतिक संस्कृति र जनताप्रति उत्तरदायी शासन प्रणाली हो ।

यही दिशामा अघि बढ्न सके मात्र नयाँ वर्षको वास्तविक अर्थ सार्थक हुनेछ । नयाँ वर्षको उपलक्ष्यमा हाम्रा पाठक, सर्जक, शुभचिन्तक, विज्ञापनदाता सबैप्रति हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दैछौं ।