शोकबीचको दसैँ, संयमित उत्सवको सन्देश

नेपालीहरूको महान् पर्व बडादसैँ सुरु भएको छ । पितृपक्षको सोह्र श्राद्ध समापनसँगै आज (आइतबार) घटस्थापना गरिएको छ । घरघरमा जमरा राख्ने, दुर्गा भवानीको आराधना गर्ने र दसैँको तयारीमा जुट्ने क्रम सुरु भएको छ । बजारमा चहलपहल बढ्दै छ, आफन्तसँग भेटघाट र रमाइलो गर्ने योजना बन्दै छन् । तर, यस वर्षको दसैँको माहोल अघिल्ला वर्षहरूजस्तो उल्लासपूर्ण छैन । पर्वको उमङ्गसँगै विपद्को पीडा र शोक पनि जोडिएर आएको छ ।

भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले धेरै परिवारको खुसी खोसेको छ । कतिका आफन्त बेपत्ता छन्, कतिले आफ्ना प्रियजन गुमाएका छन् । कतिपय परिवार घरबारविहीन बनेका छन् । विपद्ले पुर्‍याएको घाउ निको हुन नपाउँदै कालीगण्डकीमा आएको आकस्मिक बाढीले थप जनधनको क्षति गरिरहेको खबर सार्वजनिक भइरहेका छन् ।

प्राकृतिक विपत्तिका यी घटनाले दसैँको मुखमा धेरै नेपालीको मन भारी बनाएको छ । कसैका लागि दसैँ भेटघाट र खुसीको अवसर बनेको छ भने कसैका लागि विछोड, पीडा र अनिश्चितताको समय ।

दसैँ केवल टीका, जमरा, नयाँ लुगा र मीठोमसिनो खाने पर्व होइन । यो परिवारसँग जोडिने, आफन्तबीच आत्मीयता बढाउने, आपसी सद्भाव र मेलमिलाप साटासाट गर्ने अवसर पनि हो । टाढिएका मन नजिक ल्याउने र दुःखसुख बाँड्ने यसको सांस्कृतिक महत्त्व छ । तर, पर्वको वास्तविक अर्थ बुझ्न यसलाई धुमधामसँग मनाउनैपर्छ भन्ने छैन । परिस्थिति प्रतिकूल हुँदा उत्सवको शैली बदल्नु पनि संस्कार र संवेदनशीलताकै एउटा रूप हो ।

यस वर्षको दसैँले हामीलाई यही कुरा सम्झाएको छ । विपद्मा परेका परिवारको पीडा बेवास्ता गरेर तडकभडकपूर्ण उत्सव मनाउनु उचित हुँदैन । अर्कोतर्फ, विपद्को पीडाले सबैको खुसी पूर्ण रूपमा रोक्नुपर्छ भन्ने पनि होइन । जीवनलाई निरन्तरता दिनु र कठिन परिस्थितिमा पनि आशा जीवित राख्नु उत्तिकै आवश्यक छ । त्यसैले यसपालिको दसैँलाई संयमित, सादगीपूर्ण र मानवीय संवेदनाले भरिएको पर्वका रूपमा मनाउनु सान्दर्भिक हुनेछ ।

दसैँमा हुने अनावश्यक खर्च घटाएर विपद्मा परेका परिवारलाई सहयोग गर्न सकिन्छ । आफन्त र छिमेकीको अवस्था बुझ्ने, दुःखमा परेकालाई साथ दिने, असहाय र विपन्न परिवारका बालबालिकाको अनुहारमा खुसी ल्याउने प्रयास गर्न सकिन्छ । टीका र जमराको आशीर्वादसँगै सहयोग र सहानुभूतिको हात बढाउन सकियो भने दसैँको खुसी अझ अर्थपूर्ण बन्न सक्छ । यसले पर्वलाई औपचारिकताभन्दा माथि उठाएर सामाजिक सद्भाव र मानवीय एकताको माध्यम बनाउनेछ ।

दसैँ मनाउँदा सुरक्षा र सावधानीलाई पनि उत्तिकै प्राथमिकता दिनुपर्छ । बाढीपहिरोको जोखिम कायम रहेका क्षेत्रका बासिन्दाले मौसम र स्थानीय प्रशासनको सूचनालाई ध्यान दिनुपर्छ । यात्रामा निस्कनेहरूले सडकको अवस्था बुझेर मात्र यात्रा गर्नुपर्छ । चाडपर्वको रमाइलोमा लापरबाही गर्दा थप दुःख निम्तिन सक्छ । आफ्नो र परिवारको सुरक्षासँगै अरूको जीवनप्रति पनि संवेदनशील हुनु आवश्यक छ ।

विपद्का बेला राज्यको जिम्मेवारी अझ बढ्छ । प्रभावित परिवारको उद्धार, राहत र पुनःस्थापनालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । बेपत्ता नागरिकको खोजी, घाइतेको उपचार र घरबार गुमाएकाहरूको व्यवस्थापनमा कुनै कमी हुन दिनु हुँदैन । चाडपर्वका कारण विपद् प्रभावित नागरिकका समस्या ओझेलमा पर्नु हुँदैन । दसैँको बिदा र उत्सवका बीच पनि राज्यका निकायले आफ्नो दायित्व निर्वाह गरिरहनुपर्छ ।

दसैँको अर्को सुन्दर पक्ष आशा हो । कठिनाइबीच पनि नयाँ सुरुवातको सम्भावना देख्नु, परिवार र समाजसँगको सम्बन्धलाई बलियो बनाउनु तथा दुःखमा परेकालाई साथ दिनु नै यस पर्वको मर्म हो । यस वर्षको दसैँमा हामीले खुसी मनाउने अधिकारसँगै अरूको पीडा बुझ्ने दायित्व पनि सम्झनुपर्छ । हाम्रो सानो सहयोग, सद्भाव र सहानुभूतिले विपद्बाट प्रभावित कसैको जीवनमा ठूलो अर्थ राख्न सक्छ ।

यसपालि दसैँको खुसीलाई तडकभडक र खर्चसँग होइन, आत्मीयता, संयम र सहयोगसँग जोडौँ । शोकमा रहेका परिवारप्रति संवेदना व्यक्त गरौँ, विपद्मा परेकालाई सक्दो साथ दिऔँ र आफ्नो सामर्थ्यअनुसार अरूको जीवनमा आशाको दियो बाल्ने प्रयास गरौँ । दुःख बाँड्दा हलुका हुन्छ र खुसी बाँड्दा बढ्छ भन्ने मान्यतालाई व्यवहारमा उतार्ने अवसर पनि यही हो ।

अन्त्यमा, बडादसैँ २०८३ को अवसरमा समस्त पाठक, विज्ञापनदाता तथा शुभेच्छुकहरूमा हार्दिक मंगलमय शुभकामना व्यक्त गर्दछौँ । यस पर्वले सबैमा सुख, शान्ति, स्वास्थ्य र समृद्धि ल्याओस् । विपद्मा परेका परिवारले पुनः सामान्य जीवनमा फर्किने शक्ति पाऊन् र हाम्रो समाजमा आपसी सद्भाव, सहयोग तथा मानवीय संवेदना अझ बलियो बनोस् । यस वर्षको दसैँ सबैका लागि संयम, आत्मीयता र नयाँ आशाको पर्व बनोस् ।