नेपाल प्रहरीको आईजीपी : कार्की जिम्मेवारीमुक्त, केसी नियुक्त

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीको नेतृत्व परिवर्तन गर्दै सरकारले प्रहरी महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्कीलाई जिम्मेवारीबाट हटाएको छ ।

मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार कार्कीलाई प्रधानमन्त्री कार्यालय मातहत रहने गरी विशेष सुरक्षा सल्लाहकारको जिम्मेवारी दिइएको छ । उनको स्थानमा अतिरिक्त प्रहरी महानिरीक्षक (एआईजी) मनोजकुमार केसीलाई आईजीपी नियुक्त गर्ने निर्णय भएको छ । केसी नेपाल प्रहरीको ३४ औँ आईजीपी बनेका छन् ।

बुधबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले प्रहरी संगठनको नेतृत्व परिवर्तन गर्ने निर्णय लिएको हो । कार्कीलाई सिधै बर्खास्त नगरी प्रधानमन्त्री कार्यालय मातहत सारिएको छ । पछिल्ला घटनाक्रममा उनको भूमिका विवादित बनेपछि सरकारले यस्तो विकल्प रोजेको बताइएको छ ।

विशेषगरी प्रहरी परिचालन, कमाण्ड कन्ट्रोल र राजनीतिक नेतृत्वबाट आएका निर्देशन कार्यान्वयन गर्ने शैलीलाई लिएर कार्कीको कार्यकालमा प्रश्न उठ्दै आएको थियो । पछिल्लो समय पत्रकार तथा सञ्चारमाध्यमका कार्यालयमा प्रहरी परिचालन गरी पक्राउ गर्ने घटनाले पनि उनी थप विवादमा तानिएका थिए ।

प्रधानमन्त्रीको सचिवालयका व्यक्तिहरूको निर्देशनमा प्रहरी परिचालन भएको र त्यसमा कार्कीको भूमिका रहेको विवरण सार्वजनिक भएका थिए । अदालतले कतिपय गिरफ्तारीलाई गैरकानुनी ठहर गरेपछि प्रहरी नेतृत्वमाथि थप प्रश्न उठेको थियो ।

निर्वाचन प्रहरीका लागि पोसाक खरिद प्रक्रियामा अनियमितता भएको आरोपसमेत कार्कीमाथि लागेको थियो । प्रहरीको कमाण्ड प्रभावकारी हुन नसकेको र संगठनको नेतृत्वमा राजनीतिक हस्तक्षेप बढेको भन्दै उनको आलोचना भइरहेको थियो ।

कार्कीलाई गत वर्ष कात्तिक २४ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले आईजीपी नियुक्त गरेको थियो । उनले कात्तिक २६ गतेदेखि प्रहरी संगठनको नेतृत्व सम्हालेका थिए । २०८२ भदौ २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा उनले काठमाडौं उपत्यकाको प्रहरी कमाण्ड सम्हालेका थिए ।

नयाँ आईजीपी नियुक्त भएका मनोज केसी हाल नेपाल प्रहरीको अपराध अनुसन्धान विभाग प्रमुखका रूपमा कार्यरत छन् । मन्त्रिपरिषद्को निर्णयसँगै उनले प्रहरी संगठनको नेतृत्व सम्हाल्ने बाटो खुलेको छ ।

यसअघि पनि सरकारले प्रहरी प्रमुखलाई पदबाट हटाएर प्रधानमन्त्री मातहतको सुरक्षा जिम्मेवारीमा राख्ने अभ्यास गरेको थियो । अच्युतकृष्ण खरेललाई आईजीपीबाट हटाएर राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागमा सरुवा गरी ध्रुवबहादुर प्रधानलाई प्रहरी प्रमुख बनाइएको थियो ।

तर, दरबन्दी नै नभएको स्थानमा सरुवा गरिएको भन्दै खरेल सर्वोच्च अदालत पुगेका थिए । अदालतबाट मुद्दा जितेपछि उनी पुनः आईजीपीमा फर्किएका थिए । त्यसपछि प्रधानलाई प्रधानमन्त्रीको विशेष सुरक्षा सल्लाहकारको जिम्मेवारी दिइएको थियो ।

त्यस्तै, सुडान घोटाला प्रकरणमा मुछिएपछि तत्कालीन आईजीपी रमेश चन्द ठकुरीलाई पनि सुरक्षा सल्लाहकारको जिम्मेवारीमा सरुवा गरिएको थियो । उनको स्थानमा रवीन्द्रप्रताप शाहलाई प्रहरी महानिरीक्षक बनाइएको थियो ।

कार्कीलाई पदबाट हटाएर केसीलाई प्रहरी संगठनको नेतृत्व सुम्पिने पछिल्लो निर्णयले प्रहरी नेतृत्व परिवर्तनको पुरानो अभ्यासलाई फेरि चर्चामा ल्याएको छ । यसले प्रहरी संगठनमा राजनीतिक हस्तक्षेप तीव्र बनेको देखाउँछ ।