बमको अफवाहले आकाशमै सुरक्षा संकट

एजेन्सी । बम राखिएको भन्दै फैलाइएका शृंखलाबद्ध झुटा सूचनाले युरोपको हवाई यातायात क्षेत्रमा सुरक्षा चुनौती थपिएको छ । विभिन्न देशका विमानस्थल र सुरक्षा निकायलाई एउटै दिन दर्जनौं उडानको सुरक्षा जाँच र व्यवस्थापनमा खटिनुपरेको छ । बमको अफवाह र धम्कीपछि विमानको रुट परिवर्तन गर्नेदेखि आपत्कालीन अवतरण गराउने र सुरक्षाका लागि लडाकु विमान परिचालन गर्नेसम्मका घटना भएका छन् ।

बिहीबार मात्रै युरोपका विभिन्न मुलुकमा सञ्चालन भइरहेका २१ भन्दा बढी हवाई सेवा बमको धम्कीका कारण प्रभावित भएका छन् । यसअघि मंगलबार पनि यस्तै प्रकृतिका धम्कीले कम्तीमा २५ वटा उडानको तालिका र मार्ग प्रभावित पारेको थियो । लगातार दुई दिन ठूलो संख्यामा विमानलाई लक्षित गरी धम्की आएपछि युरोपेली हवाई सुरक्षा निकायहरू सतर्क बनेका छन् । आकाशमै सुरक्षा संकट निम्तिएको छ ।

धम्कीपछि विमानस्थलमा गरिएको सुरक्षा जाँचमा अहिलेसम्म कुनै पनि विमानमा विस्फोटक पदार्थ वा शंकास्पद वस्तु भेटिएको छैन । बेलायतकी यातायातमन्त्री हेइडी अलेक्जेन्डरले घटनालाई दुर्भावनापूर्ण झुटो धम्कीको संज्ञा दिएकी छन् । तर, विस्फोटक पदार्थ नभेटिए पनि धम्कीलाई सामान्य रूपमा लिन नसकिने भएकाले सुरक्षा निकायले हरेक सूचनालाई गम्भीरतापूर्वक लिएका छन् ।

इटालीको रोम विमानस्थललाई लक्षित गर्दै आएको इमेल धम्कीले त्यहाँ आउने उडान प्रभावित भएका थिए । आफूलाई ‘फाइटर्स अफ द मेल स्टेट’ बताउने समूहले उक्त इमेल पठाएको दाबी गरिएको छ । समूहले नारीवादी शासन व्यवस्थालाई निशाना बनाइरहेको उल्लेख गरेको थियो । धम्कीको स्रोत र वास्तविक उद्देश्यबारे भने अनुसन्धान भइरहेको छ ।

चेक गणतन्त्रको राजधानी प्रागमा पनि बमको सूचना आएपछि अवतरण गरेका चारवटा विमानमा प्रहरीले विस्तृत सुरक्षा जाँच गरेको थियो । विमानमा अस्थायी रूपमा तयार पारिएको विस्फोटक उपकरण (आईईडी) हुन सक्ने आशंका गरिए पनि जाँचका क्रममा त्यस्तो कुनै वस्तु फेला परेन ।

धम्कीपछि हवाई सुरक्षामा वायुसेनासमेत परिचालित भएका थिए । हेलसिन्कीबाट रोम आउँदै गरेको फिनएयरको विमानलाई इटालीको वायुसेनाले लडाकु जेटमार्फत सुरक्षा दिएको थियो । क्रोएसियाको हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरेपछि त्यहाँको वायुसेनाले उक्त विमानको सुरक्षा जिम्मेवारी इटालीलाई हस्तान्तरण गरेको थियो ।

बुल्गेरियातर्फ उडिरहेका र्यानएयरका तीनवटा विमानलाई पनि सैन्य विमानले सुरक्षा दिएका थिए । कोपनहेगन र म्याड्रिडबाट सोफिया पुगेका दुई विमान तथा लन्डनबाट आएको अर्को विमानलाई सुरक्षा निगरानीमा राखिएको थियो । लन्डनबाट आएको विमानलाई बुल्गेरियाकै प्लोभ्दिभ विमानस्थलमा सुरक्षित अवतरण गराइएको थियो ।

त्यस्तै, डब्लिनबाट रोमका लागि उडेको एर लिङ्गसको विमानलाई फ्रान्सको इभ्रुस्थित सैन्य विमानस्थलमा अवतरण गराइएको थियो । विमान अवतरणपछि विस्फोटक पदार्थ निष्क्रिय पार्ने विशेषज्ञ टोलीले जाँच गरेको थियो ।

फ्रान्सेली प्रधानमन्त्री सेबास्टियन लेकोर्नुको कार्यालयले पाइलटले सुरक्षा निकायसँग अपेक्षित सहकार्य नगरेको जनाएको थियो । त्यसपछि लडाकु विमान परिचालन गरेर उक्त विमानलाई अवरोध गरिएको फ्रान्सेली अधिकारीहरूको भनाइ छ । तर, एर लिङ्गसले आफ्ना पाइलटले फ्रान्सेली अधिकारीसँग पूर्ण सहकार्य गरेको दाबी गरेको छ ।

युरोपमा बमको झुटो धम्कीका घटना यसअघि पनि हुने गरेका थिए । तर, छोटो अवधिमा यति ठूलो संख्यामा उडान प्रभावित हुनु असामान्य मानिएको छ । ब्रसेल्सस्थित ब्रुगेल थिंक ट्यांकका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता ज्याकोब फङ्क किर्केगार्डले यस्ता गतिविधिले युरोपेली सरकार र विमानस्थलका सुरक्षा निकायबीचको समन्वय तथा प्रतिक्रिया क्षमताको परीक्षण गरिरहेको हुन सक्ने बताएका छन् ।

उनका अनुसार यस्ता धम्कीको उद्देश्य हवाई यातायात प्रणालीमा अनिश्चितता र अविश्वास सिर्जना गर्नु पनि हुन सक्छ । एउटा उडान प्रभावित हुँदा विमान कम्पनीले अतिरिक्त इन्धन, कर्मचारी, सुरक्षा जाँच र व्यवस्थापनमा ठूलो खर्च बेहोर्नुपर्छ । उड्डयन सुरक्षा विज्ञ फिलिप बाउमका अनुसार एउटा उडान प्रभावित हुँदा विमान कम्पनीलाई दुई लाख ५० हजार अमेरिकी डलरसम्म आर्थिक भार पर्न सक्छ ।

यस्ता घटनाले यात्रुको यात्रा योजना बिगार्ने, अर्को उडान छुट्ने र चालक दलको कार्यअवधि बढ्ने समस्या पनि निम्त्याउँछन् । युरोपेली संघका यातायात आयुक्त अपोस्टोलोस त्जित्जिकोस्तासले धम्कीका घटनाहरू आपसमा सम्बन्धित रहेको निष्कर्षमा तत्काल पुग्न नहुने बताएका छन् ।

विभिन्न देशमा अनुसन्धान जारी रहेकाले धम्की एउटै समूहबाट आएको हो वा फरक समूह संलग्न छन् भन्ने अझै स्पष्ट भएको छैन । घटनाको प्रकृति, स्रोत र उद्देश्य पत्ता लगाउन युरोपेली संघले हवाई सुरक्षासम्बन्धी सूचना आदानप्रदान गर्ने संयन्त्रलाई सक्रिय बनाएको छ ।