
काठमाडौं । नेपालमा नयाँ वर्ष विसं २०८३ आज (मंगलबार) औपचारिक रूपमा प्रारम्भ भएको छ । देशभर उत्साह, उमंग र नयाँ आशाका साथ नयाँ वर्ष मनाइँदैछ ।
वैशाख १ गतेलाई नेपालीहरूले वर्षको पहिलो दिनका रूपमा लिँदै एकआपसमा शुभकामना आदानप्रदान गर्ने, विगतको समीक्षा गर्ने र भविष्यका लागि नयाँ संकल्प गर्ने गर्छन् । नयाँ वर्षलाई पात्रो फेरिने दिन मात्रै नभएर सामाजिक, सांस्कृतिक र मनोवैज्ञानिक रूपमा पनि नयाँ सुरुआतको प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ ।
पुराना अनुभवबाट सिक्दै नयाँ लक्ष्य तय गर्ने अवसरका रूपमा यस दिनलाई विशेष महत्व दिइन्छ । बिहानैदेखि मानिसहरू स्नान गरेर घरआँगन सफा गर्ने, नयाँ कपडा लगाउने र मठमन्दिरमा पुगेर पूजाआराधना गर्ने चलन छ । काठमाडौंसहित देशका प्रमुख धार्मिक स्थलहरूमा बिहानैदेखि भक्तजनको भिड लागेको देखिन्छ ।
नेपालमा प्रचलित विक्रम संवत् विश्वका सबैभन्दा पुराना पात्रो प्रणालीहरूमध्ये एक मानिन्छ । सूर्यको गतिमा आधारित भएकाले यसलाई वैज्ञानिक र शाश्वत संवत्का रूपमा पनि व्याख्या गरिन्छ । नयाँ वर्षकै दिन सूर्य मीन राशिबाट मेष राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले वैशाख संक्रान्ति वा मेष संक्रान्तिका रूपमा समेत मनाइन्छ ।
खगोलशास्त्रीय दृष्टिले पनि यो दिनलाई विशेष महत्वका साथ हेरिन्छ । किनभने सूर्यको यो परिवर्तनले ऋतुचक्रमा नयाँ चरणको सुरुआत जनाउँछ ।
धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराअनुसार वैशाख १ गते मानिसहरूले वर्षभरिका सफलताहरूको स्मरण गर्दै असफलताबाट पाठ सिक्ने प्रयास गर्छन् । धेरैले यही दिन व्यक्तिगत, पारिवारिक र पेसागत जीवनका लागि नयाँ लक्ष्य निर्धारण गर्दै विभिन्न संकल्प गर्ने गर्दछन् । विशेष गरी विद्यार्थी, व्यवसायी र कर्मचारी वर्गमा नयाँ योजना बनाउने प्रवृत्ति देखिन्छ ।
नयाँ वर्षको अवसरमा बजारहरूमा समेत विशेष चहलपहल देखिएको छ । मिठाई पसल, लुगा पसल, होटल तथा रेस्टुरेन्टहरूमा ग्राहकको भिड लागेको छ । परिवार तथा साथीभाइसँग भेटघाट गर्दै भोजन गर्ने चलनले सामाजिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउने काम गर्दछ । सहरदेखि गाउँसम्म मानिसहरू आफ्ना आफन्त, इष्टमित्र र छिमेकीसँग भेटेर शुभकामना साटासाट गरिरहेका छन् ।
भक्तपुरमा परम्परागत रूपमा मनाइँदै आएको बिस्का जात्रा मंगलबार विशेष आकर्षणको केन्द्र बनेको छ । यो जात्रा नेपालकै प्राचीन र महत्वपूर्ण जात्रामध्ये एक हो । जसमा विशाल रथ तान्ने परम्परा रहेको छ । देशविदेशबाट हजारौँ मानिसहरू जात्रा अवलोकन गर्न भक्तपुर पुग्ने गर्दछन् । जात्राले नयाँ वर्षको आगमनसँगै सांस्कृतिक एकताको सन्देश दिने विश्वास गरिन्छ ।
त्यसैगरी, तराई क्षेत्रमा पनि नयाँ वर्षको आफ्नै सांस्कृतिक विशेषता रहेको छ । विशेषगरी मधेश क्षेत्रमा मनाइने सिरुवा पर्व र सहलेशसँग सम्बन्धित धार्मिक विश्वासले यस दिनलाई अझ अर्थपूर्ण बनाएको छ । स्थानीय विश्वासअनुसार वैशाख १ गतेकै दिन सहलेश फूल फुल्ने भएकाले यसको धार्मिक महत्व झनै बढेको छ ।
विश्वभर रहेका नेपाली समुदायले पनि नयाँ वर्षलाई आफ्नै शैलीमा मनाइरहेका छन् । विदेशमा रहेका नेपालीहरू भेला भएर सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्ने, नेपाली परिकार तयार पार्ने र एकआपसमा शुभकामना आदानप्रदान गर्ने गर्दछन् । यसले परदेशमा बसेर पनि नेपाली पहिचान र संस्कृतिलाई जोगाइराख्न सहयोग पुर्याएको छ ।
नयाँ वर्षको अवसरमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादव लगायत विभिन्न विशिष्ट व्यक्तित्वहरूले शुभकामना सन्देश जारी गर्दै देशको उन्नति, प्रगति र समृद्धिको कामना गरेका छन् । उनीहरूले नेपाली जनतामा एकता, सहकार्य र सकारात्मक सोचका साथ अघि बढ्न आग्रह गरेका छन् । साथै, आर्थिक विकास, सुशासन र सामाजिक न्यायको दिशामा सबैको साझा प्रयास आवश्यक रहेको उल्लेख गरेका छन् ।
सरकारी तथा निजी क्षेत्रका विभिन्न निकायहरूले पनि नयाँ वर्षलाई लक्षित गर्दै शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रम आयोजना गरेका छन् । विद्यालय, कलेज, कार्यालय तथा सामाजिक संघ संस्थाहरुमा नयाँ वर्ष विशेष कार्यक्रमहरू सञ्चालन भइरहेका छन् ।
यता पर्यटन क्षेत्रका व्यवसायीहरूले पनि नयाँ वर्षलाई अवसरका रूपमा लिँदै आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक आकर्षित गर्न विभिन्न प्याकेजहरू सार्वजनिक गरेका छन् । पोखरा, चितवन, लुम्बिनी, भेडेटार, इलाम लगायत प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरूमा पर्यटकको चहलपहल बढेको छ । होटल तथा रिसोर्टहरूमा विशेष छुट र कार्यक्रमहरू राखिएको छ । यसले आर्थिक गतिविधिलाई समेत चलायमान बनाएको छ ।
नयाँ वर्ष २०८३ को आगमनले नेपाली समाजमा नयाँ ऊर्जा, आशा र उत्साह भरेको छ । विगतका चुनौती र अनुभवलाई आत्मसात गर्दै आगामी दिनमा अझ प्रगतिशील र समृद्ध नेपाल निर्माणमा सक्रिय हुने रहने प्रतिबद्धता जनाइएको छ । नयाँ वर्षले प्रत्येक नेपालीको जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि र सफलताको नयाँ अध्याय प्रारम्भ गराओस् भन्ने कामना सर्वत्र व्यक्त गरिएको छ ।























