चाडपर्वमा महँगीको मार, यात्रामा सास्ती

चाडपर्व सुरु भइसकेको छ । बजारमा चहलपहल बढेको छ । परदेश र सहरमा रहेका आफन्त गाउँघर फर्किने तयारीमा छन् । वर्षभरि व्यस्त रहने परिवारका सदस्य एकै ठाउँमा भेला हुने, मिठोमसिनो खाने र सुखदुःख साटासाट गर्ने समय हो यो । तर चाडपर्वको यही खुसीमा महँगी र अभावले उपभोक्ताको चिन्ता पनि थपेको छ ।

चाडपर्व नजिकिएसँगै दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्नु नयाँ कुरा होइन । हरेक वर्ष यही समयमा बजारमा कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्ने, सामान लुकाउने र मौका छोपेर मूल्य बढाउने प्रवृत्ति दोहोरिन्छ । यसपटक पनि कतिपय वस्तुको मूल्य बढेको छ भने कतिपय सामान सहज रूपमा पाइँदैनन् । ग्यासको अभाव त्यसको पछिल्लो उदाहरण हो । उपभोक्ताले पैसा तिर्न तयार हुँदा पनि सामान नपाउने अवस्था आउनु सामान्य बजारको संकेत होइन ।

Advertisement

चाडपर्वका बेला माग बढ्नु स्वाभाविक हो । तर माग बढेको नाममा व्यापारीले मनपरी मूल्य तोक्ने छुट कसैलाई हुँदैन । बजारमा माग र आपूर्तिको आफ्नै नियम होला, तर कृत्रिम अभाव सिर्जना गरेर उपभोक्ताको बाध्यताको फाइदा उठाउनु व्यापार होइन, ठगीको एउटा रूप हो । सरकारका सम्बन्धित निकायले पनि चाडपर्वअघि बजार अनुगमन गर्ने, मूल्यसूची राख्न लगाउने र कारबाही गर्ने कुरा हरेक वर्ष दोहोर्‍याउँछन् । तर समस्या भने उस्तै रहन्छ। प्रश्न अनुगमन भयो कि भएन भन्ने मात्र होइन, अनुगमनपछि गलत गर्नेहरूलाई के भयो भन्ने हो ।

चाडपर्वको अर्को ठूलो चिन्ता यात्रा हो। यस वर्ष बाढीपहिरोले देशका धेरै सडक र राजमार्गमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ । कतिपय सडक अवरुद्ध छन्, कतिपय जोखिमपूर्ण अवस्थामा छन् । यही बेला घर फर्किने यात्रुको संख्या बढ्दैछ । यस्तो अवस्थामा सडकको अवस्था सामान्य वर्षको जस्तो हुने कुरै भएन। तर यात्रुका लागि विकल्प पनि धेरै छैन ।

सडक बिग्रिएको ठाउँमा यात्रा ढिलो हुनु एउटा कुरा हो, जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य हुनु अर्को । पहिरो खसिरहेको सडक, भासिएको बाटो, अस्थायी पुल र जीर्ण सडकमा लामो दूरीका सवारीसाधन चलिरहेका छन् । यात्रुले आफ्नो ज्यानको जोखिम मोलेर यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था आउनु हुँदैन । सम्बन्धित निकायले सडकको अवस्था नियमित रूपमा सार्वजनिक गर्ने, जोखिमयुक्त स्थानमा आवश्यक सुरक्षा व्यवस्था गर्ने र सम्भावित दुर्घटनाप्रति पूर्वतयारी राख्नुपर्छ ।

त्यसमाथि कतिपय ठाउँमा यातायात व्यवसायीले मनपरी भाडा असुल्ने गुनासो पनि सुनिन्छ । चाडपर्वका बेला यात्रु बढी हुन्छन् भन्दै भाडा बढाउने, टिकटमा समस्या गर्ने वा यात्रुलाई असहज अवस्थामा महँगो टिकट लिन बाध्य बनाउने काम रोक्नुपर्छ। सडकको अवस्था खराब छ भन्दै यात्रुलाई जति मन लाग्यो त्यति भाडा लिन पाइँदैन । राज्यले तोकेको भाडा लागू गराउने जिम्मेवारी सरकारकै हो ।

चाडपर्व नागरिकको खुसीसँग जोडिएको समय हो । बजारमा सामान किन्नेदेखि घर फर्किने यात्रासम्म नागरिकले अनावश्यक सास्ती बेहोर्नुपर्ने समय होइन । गरिब होस् वा मध्यम वर्गीय, चाडपर्व सबैका लागि समान खुसीको अवसर बन्न सक्नुपर्छ । तर बजारको महँगी, कृत्रिम अभाव र यात्राको असुरक्षाले चाडपर्वको खुसीलाई चिन्तामा बदलिदियो भने त्यसको अर्थ हामीले बुझ्नुपर्ने हुन्छ ।

सरकारले चाडपर्वलाई केवल औपचारिक रूपमा नहेरी नागरिकको दैनिक जीवनसँग जोडेर काम गर्नुपर्छ । बजारमा पर्याप्त आपूर्ति छ कि छैन, मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढेको छ कि छैन, यात्रु ठगिएका छन् कि छैनन् र सडक सुरक्षित छ कि छैन भन्ने विषयमा सरकारको सक्रियता देखिनुपर्छ। अनुगमनको फोटो खिचेर समाचारमा आउनुभन्दा नागरिकले राहत महसुस गर्ने गरी काम हुनु आवश्यक छ ।

चाडपर्वमा मानिस घर फर्किन चाहन्छन्। आफ्ना आमाबाबु, परिवार र आफन्तसँग केही दिन भए पनि सँगै बस्न चाहन्छन् । त्यसका लागि उनीहरूले महँगो सामान किन्न वा जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य हुन नपरोस् । चाडपर्वको वास्तविक खुसी त्यतिबेला हुन्छ, जब बजारमा आवश्यक सामान सहज र उचित मूल्यमा पाइन्छ, बाटो सुरक्षित हुन्छ र घर फर्किएको मानिस सकुशल आफ्नो परिवारबीच पुग्न सक्छ ।

यसपटकको चाडपर्वमा सरकार, व्यवसायी र यातायात क्षेत्रले यही सामान्य अपेक्षालाई गम्भीरतापूर्वक बुझ्न जरुरी छ । नागरिकले ठूलो कुरा मागेका छैनन्- न्यायोचित मूल्य, सहज आपूर्ति र सुरक्षित यात्रा। राज्यले यति सुनिश्चित गरिदिए चाडपर्वको खुसी आफैँ बढ्नेछ ।