डढेलोले दक्षिणपूर्वी एसिया प्रभावित, सिंगापुरमा प्रदूषण उच्च

एजेन्सी । इन्डोनेसियामा फैलिएको भीषण डढेलोको धुवाँ सीमापार फैलिएपछि दक्षिणपूर्वी एसियाका विभिन्न देशमा वायु प्रदूषणको समस्या गम्भीर बनेको छ । सिंगापुरमा वायु प्रदूषण यस वर्षकै उच्च स्तरमा पुगेको छ भने पूर्वी टिमोरले तीन दिनका लागि विद्यालयमा प्रत्यक्ष पठनपाठन बन्द गर्ने निर्णय गरेको छ ।

रोयटर्सका अनुसार बुधबार सिंगापुरको पश्चिमी क्षेत्रमा पीएम २.५ प्रदूषणको एक घण्टे मापन प्रतिघनमिटर २८४ माइक्रोग्राम पुगेको थियो । सिंगापुरको राष्ट्रिय वातावरण निकायले यसलाई ‘अत्यन्त उच्च’ श्रेणीमा राखेको छ । पछिल्लो तुवाँलोको अवधिमा पहिलोपटक प्रदूषण यो स्तरमा पुगेको हो ।

पूर्वी टिमोर सरकारले छिमेकी क्षेत्रबाट फैलिएको धुवाँका कारण उत्पन्न प्रदूषक कणको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै अक्टोबर १५ देखि तीन दिनसम्म विद्यालयमा प्रत्यक्ष उपस्थितिमा हुने पठनपाठन स्थगित गर्ने जनाएको छ । सरकारले विज्ञप्तिमा इन्डोनेसियाको नाम उल्लेख नगरे पनि पूर्वी टिमोरको टापु इन्डोनेसियाको पूर्वी नुसा तेंगारा प्रान्तसँग जोडिएको छ ।

इन्डोनेसियाले पछिल्लो ११ वर्षयताकै तीव्र डढेलोको सामना गरिरहेको छ । एल निनोका कारण उत्पन्न सुक्खा मौसमले आगो फैलिन अनुकूल परिस्थिति सिर्जना गरेको अधिकारीहरूले बताएका छन् । डढेलोबाट निस्किएको धुवाँले इन्डोनेसियामै श्वासप्रश्वाससम्बन्धी बिरामीको संख्या बढाएको छ भने छिमेकी देशहरूमा पनि वायुको गुणस्तर खस्किएको छ ।

इन्डोनेसियाको मध्य कालीमन्तान प्रान्तमा बुधबार वायु प्रदूषण सूचकांक १२०० नाघेको वातावरण मन्त्रालयको तथ्यांकले देखाएको छ । यो खतरनाक मानिने ३०० को स्तरभन्दा चार गुणाभन्दा बढी हो । स्थानीय सञ्चारमाध्यमले सार्वजनिक गरेका दृश्यमा पलाङ्का राया सहर बाक्लो पहेँलो तुवाँलोले ढाकिएको देखिएको छ । धुवाँका कारण सडकमा सवारीसाधनको दृश्यता घटेको छ भने सुरक्षाकर्मीले सडकछेउका पीटल्यान्डमा लागेको आगो निभाउने प्रयास गरिरहेका छन् ।

डढेलो र तुवाँलोसँग सम्बन्धित श्वासप्रश्वासका बिरामीको संख्या पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । अक्टोबर १२ सम्म इन्डोनेसियाका सात प्रान्तमा यस्ता बिरामीको संख्या २ लाख ७७ हजार ७५ पुगेको थियो । सेप्टेम्बर ९ मा सार्वजनिक गरिएको १ लाख १३ हजार ३३६ जनाको तथ्यांकसँग तुलना गर्दा यो संख्या दोब्बरभन्दा बढी हो ।

आगो नियन्त्रणमा कठिनाइ हुनुको प्रमुख कारण जमिनमुनि रहेको पीटयुक्त माटोमा सल्किएको आगो रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन् । जैविक पदार्थले भरिएको यस्तो माटोमा लागेको आगो सतहमुनि लामो समयसम्म बलिरहने र निभेजस्तो देखिएपछि पनि पुनः सल्किन सक्ने भएकाले नियन्त्रण गर्न कठिन हुन्छ । विपद् न्यूनीकरण निकायका प्रवक्ता बर्टोन पन्जाइतानले यस्तो आगो नियन्त्रणका लागि निरन्तर वर्षा आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

डढेलो नियन्त्रण गर्न इन्डोनेसियाले अग्निनियन्त्रकको संख्या बढाएको छ । राष्ट्रपति प्रबोवो सुबियान्तोले आगो नियन्त्रणका लागि थप स्रोतसाधन परिचालन गर्न निर्देशन दिएका छन् । राजनीतिक तथा सुरक्षा मामिलासम्बन्धी समन्वय मन्त्रालयका अधिकारी होनी हाभानाका अनुसार अहिले ६९ हजारभन्दा बढी अग्निनियन्त्रक परिचालन गरिएका छन् । सेप्टेम्बरको मध्यतिर यो संख्या करिब ४४ हजार थियो । आगो प्रभावकारी रूपमा निभाउन विशेष रसायन प्रयोग गर्ने नयाँ विधिको परीक्षणसमेत भइरहेको उनले बताएका छन् ।

इन्डोनेसियाको डढेलोबाट उत्पन्न धुवाँले यसअघि पनि दक्षिणपूर्वी एसियाका विभिन्न देशलाई प्रभावित पार्दै आएको छ । सन् २०१५ को अक्टोबरमा डढेलोका कारण सिंगापुरको पश्चिमी क्षेत्रमा पीएम २।५ को मात्रा प्रतिघनमिटर ४७१ माइक्रोग्राम पुगेको थियो, जुन त्यहाँको राष्ट्रिय रेकर्ड हो । यसपटक पनि प्रदूषण बढ्दै गएपछि क्षेत्रीय स्तरमा समस्या समाधानका लागि दबाब बढेको छ ।

दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (आसियान)को आगामी महिना हुने बैठकमा सीमापार वायु प्रदूषणको विषयमा छलफल हुने तयारी भइरहेका बेला इन्डोनेसियामाथि कूटनीतिक दबाबसमेत बढेको छ । मलेसियाका सांसद सायद सादिक सायद अब्दुल रहमानले डढेलो नियन्त्रणमा पर्याप्त प्रयास नभएको भन्दै प्रभावित देशहरूलाई इन्डोनेसियाविरुद्ध संयुक्त कूटनीतिक विरोध जनाउन आग्रह गरेका थिए ।

उनले मलेसिया र सिंगापुरसहित प्रभावित राष्ट्रले साझा रूपमा आवाज उठाउनुपर्ने बताएका छन् । साथै, जमिनमा आगो लगाउने गतिविधिसँग सम्बन्धित कम्पनीलाई वित्तीय सहयोग गर्ने बैंकहरूले त्यस्तो वित्तपोषण रोक्नुपर्ने मागसमेत उनले गरेका छन् ।

डढेलोबाट निस्किएको धुवाँ राष्ट्रिय सीमाभन्दा बाहिरसम्म फैलिने समस्या दक्षिणपूर्वी एसियामा लामो समयदेखि चुनौतीका रूपमा रहँदै आएको छ । यसले जनस्वास्थ्य र वातावरणमा प्रत्यक्ष असर पार्नुका साथै क्षेत्रीय सम्बन्धमा समेत तनाव उत्पन्न गर्ने गरेको छ ।