बोर्डको निर्णय संशोधन : कोशी अस्पताल र बीपी प्रतिष्ठानलाई प्रथम सेवा बिन्दुको मान्यता

विराटनगर । स्वास्थ्य बिमा बोर्डले विराटनगरस्थित कोशी अस्पताल र धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानलाई फेरि ‘प्रथम सेवा बिन्दु’को मान्यता दिएको छ ।

बोर्डले असार १९ गतेको बैठकबाट साउन १ गतेदेखि यी २ स्वास्थ्य संस्था ‘रेफरल सेन्टर’ मात्र हुने निर्णय गरेपछि देखिएको तीव्र विरोधपछि उक्त निर्णय फिर्ता भएको हो । बुधबार स्वास्थ्य मन्त्रालयको निर्देशनमा बोर्डले दुवै संस्थालाई असोज मसान्तसम्मका लागि ‘प्रथम सेवा बिन्दु’ र ‘रेफरल सेन्टर’का रूपमा निरन्तरता दिने निर्णय गरेको हो ।

बोर्डको असार १९ को निर्णयले स्वास्थ्यकर्मी, कर्मचारी, नागरिक अभियन्ता र सेवाग्राहीबीच गम्भीर असन्तोष सिर्जना गरेको थियो । कोशी अस्पताल विकास समितिका अध्यक्ष डा. फरवर्ड सिलवालका अनुसार, स्वास्थ्य मन्त्रालयमार्फत दबाब सिर्जना भएपछि बिमा बोर्डले पुरानो निर्णय सच्याएर नयाँ निर्णय पठाएको हो ।

उक्त निर्णयसँगै अस्पतालमा पुनः बिमा योजनाअन्तर्गत ‘प्रथम सेवा विन्दु’को सेवा सञ्चालन हुनेछ । प्रथम सेवा बिन्दु हटाएर रेफरल केन्द्र बनाउने निर्णयले अस्पतालको दिगो आर्थिक स्थिति संकटमा पर्ने अवस्था आएको थियो ।

कोशी अस्पतालमा हाल ३ सय ७६ जना स्वास्थ्यकर्मी कार्यरत छन् । जसमध्ये १ सय २४ जना स्थायी, १ सय ६२ जना अस्थायी र ९० जना ज्यालादारी दरबन्दीमा छन् । ती सबैको मासिक तलब, पारिश्रमिक, सेवा सुविधा व्यवस्थापन गर्न अस्पताललाई झण्डै १ करोड ५० लाख रुपैयाँ आवश्यक पर्छ ।

प्रथम सेवा बिन्दुको मान्यता नदिने भएपछि बिमा प्रणाली अन्तर्गत सेवा लिने बिरामीलाई प्रत्यक्ष असर पर्न थालेको थियो । कोशी अस्पतालमा दैनिक १ हजारभन्दा बढी बिरामी पुग्ने गरेका छन् । जसमा ७० प्रतिशतभन्दा बढी बिरामी स्वास्थ्य बिमा योजनामार्फत उपचार लिन्छन् । तीमध्ये करिब ४० प्रतिशत भन्दा बढी सेवा प्रयोगकर्ता ‘प्रथम सेवा बिन्दु’कै उपचार सुविधा लिन आउने गरेका छन् ।

अस्पताल प्रशासनले असार १९ को निर्णयमा आपत्ति जनाउँदै स्वास्थ्य मन्त्रालयमा पत्राचार गरिसकेको थियो । अस्पतालसँगै विराटनगर महानगरपालिका, नेपाल चिकित्सक संघ मोरङ शाखा र विभिन्न सामाजिक अभियन्ता तथा संघसंस्थाले समेत उक्त निर्णयको विरोधमा आवाज उठाएका थिए । विरोधको चाप बढेपछि मन्त्रालय आफैं सक्रिय भएर बोर्डलाई निर्णय सच्याउन भनेको हो ।

धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा पनि सोही प्रकारको समस्या देखिएको थियो । प्रतिष्ठानका सहप्रवक्ता डा. अभिजित कुमारले मन्त्रालयबाट आएको पत्रबमोजिम प्रतिष्ठानलाई पनि असोज मसान्तसम्म ‘प्रथम सेवा बिन्दु’ र ‘रेफरल सेन्टर’ दुवैका रूपमा कार्य गर्न स्वीकृति प्राप्त भएको जानकारी दिए ।

यसअघिको निर्णयले बिमाअन्तर्गत सेवा प्रवाह गर्न कठिनाइ सिर्जना गर्नुका साथै सर्वसाधारणका लागि उपचार पहुँचमा बाधा पुर्याउने अवस्था देखिएको थियो । स्वास्थ्य सेवा बिमा योजनामा सेवा दिइरहेका अस्पताललाई केवल रेफरल सेन्टरमा सीमित गर्नुले बिमाको आधारभूत उद्देश्यमै प्रश्न उठाएको थियो ।

हालको निर्णयले अस्थायी समाधान प्रदान गरेपनि दीर्घकालीन रूपमा स्वास्थ्य बिमा योजना र सेवा बिन्दुको स्पष्ट नीतिगत ढाँचा नबन्दा यस्ता अन्योल र विवाद दोहोरिरहने चिन्ता सरोकारवालाबीच देखिएको छ । मन्त्रालय र बोर्डले सरोकारवालासँग समन्वय गर्दै आगामी नीति निर्माणमा स्पष्टता ल्याउनुपर्ने आवाज उठ्न थालेको छ ।

यसैबीच कोशी अस्पताल र बीपी प्रतिष्ठान दुवैले निर्णयको स्वागत गरेका छन् । सेवाग्राहीको सहज पहुँच, कर्मचारीको रोजगारीको सुनिश्चितता र अस्पतालको सञ्चालन लागत व्यवस्थापनका लागि अहिलेको निर्णय आवश्यक रहेको दुवै स्वास्थ्य संस्थाले उल्लेख गरेका छन् । बिमा बोर्डले भने आगामी दिनमा राष्ट्रिय स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमलाई व्यवस्थित, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउने दिशामा काम गरिने जनाएको छ ।