अनलाइन ठगीको पासोमा पूर्वसांसद : ओटीपी माग्दै फोन आयो, खाताको पैसा गायब भयो

विराटनगर । ‘म वाणिज्य बैंकबाट म्यानेजर बोलेको, तपाईंको ‘केवाईसी अपडेट’ गर्नुपर्छ’ भन्दै कोशी प्रदेशको १ जना पूर्वसांसद (पूर्वप्रदेशसभा सदस्य)लाई ‘वाट्सएप’मा फोन आयो ।

वाणिज्य बैंकमा खाता खोलेकी ती महिला पूर्वसांसदले बैंकको म्यानेजर नै भनेर फोन आइसकेपछि सहजै विश्वास गरिन् । उनलाई विश्वासमा पारेर फोन गर्ने व्यक्तिले मोबाइलमा आएको ‘ओटीपी’ (वान टाइम पासवर्ड) मागे । म्यासेजमा आएको ‘ओटीपी’ तत्कालै दिइन् ।

त्यसलगत्तै उनको खातामा भएको १ लाख ६९ हजार १० रूपैयाँ गायब भयो । ‘मेरै खाता भएको बैंकको म्यानेजर भनेर ‘वाट्सएप’मा फोन आएको थियो । तत्काल ‘केवाईसी अपडेट’ गर्नुपर्छ भनेर बैंकको लोगोसहित कल आयो । मलाई ‘माननीय ज्यू’ भनेर सम्बोधन गर्यो । अनि विश्वास गरेर ‘ओटीपी’ उपलब्ध गराएँ । त्यसलगत्तै खाताको पैसा नै गायब भयो,’ उनले भनिन् ।

खाताको पैसा गायब भएपछि मात्रै आफू ‘ह्याकर’को फन्दामा परेको थाहा भएको उनले बताइन् । घटना असार २७ गते शुक्रबार दिउँसो करिब २ः५० बजेतिरको रहेको उनले सुनाइन् । बैंकले फोन गरेर खातावालासँग ‘ओटीपी’ माग्दैन भन्ने थाहा हुँदाहुँदै आफू ठगीको पासोमा परेको गुनासो उनको छ । ती पूर्वसांसद कानुन व्यवसायी (अधिवक्ता) पनि हुन् ।

बैंकले ‘ओटीपी’ कहिल्यै माग्दैन भन्ने थाहा थियो । त्यहाँमाथि म आफैं वकिल भएकाले क्रिप्टोकरेन्सीका धेरै केसहरु हेरेकी छु । तर, हुने दिन केही गर्दा नटर्ने रहेछ ।

‘बैंकले ‘ओटीपी’ कहिल्यै माग्दैन भन्ने थाहा थियो । त्यहाँमाथि म आफैं वकिल भएकाले क्रिप्टोकरेन्सीका धेरै केसहरु हेरेकी छु । तर, हुने दिन केही गर्दा नटर्ने रहेछ । पैसा गायब भएयता तनाव भइरहेको छ,’ उनले भनिन् । उनका अनुसार आफूभन्दा अघि पनि १ जना कानुन व्यवसायीलाई ‘केवाईसी अपडेट’कै लागि भनेर कल आएको रहेछ ।

‘उहाँले मेरो ‘केवाईसी अपडेट’ भइरहेको छ भन्नु भएछ । त्यसपछि मलाई फोन गरेछ,’ उनले भनिन् । अनलाइनमार्फत ठगी गर्ने गिरोहले नेपाल प्रहरीकै पूर्वडीआईजीको समेत खाताबाट ३२ लाख रूपैया गायब बनाइदिएको पाइएको उनले बताइन् ।

समाचारमा आफ्नो नाम र ठेगाना नखुलाइदिन आग्रह गरेकी ती पूर्वसांसदले खाताबाट पैसा गायब भएको जानकारी तत्कालै प्रहरीलाई गराइन् । प्रहरीले बैंकसँग विवरण माग गर्यो । वाणिज्य बैंकले उपलब्ध गराएको विवरणबाट उक्त रकम सुरुमा सुनसरीको देवानगन्ज गाउँपालिका–५ घर भएका २६ वर्षीय शनिकुमार मण्डलको कामना विकास बैंकको खातामा गएको पत्ता लाग्यो ।

उनलाई प्रहरीले असार २८ गते पक्राउ गर्यो । प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट ठगहरूले प्रलोभनमा पारेर मण्डलको नाममा खाता खोल्न लगाएको खुलेको छ । ‘मण्डल फ्याक्ट्रीमा काम गर्ने सामान्य कामदार हुन् । पारिवारिक आर्थिक अवस्था कमजोर छ । भारतीय नागरिकसहितका केही व्यक्तिले विश्वासमा पारेर वाणिज्य लगायतका ८ वटा बैंकमा खाता खोल्न लगाएको पाइयो,’ प्रहरी स्रोतले भन्यो ।

खातामा १ लाख आउँदा ४ हजार रुपैयाँ पाइन्छ भन्ने प्रलोभन देखाएर उनलाई बैंकमा खाता खोल्न लगाएको पाइएको छ । ‘खाता मात्रै खोल्न लगाएछन् । त्यसपछि चेकदेखि लिएर सबै खाता खोल्न लगाउनेले नै लगेछन् । मण्डलको नाममा खोलेको खाता भारतीय नागरिकले चलाउने गरेको पत्ता लाग्यो । ती व्यक्ति अहिलेसम्म फरार छन् । खोजी जारी छ,’ १ प्रहरी अधिकारीले भने ।

मण्डलसँगै प्रहरीले मोरङको पथरीशनिश्चरे नगरपालिका–१० का २८ वर्षीय भीमराज थापा, सुनवर्षी नगरपालिका–४ की ३४ वर्षीया फूलवती ऋषिदेव (निरौला) र सुनवर्षी–४ कै ४० वर्षीय प्रवीण ऋषिदेवलाई पक्राउ गरेको छ । भीमराज भदौ २ गते, फूलवती भदौ ६ र प्रवीण भदौ ७ गते पक्राउ परेका हुन् ।

४ जना पक्राउ परिसकेका छन् । १० जनाको खोजी जारी राखिएको छ । विभिन्न कोणबाट सूक्ष्म तरिकाले अनुसन्धान गर्ने काम भइरहेको छ ।

धनकुटा प्रहरीले यस प्रकरणको अनुसन्धान गरिरहेको छ । धनकुटा प्रहरी प्रमुख एसपी शरतकुमार थापा क्षेत्रीका अनुसार यो प्रकरणमा भारतीय नागरिकसहित १४ जनाविरुद्ध अदालतबाट पक्राउ पुर्जी जारी भएको छ । ‘४ जना पक्राउ परिसकेका छन् । १० जनाको खोजी जारी राखिएको छ । विभिन्न कोणबाट सूक्ष्म तरिकाले अनुसन्धान गर्ने काम भइरहेको छ,’ एसपी थापाले भने ।

उनले पक्राउ परेकाविरुद्ध संगठित अपराध ऐनअन्तर्गतको मुद्दा चलाउन अदालतबाट म्याद थप गरेर प्रक्रिया अघि बढाइएको बताए । प्रहरीका अनुसार पूर्वसांसदको खाताबाट चोरी गरिएको रकम निकाल्न पूर्वी नेपाल, चितवन, काठमाडौंदेखि सुदूरपश्चिमसम्मका मान्छेको खाता प्रयोग भएको पाइएको छ ।

‘पूर्वसांसदको खाताबाट गायब बनाएको पैसा निकाल्न विभिन्न बैंक खाता र ‘डिजिटल वालेट’को प्रयोग गरेको देखिन्छ । आधा घण्टाभित्रै १४ वटामा कारोबार (ट्रान्जेक्सन) गरेको पाइयो । छोटो समयमै खाता र वालेटसहित १४ वटामा ‘ट्रान्सफर’ गरिसकेपछि अन्तिममा निकालेको खुल्यो,’ प्रहरी स्रोतले भन्यो ।

तर, प्रहरीले भने पूर्वसांसद र वकालत क्षेत्रमै सक्रिय व्यक्ति अनलाइन ठगको जालोमा पर्नुलाई आश्चर्य मानेको छ । ‘राजनीतिक, पेसागत र सामाजिक हिसाबले सचेत व्यक्तिकै हालत यस्तो छ,’ प्रहरीका १ अधिकारीले भने, ‘झन् सामान्य नागरिकको अवस्था कस्तो होला ?’

अनलाइन ठगीमार्फत सर्वसाधारणको रकम फुत्काउने घटना समस्याको रूपमा मात्रै देखा परेको छैन, प्रहरीको टाउको दुखाइको विषय बनिरहेको छ ।

कोशी प्रदेशका प्रहरी प्रवक्ता एसएसपी दीपक पोखरेल बैंक तथा ‘डिजिटल वालेट’ सेवा प्रयोगकर्तामाझ देखिएको असावधानीले यस्ता प्रकारका ठगी बढेको बताउँछन् । सावधानी नअपनाउँदा, सेवालाई सामान्य लिँदा र तत्काल अर्काको विश्वास गर्दा ठगहरुको पासोमा परिने उनको भनाइ छ ।

अनलाइन ठगीमार्फत सर्वसाधारणको रकम फुत्काउने घटना समस्याको रूपमा मात्रै देखा परेको छैन, प्रहरीको टाउको दुखाइको विषय बनिरहेको छ । एसएसपी पोखरेलका अनुसार मोबाइल बैंकिङ, ई–सेवा भेरिफिकेसन, केवाईसी अपडेट, खाता नवीकरण र जागिरको लोभ देखाउँदै ठगहरूले सर्वसाधारणको खातामा भएको लाखौं रुपैयाँ लगिरहेका छन् ।

‘ठगको निशानामा परेका अधिकांश पीडितहरू पढेलेखेका, सामाजिक अगुवा, व्यवासायीदेखि डिजिटल सेवाको न्यूनतम ज्ञान भएका नै धेरै छन्,’ प्रहरी स्रोतले भन्यो, ‘योजनाबद्ध र विश्वसनीय ठगीको शैलीले खातावालालाई सहजै विश्वासमा पार्ने गरेको पाइन्छ ।’ प्रहरीका अनुसार बैंकमा खाता भएकालाई विश्वासिलो हिसाबले फोन गरेर ‘ओटीपी’ मागिन्छ ।

‘विश्वासमा परेर तत्काल ‘ओटीपी’ दिन्छन् । त्यसलगत्तै खाताको पैसा गायब भइसकेको हुन्छ । थाहा नपाउँदै आफू ठगीको सिकार भइसकेका हुन्छन् । प्रहरीलाई समेत घटनामा संलग्नको पहिचान र अनुसन्धान गर्न गाह्रो परिरहेको हुन्छ,’ एसएसपी पोखरेलले भने । ठगीमा संलग्नले सीमापार भारततर्फ बसेर फोन गर्ने, रकम तेस्रो व्यक्तिका खातामा जम्मा गर्ने र त्यस्ता खाताहरू अरूलाई लोभ देखाएर खोल्न लगाउनेजस्ता रणनीति अपनाउने गरेको उनको भनाइ छ ।

ठगी गरिएको रकम सिधै मुख्य अभियुक्तको खातामा नजाने तथा विभिन्न व्यक्तिलाई प्रलोभनमा पारेर खाता खोल्न लगाउने र ती खातामार्फत पैसा ‘ट्रान्सफर’ गरिने हुँदा अनुसन्धान जटिल भइरहेको छ ।

धेरैजसो ठगी सीमावर्ती क्षेत्र र विदेशबाट सञ्चालन भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । ठगी गरिएको रकम सिधै मुख्य अभियुक्तको खातामा नजाने तथा विभिन्न व्यक्तिलाई प्रलोभनमा पारेर खाता खोल्न लगाउने र ती खातामार्फत पैसा ‘ट्रान्सफर’ गरिने हुँदा अनुसन्धान जटिल भइरहेको प्रहरीको भनाइ छ ।

प्रहरीका अनुसार ठगको समूहले सवारी चालक, बेरोजगार युवायुवती, सामान्य नागरिक, विद्यार्थीसम्मलाई सानो कमाइको लोभ देखाएर खाता खोल्न लगाउने र त्यसको प्रयोग गरी ठगी गरिएको रकम ‘ट्रान्सफर’ गर्ने गरेको पाइन्छ । अनलाइन ठगी रोकथामका लागि प्रहरीले विभिनन जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ ।

तर, पनि ठगी रोकिएको छैन । ठगीबाट जोगिनलाई मोबाइलमा आएको ओटीपी, भेरिफिकेसन कोड वा बैंक खाताको विवरण अरूलाई दिन नहुने एसएसपी पोखरेलले बताए । उनका अनुसार कुनै ‘अफर’ देखाउँदै काम गरिदिने बहानामा फोन वा म्यासेज आयो भने कम्पनी तथा व्यक्तिको वैधानिकता र आधिकारिकता बुझेर मात्रै निर्णय लिनुपर्छ ।

‘बढ्दो अनलाइन ठगी रोक्न कानुनी, प्रविधिक र संस्थागत संयन्त्र बलियो बनाउन आवश्यक छ । त्योभन्दा पहिला नागरिक स्वयंले सजगता र सतर्कता नअपनाएसम्म यस्तो ठगी नियन्त्रण गर्न सकिँदैन । नागरिकको सचेतना नै सुरक्षाको ठूलो उपाय हो,’ पोखरेलले भने ।