मृतक तेजबहादुर थेगिम र पाँचथरको मिक्लाजुङ गाउँपालिका–७ स्थित उनको घर ।विराटनगर । पाँचथरको मिक्लाजुङ गाउँपालिका–७ का २५ वर्षीय तेजबहादुर थेगिमको शंकास्पद मृत्यु प्रकरणको अनुसन्धानलाई लिएर प्रहरीको भूमिकामाथि प्रश्न उठेको छ ।
नेकपा (माओवादी केन्द्र) र त्यो पार्टीबाट गाउँपालिका अध्यक्ष निर्वाचित भएका अमरराज माखिमलगायतका व्यक्ति मुछिएको घटनालाई प्रहरीकै मिलेमतोमा सामसुम पारिएको गुनासो पीडित पक्षको छ । वास्तविकता तोडमोड गरेर घटनामा संलग्नलाई जोगाउने काम प्रहरीबाट भएको गुनासो मृतकका परिवारका सदस्य र आफन्तहरु गर्छन् ।
घटनाको अनुसन्धानमा प्रहरीले पोलिग्राम परीक्षणको सहारा लिएको थियो । जबकि पोलिग्राफ जाँचको प्रमाणलाई कानुनले मान्यता दिँदैन । अर्कोतर्फ पाँचथरमा भएको घटनाको प्रारम्भिक कानुनी प्रक्रिया मोरङको इलाका प्रहरी कार्यालय उर्लाबारीबाट पूरा गरिनुले घटनाको अनुसन्धानमा प्रहरीको भूमिकामाथि प्रश्न उठेको हो ।
मृतककी दिदी विष्णुमायालाई सुरुमा उर्लाबारी प्रहरीमा जाहेरी दिन लगाइएको थियो । स्थानीय र आफन्त गाउँपालिका अध्यक्षसँग सिकार खेल्न जाँदा भएको घटनालाई अर्कैतर्फ मोडिएको बताउँछन् ।
प्रहरीले भने घटनालाई भवितव्य मृत्यु भएको निष्कर्षसहित अनुसन्धान टुंग्याउने तयारी गरेको छ । पोस्टमार्टम रिपोर्ट, ५ जनाको पोलिग्राफ जाँच र अनुसन्धानपछि प्रहरीले मृत्यु शंकास्पद नभइ भवितव्य भएको निष्कर्ष निकालेको हो ।
घटनामा गाउँपालिका अध्यक्ष माखिम नै जोडिएपछि कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालय विराटनगरले घटना बुझ्नलाई एसएसपी भीमबहादुर दाहालको नेतृत्वमा टोली खटाएको थियो । दाहालका अनुसार भिरबाट लडेर मृत्यु भएको निष्कर्षमा अनुसन्धान पुगेको छ ।
पोस्टमार्टम रिपोर्टबाट गोली लागेर मृत्यु भएको पुष्टि नहुने उनले बताए । ‘चोटपटकको प्रकृति र गोली लागेको स्थिति फरक हुन्छ । लडेर मृत्यु भएको अनुसन्धानबाट प्रष्ट भयो,’ उनले भने ।
स्थानीय र आफन्त भने पालिका अध्यक्षसँगै सिकार खेल्न गएका बेला गोली लागेर उनको मृत्यु भएको दाबी गर्छन् । तर, प्रहरीले भने त्यस्तो प्रमाण फेला नपरेको जिकिर गरेको छ । लडेर मृत्यु भएको निष्कर्षमा पुग्नुअघि प्रहरीले गाउँपालिका अध्यक्षसँग जंगलमा सिकार खेल्न गएको भनिएकाहरुको पोलिग्राफ जाँच गरेको थियो ।
प्रहरी अनुसन्धानमा प्रश्न उठेपछि घटनामा जोडिएका गाउँपालिका अध्यक्ष अमरराज माखिम, वडा नम्बर ७ का अध्यक्ष हेमचन्द्र रेग्मीसहित ५ जनाको पोलिग्राफ परीक्षण गरिएको हो । थेगिमसँगै जंगल गएका स्थानीय ३५ वर्षीय राजकुमार तामाङको पुस २३ गते पोलिग्राफ जाँच गरिएको एसएसपी दाहाल बताउँछन् ।
उनका अनुसार सामान्य अवस्थामा तामाङले गरेको बयान र पोलिग्राफ जाँचको रिपोर्ट मिलेको छ । तामाङले सुरुमा भिरबाट लडेको बताएका थिए । पोलिग्राफबाट उनले ढाँटेको नदेखिएको दाहालले बताए ।
मिक्लाजुङ गाउँपालिका अध्यक्ष माखिमसहित करिब १० जनाको टोलीसँग सिकार खेल्न गएका बेला चलाएको गोली लागेर थेगिमको मृत्यु भएको स्थानीय र आफन्तको दाबी छ । लाइसेन्सवाला बन्दुक भएका माखिम बेलाबेला सिकार खेल्न गइरहन्थे । ‘पालिका अध्यक्ष, वडा अध्यक्ष र घटनास्थल पुगेकासहित ५ जनाको पोलिग्राफ जाँच गर्दा घटना शंकास्पद देखिएन्,’ पाँचथर प्रहरी प्रमुख, डीएसपी कौशलकुमार बुढाथोकीले भने ।
उनका अनुसार घटनासँग नाम जोडिएकाको फरक–फरक मितिमा पोलिग्राफ जाँच भएको थियो । गत मंसिर २१ गते राति मिक्लाजुङ–७ को जंगलमा घाइते भएका थेगिमको भोलिपल्ट मंसिर २२ गते दिउँसो उर्लाबारीको मदन भण्डारी अस्पताल एवं ट्रमा सेन्टरमा पोस्टमार्टम भयो । त्यसपछि शवको अन्त्येष्टि गरियो ।
परिवारका सदस्यले भने घटनाका बारेमा २२ गते बिहान मात्रै जानकारी पाएका थिए । ‘हतारहतार पोस्मार्टम र अन्त्येष्टि गर्न दबाब दिए । त्यसले पनि घटना शंकास्पद थियोभन्ने प्रष्ट हुन्छ,’ मृतककी दिदी विष्णुमायाले भनिन् ।
उनका अनुसार अन्तिम संस्कारका बेला नै घटना शंकास्पद भन्दै आवाज उठेको थियो । दाहसंस्कार गर्नुअघि स्थानीयले मृतकको कन्चटमा सानो र गहिरो चोट देखेका थिए । टाउकोमा पनि गहिरो चोट थियो ।
दाहसंंस्कारका बेला खिचिएको भिडियोमा मृतकको आँखाको डिल छेउको कन्चट र टाउकोमा लागेको गहिरो चोट देखिन्छ । त्यसले घटनालाई थप शंकास्पद र रहस्यमय बनाएको हो । पोस्टमार्टमबाट भने गोलीको चोट नदेखिएको र शरीरका अन्य भागमा घाउचोट रहेको तथा करङ पनि भाँचिएको देखिएको प्रहरीको दाबी छ । मृत्युको कारण ‘हेड इन्जुरी’ रहेको पोष्टमार्टम रिपोर्टमा उल्लेख छ ।
एसएसपी दाहाल भिरबाट लड्दा शरीरका विभिन्न स्थानमा चोट लागेको बताउँछन् । ‘गनसट हुँदा जुन ‘प्याटन’को चोटपटक हुन्छ । ‘डेडबडी’मा त्यो ‘प्याटन’को चोटपटक नभएको पोष्टमार्टम रिपोर्टमा उल्लेख छ,’ उनले भने, ‘मान्छे लडेको देखिन्छ । सिकार खेल्न गएको भन्ने पुष्टि भएन ।’
भाइलाई उपचारका लागि लिएर आएकाहरुले भवितव्य ज्यानको जाहेरी दिएर शव बुझ्न दबाब दिएको मृतककी दिदी विष्णमाया थेगिमेको गुनासो छ । इलाका प्रहरी कार्यालय उर्लाबारीमा दिएको जाहेरीमा २१ गते राति भिरबाट लडेको उल्लेख छ । जाहेरी जबरजस्ती दिन लगाइएको विष्णुमाया बताउँछिन् ।
घटना शंकास्पद भएको र गाउँपालिका अध्यक्षसँगै सिकार खेल्न गएको जानकारी पाएपछि उनले ९ जनाविरुद्ध अनुसन्धानका लागि पाँचथर प्रहरीमा किटानी जाहेरी दिएकी थिइन् । यो घटनापछि मृतकको परिवार नै गाउँबाट विस्थापित भएर झापाको गौरादह नगरपालिका–९ बैगुनधुरा झरेको छ ।
बैगुनधुरामा विष्णुमायाको घर छ । मृतकका बुवा शरणबहादुर थेगिम र पत्नी सरला तामाङ अहिले विष्णुमायाको घरमा बसिरहेका छन् । घटना भएका बेला मृतककी पत्नी सरला गर्भवती थिइन् । अहिले ८ दिनकी सुत्केरी रहेको विष्णुमाया बताउँछिन् ।
‘भाइको मृत्यु भएपछि विभिन्न दबाबका कारण गाउँमा बस्नसक्ने अवस्था भएन । प्रहरीहरु आइरहने र अरुले पनि थर्काउने एवं धम्क्याउने काम गर्न थाले । असुरक्षित भएपछि गाउँ छाड्नुपर्ने अवस्था आयो । अहिले बुवासहित परिवारका सबै जना झापा झरेर मेरै घरमा बसिरहनु भएको छ,’ उनले भनिन् ।
सिकार खेल्न जाँदा भाइ मारिएको र घटनामा संलग्नलाई बचाउने गरी प्रहरीले भूमिका खेलेको उनले बताइन् । भाइको मृत्युलाई लिएर राजकुमारको विश्वास गर्नु नै आफ्नो ठूलो गल्ती भएको उनको गुनासो छ । सिकार खेल्न गएको भनिएको समूहमा राजकुमार पनि रहेको स्थानीय बताउँछन् ।
‘मेरो भाइ जता जाँदा पनि सधैं राजकुमारसँगै हुन्थ्यो । त्यही भएर विश्वास गरें । तर, घटनालाई तोडमोड गर्ने काम भएको रहेछ । वास्तविकता लुकाएर प्रहरीले अनुसन्धान गर्यो,’ विष्णुमायाको गुनासो छ । उनका अनुसार कसैले लकडी काट्न जाँदा घटना भयो भने । कसैले अरिँगाल काड्न जाँदा भएको हो भन्छन् । कोही सिकार खेल्न जाँदा गोली लागेर मर्यो भन्छन् ।
उर्लाबारी प्रहरीमा लकडी काट्न जाँदा घटना भएको भनेर जाहेरी दिन लगाएको विष्णुमाया बताउँछिन् । पाँचथरमा भने प्रहरीले अरिँगाल काड्न जाँदा भनेर जाहेरी दिन लगाएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार प्रहरीले खाली कागजमा पनि हस्ताक्षर गर्न लगाए । ‘घटनास्थलका रुखमा हेर्दा अरिँगालको गोलो छैन । लकडी काटेको पनि देखिँदैन । सिकार खेल्न जाँदा नै घटना भएको हो । मान्छेपिच्छे फरक कुराहरु आइरहेका छन् । उनीहरुकै कुरा बाझिएको छ,’ विष्णुमायाले भनिन् ।
पोस्टमार्टमअघि भाइको शवसमेत हेर्न नदिएको गुनासो उनको छ । अर्कोतर्फ १ महिनासम्म घटना गुचपुप पार्न खोजिएको थियो । स्थानीयले भने सिकारी समूहले २ वटा घोरल मारेर गाउँलेलाई खान दिएको बताउँछन् ।
मारेका घोरल कम्फुटारमा पुर्याएपछि ‘तपाईंहरु खानु, हामीलाई हतार छ’ भन्दै गाउँलेलाई छाडेर अध्यक्षसहितको टोली हिँडेको स्थानीयको भनाइ छ । तर, प्रहरी भने सिकार खेल्न गएको पुष्टि नहुने बताउँछन् ।
मृतकको पारिवारिक आर्थिक अवस्था कमजोर छ । केही व्यक्तिहरुले ‘सहयोग गर्छौं, घटना बाहिर नलैजानु’ भनेर दबाब दिइरहेको गुनासो पीडित परिवारको छ । मिक्लाजुङ–७ का वडा सदस्य सिंहराज तामाङ घरनजिकैको जंगलमा भएको उक्त घटनाबारे आफूलाई दाहसंस्कार गरिसक्दासम्म थाहा नभएको बताउँछन् ।
‘अन्त्येष्टि सकिएपछि लडेर मरेको भनि लेखिएको मुचुल्कामा सही गरिदिन भन्दै आएका थिए । पढ्दा गोलिया काट्न जॉदा भिरबाट लडेको लेखिएको रहेछ । तर, त्यहाँ गोलिया र अरिँगाल केही छैनन् र थिएनन् । घोरल मार्न जाँदा घटना भएको भन्ने थाहा पाएपछि मुचुल्कामा सही गरिन,’ उनले भने ।
प्रत्यक्षदर्शी शरण माखिम मृत्यु भएको दिन गाउँपालिका अध्यक्षको टोलीसँग तेजबहादुर सिकार खेल्न गएको बताउँछन् । ‘मलाई पनि सिकार खेल्न जाउँ भन्दै आउनु भएको थियो । मैले भ्याइन । उहाँहरु जैसीभिरतिर लाग्नु भएको थियो,’ उनी भन्छन् । स्थानीयका अनुसार अध्यक्ष माखिम सधैंजसो टोली लिएर सिकार खेल्न जान्थे ।
माओवादीकै दबाबमा घटना दबाइएको पीडित पक्षको भनाइ छ । केही प्रसंगले पनि त्यसलाई बल पुग्छ । माओवादी कोशी प्रदेश संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर आङ्बोले यो विषयलाई सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमै लेखेका छन् ।
‘पाँचथर मिक्लाजुङको दुःखद् घटनाबारे प्रारम्भदेखि नै नेपाल प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको र अझ अनुसन्धानको क्रम जारी रहेको कुरा हाम्रो जानकारीमा छ । नेपाल प्रहरीको छानबिन तथा अनुसन्धानमा हाम्रो पार्टी र जनप्रतिनिधिहरुको पूर्णरुपमा सहयोग रहने छ । प्रहरी प्रशासनबाट राजनैतिक पूर्वाग्रह र प्रतिशोध नराखी सत्यतथ्य छानबिन र अनुसन्धान हुनेमा हामी पूर्ण विश्वस्त छौं,’ उनले लेखेका छन् ।

गाउँपालिका अध्यक्ष माखिम हतियार भएका कारण आफूमाथि राजनीतिक प्रतिशोध साँधिएको दाबी गर्छन् । घटनामा जोडिएपछि प्रहरीले माखिमसँग बयान लिएको थियो । तर, उनको घरमा भएको बन्दुक जाँच गरेन ।
एसएसपी दाहाल गोली लागेको नदेखिएका कारण हतियार जाँच नगरिएको बताउँछन् । गोली लागेको नदेखिएकाले बन्दुक जाँच गर्न आवश्यक नरहेको उनको भनाइ छ ।
यो घटनाको अनुसन्धानपछि प्रहरीले प्रारम्भिक प्रतिवेदन जिल्ला सरकारी वकिलको कार्यालय पाँचथरमा बुझाएको छ । जिल्ला सरकारी वकिलको कार्यालय पाँचथरका सहायक जिल्ला न्यायाधिवक्ता वसन्त काफ्ले प्रहरीले बुझाएको प्रतिवेदन अध्ययन भइरहेको बताउँछन् । घटनाका विषयमा प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेकाले प्रतिवेदनका विषयमा बोल्न नमिल्ने उनको भनाइ छ ।
मिक्लाजुङ– ७ का पूर्ववडाध्यक्ष मीनराज माखिम प्रहरीले निष्पक्ष रुपमा घटनाको अनुसन्धान नगरेको बताउँछन् । रातारात परिवारलाई थाहा नदिइ उपचारमा लैजानु, मृतकका बुवा सुतकै घर अगाडिको बाटोबाट लैजाँदा पनि थाहा नदिनु र हतारहतार शव जलाउनुले घटना शंकास्पद देखिएको उनको भनाइ छ ।
शव जलाइसकेपछि प्रहरीले सर्जमिन मुचुल्का तयार गरेको माखिमले बताए । सबैलाई घटनाका बारेमा थाहा भए पनि कोही बोल्न नसकिरहेको उनको भनाइ छ । ‘प्रहरीले पुग्नु पर्ने ठाउँमा पुगेन । गर्नुपर्ने अनुसन्धान गरेन । यो देशमा कानुन छ कि छैन भन्ने थाहा भएन । प्रहरीले अनुसन्धानमा ठूलो लापरबाही गरेको छ,’ माखिमले भने ।

























