‘बाढीपछि मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर जोखिम, मनोसामाजिक सहयोग आवश्यक’

काठमाडौं । बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याएपछि प्रभावित क्षेत्रमा नागरिकको मानसिक स्वास्थ्यमा समेत गम्भीर असर पर्न सक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन् । आफन्त गुमाएका, घरबारविहीन भएका र लामो समयदेखि तनावमा रहेका नागरिकमा डर, चिन्ता, तनाव तथा अन्य मानसिक समस्या बढ्न सक्ने भएकाले राहतसँगै मनोसामाजिक सहयोगलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ ।

ग्राण्डी अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालका कन्सल्टेन्ट फिजिसियन डा. अमित गौलीका अनुसार विपद्पछि शारीरिक स्वास्थ्यसँगै मानसिक स्वास्थ्यमा पनि विशेष ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ । घरबारविहीन भएका तथा आफन्त गुमाएका नागरिकलाई मनोपरामर्श उपलब्ध गराएर आत्मविश्वास बढाउनुपर्ने उनी बताउँछन् ।

Advertisement

‘विपद्को अवस्थामा मानिसले आफ्नो घर, सम्पत्ति र आफन्त गुमाउँदा गहिरो मानसिक तनावमा पर्न सक्छन्,’ डा. गौली भन्छन्, ‘यस्तो अवस्थामा मनोसामाजिक सहयोग र आवश्यक परे मनोपरामर्शको व्यवस्था गर्नुपर्छ ।’ भोटेकोसी बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङसहितका जिल्लामा ठूलो क्षति भएको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार बाढीमा परी ज्यान गुमाएकामध्ये हालसम्म १ हजार २०० भन्दा बढीको शव फेला परेको छ । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार ५०० विदेशी नागरिकसहित ४ हजार २१६ जना अझै सम्पर्कविहीन छन् ।

बाढीपछि करिब १२ हजार जनाको उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएकालाई रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र काठमाडौंका विभिन्न स्थानमा रहेका ‘होल्डिङ सेन्टर’मा राखिएको छ । चिकित्सकका अनुसार मानसिक तनावसँगै बाढी प्रभावित क्षेत्रमा दूषित पानी र अस्वस्थ खानपानका कारण झाडापखालालगायत पेटसम्बन्धी रोग तथा श्वासप्रश्वासको समस्या बढ्न सक्छ । बाढीका क्रममा लागेका घाउचोटमा सङ्क्रमणको जोखिमसमेत हुने भएकाले समयमै उपचार आवश्यक हुन्छ ।

मधुमेह, उच्च रक्तचाप, दम र क्यान्सरजस्ता दीर्घरोग भएका बिरामीका लागि विपद्को अवस्था थप चुनौतीपूर्ण हुने चिकित्सकको भनाइ छ । नियमित औषधि सेवनमा बाधा पुग्दा र नयाँ सङ्क्रमण थपिँदा उनीहरूको स्वास्थ्य जोखिम बढ्न सक्छ । प्रभावित क्षेत्रमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवासँगै मनोसामाजिक सेवा पनि तत्काल पुर्‍याउनुपर्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन् । संघीय, प्रदेश र स्थानीय सरकारबीच समन्वय गरी स्वास्थ्यकर्मी तथा मनोपरामर्शदाताको परिचालन गर्नुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ ।