अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवस: साहस र अधिकार सम्झाउने दिन

Share this
736shares
मुलुकी खबर
मुलुकी खबर
clock२०८३ मंसिर १, मंगलबार १०:०४

काठमाडौं । आज नोभेम्बर १७ अर्थात् अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवस । विश्वभरका विद्यार्थीको एकता, अधिकार, शैक्षिक स्वतन्त्रता र शिक्षामा समान पहुँचको महत्त्व उजागर गर्ने उद्देश्यले हरेक वर्ष यो दिवस मनाइन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवसको इतिहास सन् १९३९ को चेकोस्लोभाकियासँग जोडिएको छ । त्यसबेला नाजी जर्मनीले चेकोस्लोभाकियामाथि कब्जा जमाएको थियो । जर्मन शासनको विरोधमा प्रागस्थित विश्वविद्यालयका विद्यार्थीले प्रदर्शन गरेका थिए । प्रदर्शनका क्रममा घाइते भएका विद्यार्थी जान ओप्लेटलको मृत्यु भएपछि उनको अन्त्येष्टिमा सहभागी विद्यार्थीले पनि विरोध प्रदर्शनलाई निरन्तरता दिएका थिए ।

विद्यार्थीको आन्दोलन दबाउन नाजी सेनाले प्रागका विश्वविद्यालयमा छापा मार्‍यो । नौ जना विद्यार्थी नेता तथा प्राध्यापकलाई बिना सुनुवाइ मृत्युदण्ड दिइयो भने एक हजार दुई सयभन्दा बढी विद्यार्थीलाई पक्राउ गरी यातना शिविरमा पठाइयो । चेकोस्लोभाकियाका विश्वविद्यालय तथा उच्च शैक्षिक संस्था बन्द गरिए । विद्यार्थीमाथि भएको यही दमनको सम्झनामा सन् १९४१ मा नोभेम्बर १७ लाई अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवसका रूपमा मनाउने घोषणा गरिएको थियो ।

समयसँगै यो दिवसको अर्थ ऐतिहासिक घटनाको स्मरणमा मात्र सीमित रहेन । विद्यार्थीको हकहित, समान शैक्षिक अवसर, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता, विविधता र सामाजिक न्यायका पक्षमा आवाज उठाउने अवसरका रूपमा पनि यसको महत्त्व बढेको छ । विद्यार्थी केवल शैक्षिक संस्थाका विद्यार्थी मात्र नभई समाज परिवर्तनका संवाहकसमेत हुन् भन्ने सन्देश यस दिवसले दिन्छ ।

विश्वका विभिन्न देशमा विश्वविद्यालय, विद्यार्थी संगठन र शैक्षिक संस्थाले यो दिवस फरक–फरक कार्यक्रम गरेर मनाउने गरेका छन् । कतै विद्यार्थी अधिकार र शिक्षामा पहुँचबारे छलफल तथा बहस आयोजना गरिन्छ भने कतै सांस्कृतिक कार्यक्रम, खेलकुद प्रतियोगिता, स्वयंसेवी गतिविधि र विद्यार्थी भेला गरिन्छन् । विभिन्न देशका विद्यार्थीबीच सांस्कृतिक आदानप्रदान र सहकार्य बढाउने कार्यक्रम पनि आयोजना हुने गरेका छन् ।

युरोपका विद्यार्थी संगठनले नोभेम्बर १७ लाई विद्यार्थी आन्दोलन र अधिकारका लागि संघर्ष गर्नेहरूको योगदान सम्झने दिनका रूपमा लिँदै आएका छन् । ग्रिसमा सन् १९७३ मा सैनिक शासनविरुद्ध भएको विद्यार्थी आन्दोलनको स्मरण पनि यही मितिमा गरिन्छ । चेकोस्लोभाकियामा सन् १९८९ को विद्यार्थी प्रदर्शनले त्यहाँको राजनीतिक परिवर्तन अर्थात् ‘भेल्भेट क्रान्ति’ सुरु हुनसमेत महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो ।

आज पनि विश्वका धेरै विद्यार्थीले महँगो शिक्षा, छात्रवृत्तिको अभाव, बेरोजगारी, मानसिक स्वास्थ्य, विभेद र गुणस्तरीय शिक्षामा असमान पहुँचजस्ता चुनौती सामना गरिरहेका छन् । डिजिटल प्रविधि र शिक्षाका नयाँ अवसर विस्तार भइरहे पनि सबै विद्यार्थीले समान रूपमा ती सुविधा पाउन सकेका छैनन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवसले यस्ता समस्या पहिचान गर्न र विद्यार्थीका आवाज सुन्न सरकार, विश्वविद्यालय तथा सम्बन्धित निकायलाई प्रेरित गर्छ । सुलभ र गुणस्तरीय शिक्षा, सुरक्षित शैक्षिक वातावरण, समान अवसर र विद्यार्थीको अर्थपूर्ण सहभागिताका लागि प्रतिबद्धता जनाउने अवसरका रूपमा पनि यसलाई लिइन्छ ।

विद्यार्थीका संघर्ष, योगदान र सपनालाई सम्मान गर्दै शिक्षालाई अधिकारका रूपमा स्थापित गर्नुपर्ने सन्देशसहित आज विश्वभर अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवस मनाइँदै छ ।

तपाइको प्रतिक्रिया
अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी दिवस: साहस र अधिकार सम्झाउने दिन
मंसिर ९ गतेदेखि आत्मानन्द गोल्डकप, ८ टिमको सहभागिता
इलामको टोड्केमा वार्षिक एक करोड २० लाखको टमाटर उत्पादन
प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण राजकीय हुने तयारी
बाढीपछिको पुनर्निर्माणमा एडिबीको सहयोग बढाउन नेपालको आग्रह
युरोपबाट रुवान्डासम्म आप्रवासी निष्कासनको नयाँ अभ्यास, पाँच देशको संयुक्त योजना
मोरङमा ठूला चाडपर्व शान्तिपूर्ण, २१९ आपराधिक घटना
 एनपिएलको तेस्रो संस्करण कात्तिक ९ देखि
फाइनल पुग्न लुम्बिनी र सुदूरपश्चिमबीच निर्णायक भिडन्त
प्रधानमन्त्री बालेनको भारत भ्रमण : दिल्लीमा छोटो बसाइ, नेपालका एजेन्डा लामै
विराटनगरबाट लागुऔषधसहित एक युवक पक्राउ
ब्राउन सुगरसहित इटहरीका दुई युवक पक्राउ
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.