अमेरिका–इरान वार्ता : ६० दिनमा सम्झौताको लक्ष्य

मुलुकी खबर

२०८३ असार ८, सोमबार १०:०३

एजेन्सी । अमेरिका र इरानबीच लामो समयदेखि जारी तनावपूर्ण सम्बन्धलाई नयाँ कूटनीतिक दिशातर्फ लैजाने प्रयासस्वरूप स्विट्जरल्यान्डको बुर्गेनस्टकमा भएको पहिलो उच्चस्तरीय वार्ता सकारात्मक रूपमा सम्पन्न भएको छ ।

कतार र पाकिस्तानको मध्यस्थतामा सम्पन्न वार्तालाई दुवै पक्षबीच विश्वास निर्माण र संवादको नयाँ ढोका खोल्ने महत्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ । लेक ल्युसर्न रिसोर्टमा आयोजित वार्तामा अमेरिका र इरानका प्रतिनिधिहरूबीच रचनात्मक वातावरणमा गम्भीर छलफल भएको मध्यस्थकर्ता मुलुकहरूले जारी गरेको संयुक्त विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

वार्ताको मुख्य उद्देश्य दीर्घकालीन विवाद समाधानतर्फ ठोस कार्ययोजना तयार गर्नु र आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौतामा पुग्ने आधार निर्माण गर्नु रहेको बताइएको छ । वार्तापछि दिइएको जानकारीअनुसार दुवै पक्षले संवाद प्रक्रियालाई व्यवस्थित र निरन्तर बनाउन नयाँ संरचना गठन गर्ने सहमति गरेका छन् । यसअनुसार राजनीतिक निर्देशन र समग्र निगरानीका लागि एक उच्चस्तरीय समिति गठन गरिने भएको छ । जसले सम्पूर्ण वार्ता प्रक्रियाको मार्गदर्शन गर्नेछ ।

उक्त समितिको मातहतमा प्राविधिक टोलीहरू रहनेछन् । जसले परमाणु कार्यक्रमसँग सम्बन्धित प्राविधिक विषय, आर्थिक प्रतिबन्धको कार्यान्वयन अवस्था तथा अनुगमन संयन्त्र र सम्भावित विवाद समाधानका विकल्पहरूमा विस्तृत रूपमा काम गर्नेछन् । यस संरचनालाई वार्ता निष्कर्षतर्फ लैजान सहयोगी संयन्त्रका रूपमा विकसित गरिएको बताइएको छ ।

सहमति अनुसार आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौताको रूपरेखा तयार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । यस अवधिमा दुवै पक्षले निरन्तर संवाद गर्दै प्राविधिक तथा राजनीतिक अवरोधहरू क्रमशः समाधान गर्ने योजना बनाइएको छ ।

वार्तामा द्विपक्षीय विषय मात्र नभई क्षेत्रीय सुरक्षासँग सम्बन्धित संवेदनशील मुद्दाहरू पनि उठाइएका थिए । विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुजमा हुने व्यावसायिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने विषयमा विशेष जोड दिइएको छ । उक्त समुद्री मार्गमा सम्भावित तनाव वा अवरोध रोक्न अमेरिका र इरानबीच प्रत्यक्ष सञ्चार संयन्त्र स्थापना गर्ने सहमति भएको छ । जसले आकस्मिक परिस्थितिमा तत्काल समन्वय गर्न मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसैबीच, क्षेत्रीय द्वन्द्व न्यूनीकरणका लागि लेबनानको अवस्था पनि छलफलको महत्वपूर्ण एजेन्डा बनेको थियो । लेबनानमा सैन्य गतिविधि नियन्त्रण र सम्भावित तनाव रोक्नका लागि ‘द्वन्द्व–न्यूनीकरण कक्ष’ स्थापना गर्ने सहमति भएको छ । यस संयन्त्रले मध्यस्थकर्ताहरूको सहजीकरणमा लेबनान सरकारसँग समन्वय गर्दै क्षेत्रीय स्थायित्व कायम गर्न भूमिका खेल्नेछ ।

संयुक्त विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएअनुसार बाँकी प्राविधिक विषयहरूलाई निरन्तर छलफलमार्फत अघि बढाइनेछ । यसै साता पुनः बुर्गेनस्टक रिसोर्टमै वार्ता जारी रहनेछ । यसले वार्ता प्रक्रियालाई निरन्तरता दिँदै सहमतिको आधारलाई थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।

कतार र पाकिस्तानले यस कूटनीतिक पहललाई सफलतापूर्वक अघि बढाउन सहयोग गरेको भन्दै अमेरिका र इरान दुवै पक्षप्रति धन्यवाद व्यक्त गरेका छन् । साथै, शान्तिपूर्ण समाधानप्रति देखाइएको प्रतिबद्धताको प्रशंसा गर्दै उनीहरूले प्रक्रियामा संलग्न अन्य मित्रराष्ट्रहरूको भूमिकाको पनि सराहना गरेका छन् ।

लामो समयदेखि तनावपूर्ण रहँदै आएको अमेरिका–इरान सम्बन्धमा यो वार्तालाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक क्षेत्रमा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा लिइएको छ । ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौताको लक्ष्यसहित अघि बढाइएको उक्त प्रक्रिया सफल भएमा मध्यपूर्वको राजनीतिक र सुरक्षा अवस्थामै उल्लेखनीय परिवर्तन हुने बताइएको छ ।