मोरङ कारागारमा २८१ कैदीबन्दीको आँखा परीक्षण, ४० जनामा मोतियाविन्दु

विराटनगर । मोरङ कारागारका ४० जना कैदीबन्दीमा मोतियाविन्दुको समस्या देखिएको छ । कारागारमा रहेका कैदीबन्दीको आँखाको स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने उद्देश्यले बुधबार रानी विराटनगर आँखा अस्पतालको सहयोगमा कारागारभित्र निःशुल्क शिविर सञ्चालन गरिएको थियो ।

शिविरमा २८१ जनाले आँखाको परीक्षण गराएका थिए । परीक्षणका क्रममा ७९ जना कैदीबन्दीलाई थप उपचारका लागि अस्पतालमै पुग्न चिकित्सकले सुझाव दिएको कारागार प्रशासक राजन घिमिरेले जानकारी दिए । तीमध्ये ४० जनामा मोतियाविन्दुको समस्या देखिएको उनको भनाइ छ । पाँच जनाको तत्काल शल्यक्रिया गर्नुपर्ने सुझाव चिकित्सकले दिएको घिमिरेले बताए ।

Advertisement

आँखामा समस्या देखिएका अधिकांश कैदीबन्दीले कारागारभित्रै स्वास्थ्य परीक्षण तथा उपचारको पहुँच पाउने भए पनि विशेषज्ञ सेवा आवश्यक पर्ने अवस्थामा बाहिरका अस्पतालसम्म पुग्नुपर्ने हुन्छ । यही कारण कारागारमा समय–समयमा विशेषज्ञ चिकित्सकसहितको स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गर्नु कैदीबन्दीको स्वास्थ्य अधिकारको दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ ।

कारागारमा लामो समय बस्ने कैदीबन्दीमा आँखासम्बन्धी समस्या भए पनि त्यसको नियमित परीक्षण नहुँदा समस्या पहिचान हुन ढिला हुन सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् । उमेर बढ्दै जाँदा देखिने मोतियाविन्दुसँगै दृष्टि कमजोर हुने, आँखामा संक्रमण हुने, चस्माको आवश्यकता पर्ने तथा मधुमेह वा उच्च रक्तचापजस्ता रोगसँग सम्बन्धित आँखाका समस्या पनि परीक्षणका क्रममा पहिचान हुन सक्छन् । समयमै समस्या पत्ता लागे उपचारबाट दृष्टि जोगाउन सकिने भएकाले नियमित आँखा परीक्षणलाई सामान्य स्वास्थ्य परीक्षणकै एउटा महत्वपूर्ण हिस्सा मानिन्छ ।

कारागारभित्रको जीवनशैली, सीमित ठाउँ, पर्याप्त प्राकृतिक प्रकाशको अभाव, लामो समयसम्म एउटै वातावरणमा बस्नुपर्ने बाध्यता तथा कतिपय अवस्थामा स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या लिएर कारागार प्रवेश गर्ने अवस्थाले पनि कैदीबन्दीको स्वास्थ्य परीक्षणलाई थप महत्वपूर्ण बनाउने घिमिरे बताउँछन् । चिकित्सकका अनुसार विशेषगरी आँखासम्बन्धी समस्या सुरुमा सामान्य देखिए पनि उपचारमा ढिलाइ हुँदा दृष्टिमा गम्भीर असर पर्न सक्छ ।

मोतियाविन्दु आँखाको लेन्समा हुने धुमिलपन हो । यसले विस्तारै दृष्टि कमजोर बनाउँदै लैजान्छ । सुरुको अवस्थामा सामान्य देखिए पनि बढ्दै गएपछि दैनिक काम गर्न, हिँडडुल गर्न र वस्तु स्पष्ट देख्न कठिन हुन सक्छ । शल्यक्रियामार्फत यसको उपचार सम्भव हुने भएकाले परीक्षणका क्रममा पहिचान भएका कैदीबन्दीलाई समयमै विशेषज्ञ सेवामा पुर्‍याइने कारागार प्रशासक घिमिरेले बताए ।

बुधबारको शिविरले कारागारभित्र आँखासम्बन्धी समस्या लुकेको अवस्थामा नरहेको पनि देखाएको छ । परीक्षण गराएका २८१ जनामध्ये ७९ जनालाई थप उपचार आवश्यक देखिनु भनेको करिब २८ प्रतिशतमा थप परीक्षण वा उपचारको आवश्यकता देखिनु हो । यसले कारागारभित्र नियमित स्वास्थ्य परीक्षण र विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवाको पहुँचलाई आकस्मिक शिविरमा सीमित नराखी निरन्तर बनाउनु पर्ने आवश्यकता पनि देखाउँछ ।

कारागार प्रशासक घिमिरेका अनुसार शिविरबाट पहिचान भएका बिरामीलाई चिकित्सकको सुझावअनुसार थप उपचारका लागि अस्पताल लैजाने व्यवस्था मिलाइने छ । विशेषगरी तत्काल शल्यक्रिया आवश्यक भनिएका पाँच जनाको उपचारमा ढिलाइ हुन नदिइने उनले बताए ।

कारागारमा सजाय भोगिरहेका व्यक्तिले आफ्नो स्वतन्त्रता गुमाए पनि आधारभूत स्वास्थ्य उपचारबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था हुन हुँदैन । त्यसैले कैदीबन्दीको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, रोगको समयमै पहिचान र आवश्यक विशेषज्ञ उपचारको व्यवस्था कारागार व्यवस्थापनको महत्वपूर्ण पक्ष भएको घिमिरेको भनाइ छ ।