नेपालमा यी ३ राजाले किन त्यागेका थिए गद्दी ?

Share this
682shares
मुलुकी खबर
मुलुकी खबर
clock२०८१ चैत १५, शुक्रबार ०९:३५

विराटनगर । जापानमा सम्राट् आकिहितोले २ शताब्दीपछि पहिलो पटक स्वेच्छाले गद्दी त्याग गरेका थिए । नेपालमा पनि राजाले विभिन्न कालखण्डमा गद्दी त्याग गरेको इतिहास भेटिन्छ । आधुनिक नेपालमा २४० वर्ष शासन गरेको शाहवंशमा पनि राजाले गद्दी त्यागेका ३ वटा घटना छन् ।

रणबहादुर शाह (सन् १७७५–१८०६)
रणबहादुर शाह आधुनिक नेपालका संस्थापक पृथ्वीनारायण शाहका नाति हुन् । बुवा प्रतापसिंह शाहको अल्पायुमै मृत्यु भएपछि रणबहादुर शाह बाल्यकालमै राजा भए ।

उनलाई राजकाजमा सघाइरहेका काका बहादुर शाहले नेपालको एकीकरण पूरा गरेपछि १८ वर्षमै राजा रणबहादुर शाहसँग सम्पूर्ण अधिकार आइपरेको थियो । रणबहादुरलाई स्त्रीहरूप्रति विशेष लगाव थियो । उनका ७–८ वटी प्रेमिकाहरू रहेको पाइन्छ ।

त्यस क्रममै सतबिउ छर्न आएकी एक सुन्दरी महिला कान्तवतीमाथि दरबारका कर्मचारीहरूले राजाको आँखा पारिदिए । रणबहादुरले जनकपुरकी ती ब्राह्मण विधवालाई दरबारमा ल्याएर राखेका थिए ।

कान्तवतीले जिद्दी भने अर्कै थियो । उनले भनेकी थिइन्, ‘मैले तपाईँसँग बिहे गरेर दरबारमा कैद भए पनि मेरो जात जान्छ । म त जमिनदारकी छोरी हुँ । म उतै कसैसँग बिहे गरेर स्वच्छन्दतापूर्वक जीवन बिताउनेछु ।’

केही महिना दरबारमा रहेपछि पनि कान्तवती र राजा रणबहादुर दुवैको मन फेरिएन । अन्ततः आजित भइसकेकी कान्तवतीले प्रस्ताव राखिन् – आफूलाई रानी बनाउने र आफ्ना छोरालाई राजगद्दी दिने ।

रानीको इच्छाका आधारमा रणबहादुरले छोरा जन्मिएको १७ महिनामै रानीको आग्रहमा पशुपतिनाथको धर्मशीलालाई छोएर, सात पुस्ता भाक्दै गद्दीत्यागको धर पत्र गराएका थिए ।

आफू भने रानीसहित जोगी हुन भन्दै पशुपतिमा गएर बसे । तर, त्यहाँबाट समेत उनले आफ्नो अधिकारको अभ्यास भने रोकेनन् । तर पुनः शक्तिमा फर्कन उनमा धर्मसंकटको अवस्था थियो ।

राजेन्द्रविक्रम शाह (सन् १८१३–१८८१)
रणबहादुर शाहले खडा गरेको नजिरका आधारमा राजा राजेन्द्रकी कान्छी पत्नीले समेत आफ्ना छोरालाई राजगद्दीको माग गरेपछि नेपालमा सन् १८४६ (१९०३ साल)मा कोतपर्व घटेको थियो ।

राजा राजेन्द्रका दुई वटी रानीहरू थिए । जेठो छोराले गद्दी सम्हाल्ने परम्पराकै आडमा जेठी रानी साम्राज्ञलक्ष्मीदेवीका छोरा सुरेन्द्र युवराज भए पनि कान्छी रानी राज्यलक्ष्मीदेवीले आफ्ना छोरालाई राजा बनाउन खोजिरहेकी थिइन् ।

राजा दुवैका सामु निरीह देखिए । त्यो राजा दशरथले सामना गरेको अवस्थाजस्तो थियो । जेठी रानीको मृत्यु भएपछि भने उनलाई केही सहज भयो ।

उनले कान्छी रानीलाई अधिकार र जेठा छोरालाई युवराजको पदवी दिए । तर अधिकार पाएकी रानीले आफ्नो पुरानै मागमा दरबारभित्र कित्ताकाट गर्न लागिन् ।

त्यसरी दरबारमा सुरु भएको झगडाको आडमा कोतपर्वमार्फत जंगबहादुरको उदय भयो । राजा गद्दी त्याग गरेर काशी जान बाध्य पारिए । त्यसपछि जंगबहादुरले सुरेन्द्रविक्रम शाहलाई राजा बनाए ।

पछि जंगबहादुरलाई मार्न भन्दै राजेन्द्रविक्रम दलबलसाथ आउँदा अलौ पर्व भएको इतिहास छ । त्यसपछि राजेन्द्रविक्रम दरबारमा बन्धक बनाइए ।

ज्ञानेन्द्रविक्रम शाह (सन् १९४७)
शाहवंशका अन्तिम राजा ज्ञानेन्द्रले २०६२/६३ मा भएको जनआन्दोलनबाट पुनर्स्थापित भएको संसद्ले गणतन्त्र घोषणा गरेपछि त्यसलाई स्विकार्दै गद्दी त्याग गरेका थिए ।

२०५८ साल जेठ १९ गते नारायणहिटी राजदरबारमा भएको हत्याकाण्डमा राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएपछि उनका माइला भाइ ज्ञानेन्द्र राजा बन्न पुगेका थिए ।

तपाइको प्रतिक्रिया
प्रहरीको नाममा भ्रामक सूचना फैलाउने दुई जना नियन्त्रणमा पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
नोबेल मेडिकल कलेज छैटौँ पटक उत्कृष्ट करदाता सम्मानबाट सम्मानित
रुसी खगोल विज्ञान ओलम्पियाडमा एभरेस्टकी स्नेहालाई कांस्य
सुनसरीलाई सीसीटीभी निगरानीमा राख्ने योजना, २५० वटा जडान गरिँदै
दानबहादुर कार्कीको रिटमा बुधबार सर्वोच्चमा सुनुवाइ हुँदै
विराटनगरमा राति २ बजेसम्म व्यवसाय खोल्न पाइने, अनुमति प्रक्रिया सुरु
भारतीयका परिवार नै मिलेर नेपालमा लागुऔषध ‘सप्लाई’ : मोरङको रंगेलीबाट बुवा, आमा र छोरा पक्राउ
थाइल्यान्डमा एक भवनमा भीषण आगलागी, ११ जनाको मृत्यु
‘साउदीको अमेजनका गोदाममा नेपालीसहितका श्रमिक शोषणमा’
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.