कोशीमा सशस्त्रको घुमुवा बसेर ‘असुली आतंक’ मच्चाउनेहरु काठमाडौं तानिए, छानबिन हुँदै

विराटनगर । कोशी प्रदेशमा सशस्त्र प्रहरीको घुमुवा बसेर तस्करीमा संलग्न गिरोहसँग साँठगाँठ गर्दै ‘असुली आतंक’ मच्चाउनेहरुमाथि छानबिन सुरु भएको छ ।

सशस्त्र प्रहरी बल मुख्यालयले काठमाडौं तानेर तीन जनामाथि छानबिन गरिरहेको हो । छानबिनमा पर्नेहरुमा सशस्त्र प्रहरीको पकलीस्थित पूर्व क्षेत्रीय अस्पतालमा कार्यरत सई (सशस्त्र प्रहरी नायब निरीक्षक) गणेश खड्का, सशस्त्र प्रहरीको झापास्थित ३८ नम्बर रिजर्भ गणमा कार्यरत हवल्दार हरि मगर र सुनसरीस्थित सशस्त्र प्रहरीको ४ नम्बर गणमा कार्यरत जवान पारस यादव रहेका छन् ।

तीनै जनालाई असार १० गते काठमाडौं तानेर छानबिन एवं आन्तरिक अनुसन्धान सुरु गरिएको सशस्त्र प्रहरी बलका केन्द्रीय प्रवक्ता डीआईजी नेत्रबहादुर कार्कीले बताए । उनका अनुसार सई खड्कासहित तीनै जनाका बारेमा तस्करको समूहसँग मिलेमतो गरेर आर्थिक लाभ लिएको लगायतका विभिन्न गुनासाहरु आएका थिए ।

पछिल्लो समय सई खड्काले कोशी प्रदेशका सशस्त्र प्रहरी प्रमुख डीआईजी मनिष थापाको घुमुवा बनेर तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरुसँग असुली गर्ने गरेको आरोप लागेको छ । हवल्दार मगर र जवान यादव दुवै जनालाई आफ्नो मातहतमा रहने गरी खड्काले परिचालन गरेका थिए । खड्काकै माध्यमबाट खटिएका उनीहरुले तस्करी र अवैध धन्दा चलाउने समूहसँग मिलेमतो गरेर असुली गर्ने गरेको उजुरी सशस्त्र मुख्यालयमा परेको थियो ।

सई खड्का लामो समयदेखि घुमुवा बसेर पैसा असुलीमा संलग्न रहेको सशस्त्रका अधिकारीहरु बताउँछन् । सशस्त्रका विवादित जुनियर अधिकृत उनलाई कोशी प्रदेशका तत्कालीन सशस्त्र प्रहरी प्रमुख शम्भु सुवेदी (हाल अवकाशप्राप्त)ले घुमुवाका रुपमा परिचालन गरेका थिए । त्यसयता घुमुवा बनेर व्यापक असुली गरिरहेको गुनासो बारम्बार आउँदा पनि उनीमाथि छानबिन भएको थिएन । सुवेदीपछि कोशीमा सशस्त्रका तीन जना डीआईजी परिवर्तन भइसकेका छन् ।

सुवेदीभन्दा अघि कोशीको सशस्त्र प्रहरी प्रमुख रहेका तत्कालीन डीआईजी (हाल एआईजी) अन्जनीकुमार पोखरेलले पैसा उठाउने गरेको थाहा पाएपछि सई खड्कालाई सशस्त्रको काठमाडौंस्थित २० नम्बर गणमा पठाएका थिए । पहुँचका भरमा काठमाडौंबाट खड्काको धनकुटा सरुवा भयो ।

धनकुटा बस्दा पनि तस्करको गिरोहलाई सुनसरीका विभिन्न नाका हुँदै गाँजादेखि लिएर विभिन्न वस्तुको तस्करीमा सहजीकरण गरेर पैसा असुलेको आरोप खड्कामाथि लागेको थियो । अर्को विशेष कुरा धनकुटा दरबन्दी भएको १ वर्ष पनि नपुग्दै पावर लगाएर पूर्व क्षेत्रीय अस्पतालमा दरबन्दी बनाउन खड्का सफल भए । सामान्यता सशस्त्रका जुनियर अधिकृतदेखि जवानसम्मको सरुवा ३ वर्षमा हुने गर्छ । तर, उनी धनकुटा दरबन्दी भएको वर्ष दिनभित्रै पकली दरबन्दी बनाउन सफल भए ।

१ वर्षमै दरबन्दी कायम बनाएर पकली आउन सफल भएपछि खड्काले असुली धन्दा झन् व्यापक बनाएको स्रोतले बतायो । ‘हाकिम रिझाएर’ घुमुवा बस्न माहिर खड्कामाथि डीआईजीको नाम बेचेर आफू मातहतमा रहने गरी सशस्त्र प्रहरी परिचालन गर्दै सुनसरी, मोरङ र झापाका विभिन्न नाकाबाट तस्करी गराउने गरेको आरोप लामो समयदेखि लागिरहेको थियो । तस्करीमा संलग्न ठूलो गिरोहसँग मिलेमतो गरेर मासिक लाखौं रकम उठाउँदै बारम्बार विवादमा आइरहने खड्काले पेसागत मर्यादाविपरीतको गतिविधि गरिरहेका थिए ।

स्रोतका अनुसार सीमा सुरक्षा र चोरी तस्करी नियन्त्रणको मुख्य जिम्मेवारीमा रहेको सशस्त्र प्रहरीकै सईले घुमुवा बसेर अचाक्ली असुली गर्दै नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रबाट ठूलो मात्रामा तस्करी गराउँदै आएका थिए । नेपालबाट भारततिर लागुऔषध गाँजा, गाईगोरु, मटर, चाइनिज स्याउ, सुपारी लगायत तस्करी गर्न सहजीकरण गर्ने गरेको आरोप उनीमाथि लागेको छ । खड्काले भारतबाट नेपालतर्फ लत्ताकपडा, माछा, ब्रोइलर कुखुरा, चिनी, मसला, किराना सामान, धान, गहुँ, गाडीका पार्टपूर्जा, हार्डवेयरका सामान तथा विभिन्न खाद्यान्न परिकार तस्करीका लागि सहजीकरण गर्ने गरेको सशस्त्र स्रोतको भनाइ छ । नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रबाट अन्य धेरै वस्तुहरुको तस्करी हुने गरेको छ ।

सुनसरीबाट भारततर्फ तस्करी गरिएको ठूलो परिमाणको गाँजा भारतीय सुरक्षाकर्मीले गत जेठ तेस्रो साता बरामद गरेको थियो । सुनसरीको सीमा नाका हुँदै भारततर्फ लगिएको १७ सय ३३ किलोग्राम गाँजा भारतीय सुरक्षाकर्मीले बिहारको वीरपुरमा बरामद गरेका हुन् । तस्करी गरेर सीमा कटाइएको गाँजा भारतीय भूमिमा बरामद भएपछि नेपाली सुरक्षा निकायसँगको मिलेमतो एवं ‘सेटिङ’को विषय बाहिरिएको थियो ।

भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी)ले को १ ज २७२१ नम्बरको नेपाली गाडीलाई नियन्त्रणमा लिएर ठूलो परिमाणमा गाँजा बरामद गरेपछि ‘सेटिङ’को विषय बाहिरिएको थियो । त्यतिबेला सई खड्काकै समूहले संगठित रूपमा गाँजा तस्करी गराएको आरोप लाग्यो । यस विषयमा पनि उनीमाथि छानबिन भइरहेको छ । ठूलो परिमाणको गाँजा कुनै सामान्य समूहले नभई संगठित नेटवर्कमार्फत सशस्त्रका घुमुवाको मिलेमतोमा सीमा पार गराइएको स्रोतको भनाइ छ । यसमा नेपाल प्रहरीको भूमिका पनि शंकास्पद देखिएको थियो ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार गाँजा तस्करीमा ‘सेटिङ’ हुने गरेको छ । ‘गाँजा बोकेका गाडीलाई पहिल्यै ‘लाइन क्लियर’ गरिन्थ्यो । त्यसमा सशस्त्रका घुमुवाले विशेष भूमिका खेल्ने गरेका थिए । त्यही भएर गाँजाका गाडी सहजै सीमापार हुने गरेका हुन्,’ स्रोतले भन्यो ।

खड्काको टोलीले असुली आतंक मच्चाउँदा राज्यलाई प्राप्त हुने लाखौं रूपैयाँ राजस्व गुमेको छ । सशस्त्रका प्रवक्ता डीआईजी कार्कीले गुनासो र उजुरीका आधारमा सई खड्कासहित तीनै जनालाई काठमाडौं तानेर छानबिन सुरु गरिएको जानकारी दिए । ‘तस्करीमा संलग्न समूहसँग साँठगाँठ गरेर आर्थिक लाभ लिएको विषय आयो । बुझ्दा व्यापक मात्रामा तस्करी चलिरहेको सुनियो । त्यसपछि काठमाडौं तानेर छानबिन अघि बढाइएको छ । खड्कासहितका सशस्त्र प्रहरीको ‘कनेक्सन’ को–कोसँग रहेछ र उनीहरुले तस्करीको धन्दा चलाउँदै कसरी असुली गरिरहेका थिए भन्ने बारेमा विस्तृत छानबिन भइरहेको छ,’ उनले भने ।

डीआईजी कार्कीका अनुसार कार्यसम्पादन र अनुशासनको विषयमा प्रश्न उठेपछि गम्भीर ढंगले छानबिन भइरहेको हो । बोर्डर (सीमा क्षेत्र)मा हुने क्रियाकलापसँग सम्बन्धित विवादमा आईजीपी नारायणदत्त पौडेलको निर्देशनमा उनीहरु काठमाडौं तानिएका हुन् । सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीलाई आर्थिक अनुशासन र कार्य सम्पादनमा शून्य सहनशीलता अपनाउन पौडेलको विशेष निर्देशन छ ।

आईजीपी पौडेलले आर्थिक र आन्तरिक अनुशासन, पारदर्शिता एवं सुशासनको विषयमा निर्मम भएर कार्यसम्पादन चुस्त दुरुस्त राख्न समेत निर्देशन दिएका छन् । तर, आईजीपीको निर्देशनविपरीत गतिविधि गरेको पाइएपछि तीनै जनामाथि सशस्त्र प्रहरी बल मुख्यालयअन्तर्गत गरेको कानुन निर्देशनालयले छानबिन गरिरहेको कार्कीले बताए ।

‘कार्यसम्पादन सन्तोषजनक नभएका सबै कारबाहीको भागिदार बन्छन् । पछिल्लो समय सीमा सुरक्षा गुल्मका गुल्मपति र बीओपीका इन्चार्जहरु धेरै जना छानबिनका लागि काठमाडौं तानिएका छन्,’ उनले भने । लामो समयदेखि एउटै जिल्लामा बस्ने कर्मचारीहरु सबैलाई यो साताभित्रमा अन्यत्र जिल्लामा सरुवा गरिसक्ने नीति लिएर त्यही अनुसार काम भइरहेको कार्कीले बताए । ‘हालसम्म ५० प्रतिशत सरुवा भइसकेको छ । ५० प्रतिशत यो हप्ताभित्र गरिसक्छौं,’ उनले भने ।

सई खड्काको तस्करसँग मिलेमतोको केही प्रमाण फेला परिसकेको बताउँदै विस्तृत छानबिनपछि कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइने सशस्त्रले जनाएको छ । तस्करीको लाइन चलाउँदै लामो समयदेखि अवैध असुली गरिरहेकालाई काठमाडौं झिकाएर अनुसन्धान सुरु गरिएपछि अहिले कोशीमा सशस्त्रका कोही पनि घुमुवा छैनन् ।

सशस्त्र प्रहरीभित्र खैलाबैला मच्चिएको छ । आफूले ‘पैसा असुली’का लागि खटाएका घुमुवामाथि छानबिन सुरु भएपछि कोशीका सशस्त्र प्रहरी प्रमुख डीआईजी मनिष थापा पनि विवादमा तानिएका छन् । असुली प्रकरणले उनको भूमिका शंकास्पद एवं विवादास्पद बनाएको छ । स्रोतका अनुसार अहिले विगतमा घुमुवा बसेकादेखि लिएर विभिन्न युनिटका इन्चार्जसम्म सशस्त्र मुख्यालयको निगरानीमा परेका छन् ।

भन्सार छली गरेर नेपाल भित्राइएका अवैध सामान नियन्त्रणमा लिने र पैसा लिएर छाड्ने गरेको आरोप सशस्त्रका घुमुवामाथि लागिरहेको छ । यसको नेतृत्व सई खड्काले गरिरहेको स्रोतको भनाइ छ । सई खड्काको टोलीलाई काठमाडौं तान्नुअघि कोशी प्रदेशका विभिन्न नाकाबाट खुलेआम तस्करी भइरहेको थियो । जसको असर राजस्व संकलनमा परिरहेको भन्सारका अधिकारीहरू बताउँछन् ।

‘तस्करी रोक्नुपर्ने निकाय नै अवैध धन्दा चलाउनेहरूसँग मिलिरहेको पाइन्छ । सीमा क्षेत्रबाट व्यापक मात्रामा तस्करी भइरहेको थियो । बुझ्दा त सशस्त्रकै घुमुवा पो संलग्न रहेको पाइयो,’ सीमा क्षेत्रका एक जना वडाध्यक्षले भने, ‘रोक्नका लागि पटकपटक हामीले आग्रह गर्दा पनि बेवास्ता गरिन्थ्यो । यसले मिलेमतोमै काम भइरहेको प्रष्ट हुन्छ । तस्करी रोक्नुपर्ने निकाय सशस्त्रसँगकै ‘सेटिङ’मा तस्करीले प्रश्रय पाउँदा त्यसको असर राज्यलाई परिरहेको छ ।’

कारबाहीका लागि काठमाडौं तानिएका सशस्त्रका सई गणेश खड्काले भने आफूमाथि छानबिन भइरहेको कुरा अस्वीकार गरेका छन् । कारबाहीका लागि तानिएको कुरा आफूलाई थाहा नभएको उनले बताए । ‘म त राजीनामा लेख्न आएको हो । जागिरबाट राजीनामा दिने तयारीमा छु । कारबाहीको लागि तानेको कुरा मलाई थाहा छैन । मैले तस्करीको लाइन पनि चलाएको छैन । पैसा असुल्ने त धेरै परको कुरा हो,’ उनले भने ।