स्नान, दान र ‘लुतो फाल्ने’ परम्परासहित देशभर साउने संक्रान्ति मनाइँदै

काठमाडौं । सौरमासअनुसार प्रत्येक वर्ष साउन १ गते मनाइने साउने (कर्कट) संक्रान्ति अर्थात् साउने संक्रान्ति पर्व आज (शुक्रबार) देशभर स्नान, दान तथा धार्मिक आस्थाका साथ मनाइँदै छ ।

सूर्य मिथुन राशिबाट कर्कट राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले साउन १ गतेलाई साउने संक्रान्तिका रूपमा मनाउने परम्परा रहेको छ । यसै दिनदेखि सूर्यको दक्षिणायन सुरु हुने विश्वास छ । वैदिक सनातन परम्पराअनुसार दक्षिणायनलाई विशेष धार्मिक महत्वका साथ लिने गरिन्छ ।

साउने संक्रान्तिसँगै नेपाली समाजमा ‘लुतो फाल्ने’ परम्परा पनि जोडिएको छ । असारभरि कृषिकर्मका क्रममा हिलोमैलोमा काम गर्दा हुन सक्ने छालासम्बन्धी समस्या हटोस् भन्ने विश्वासका साथ ‘लुतो फाल्ने’ परम्पराका रूपमा मनाउने गरिएको जनविश्वास छ ।

परम्पराअनुसार कागभलायो, कुकरडाइनो, लुतेझार, पानीअमला, कागती, अम्बा, नासपातीलगायत औषधीय गुण भएका वनस्पति प्रयोग गरी अगुल्टो फाल्ने चलन छ । त्यसक्रममा कुल परम्पराअनुसार नांलो ठटाउने, शंख फुक्ने, घण्ट बजाउने तथा ढोका बन्द गर्ने प्रचलन पनि रहेको छ ।

साउन महिना भगवान् शिवको आराधनाको विशेष महिना मानिने भएकाले साउन १ गतेदेखि पशुपतिनाथलगायत देशभरका शिवालयमा भक्तजनको चहलपहल बढ्न थालेको छ । यस अवसरमा महिलाले हरियो चुरा, पोते तथा हरियो वस्त्र धारण गर्ने परम्पराले पनि साउन महिनाको सांस्कृतिक महत्व झल्काउँछ ।