डर, शोक र प्रतीक्षामा बाँचेको कप्तानगन्ज : ‘बदला होइन, न्याय चाहियो’

विराटनगर । गोलीकाण्ड मच्चिएको चार दिन बितिसक्दा पनि सुनसरी देवानगन्जस्थित कप्तानगन्जको वातावरण सामान्य हुन सकेको छैन । बजार सुनसान छ, पसलहरू बन्द छन्, किसान खेतबारीमा जान सकेका छैनन् । सडकमा सुरक्षाकर्मीको बाक्लो उपस्थिति छ । गाउँका बासिन्दा अझै त्रासमै दिनरात बिताइरहेका छन् । अर्थात्, कप्तानगन्ज डर, शोक र प्रतीक्षामा बाँचेको छ ।

स्थानीय युवाले मृतकलाई सहिद घोषणा गर्न, परिवारलाई राहत उपलब्ध गराउन र दोषीमाथि कारबाही गर्न माग गर्दै बिहीबार दिउँसो श्रीराम चोकमा प्रदर्शन गरे । चोकको एकातर्फ नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाको सुरक्षा घेरा थियो भने अर्कोतर्फ टेन्टमा बसेका स्थानीय अगुवाहरू गाउँमा बिग्रिएको सामाजिक सम्बन्ध कसरी पुनः स्थापित गर्ने भन्ने विषयमा छलफल गरिरहेका थिए ।

प्रदर्शनकै क्रममा उपचाररत २२ वर्षीय जयप्रकाश मेहताको मृत्यु भएको खबर गाउँमा पुग्यो । त्यससँगै मृत्यु हुनेको संख्या दुई पुगेपछि स्थानीयको आक्रोश थप चर्कियो । प्रदर्शनकारीहरू प्रहरीको घेरा पार गर्दै नजिकैको शिव मन्दिर पुगे र त्यहाँबाट फेरि नाराबाजीसहित बजारतर्फ फर्किए । प्रदर्शनमा महिला र बालबालिकाको समेत सहभागिता थियो ।

आइतबार रातिको घटनाको असर अझै गाउँभरि देखिन्छ । जलेका मोटरसाइकलका अवशेष सडक किनारमै छन् । बन्द बजार र सुनसान चोकले गाउँको असहज अवस्था झल्काइरहेको छ । दिन कसैगरी बिते पनि रात कसरी बित्ने भन्ने चिन्ता दुवै समुदायका नागरिकमा छ । सम्भावित अप्रिय घटनाको डरले धेरैले आफ्ना साना बालबालिकालाई आफन्तकहाँ पठाएका छन् ।

स्थानीय रामचन्द्र मेहताले पनि आफ्ना सन्तानलाई सुरक्षित स्थानमा पठाएको बताए । उनका अनुसार गाउँमा देखिएको समस्या समाधानका लागि राज्यले तत्काल सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ । ‘हामीलाई झन् द्वन्द्व होइन, समाधान चाहिएको हो,’ उनी भन्छन्, ‘बदला होइन, न्याय चाहियो ।’ उनी गाउँको पीडा काठमाडौंसम्म पुग्न नसकेको गुनासो गर्छन् ।

स्थानीय अगुवाहरूका अनुसार सदियौँदेखि मिलेर बसेका हिन्दु र मुस्लिम समुदायबीचको विश्वास पुनःस्थापित गर्नु अहिले सबैभन्दा ठूलो चुनौती बनेको छ । उनीहरू मृतकका परिवारलाई राहत, घाइतेलाई क्षतिपूर्ति र घटनाका दोषीलाई कानुनी कारबाही गर्न राज्यले ढिलाइ गरेको बताउँछन् ।

स्थानीय सूर्यनारायण यादवले बाहिरी तत्वको प्रभावले गाउँको सद्भाव खल्बलिएको दाबी गरे । उनका अनुसार गाउँमा पहिलेदेखि दुवै समुदायबीच घनिष्ठ सम्बन्ध थियो । खेतीपाती, मेलापात, व्यापार र दैनिक जीवनका हरेक गतिविधिमा उनीहरू सँगै थिए । त्यस सम्बन्ध बिगार्ने जोसुकै भए पनि उनीहरूमाथि कानुनी कारबाही हुनुपर्ने उनको माग छ ।

सामाजिक अगुवा अरुण मेहताले विवादको केन्द्रमा रहेको दर्ताविहीन मदरसाको विषय राज्यले स्पष्ट रूपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने धारणा राखे । त्यसपछि मात्रै गाउँमा विश्वासको वातावरण पुनःनिर्माण गर्न सहज हुने उनको भनाइ छ । उनी पीडितले न्याय पाउने र गाउँको अवस्था सामान्य हुने प्रतीक्षामा छन् ।

रामनारायण मेहताको भनाइ पनि उस्तै छ । उनी दुवै समुदाय यही गाउँमा सँगै बस्ने भएकाले दोषीलाई कानुनको दायरामा ल्याएर न्याय दिलाउनुपर्ने बताउँछन् । स्थानीय शिक्षक सञ्जय मेहताले पनि घटनाका जिम्मेवार व्यक्तिमाथि निष्पक्ष कारबाही भए गाउँको तनाव विस्तारै कम हुने विश्वास व्यक्त गरे । गाउँमा डर र शोकको वातावरण रहेको उनले बताए ।

मुस्लिम समुदायका वृद्ध ताहिर मियाँ अहिलेको अवस्थाले निकै दुःखी छन् । करिब पाँच दशकदेखि हिन्दु र मुस्लिम समुदायबीच राम्रो सम्बन्ध रहेको स्मरण गर्दै उनले अहिलेको अवस्था कल्पनाबाहिरको भएको बताए । उनका अनुसार विवाद सुरु हुनुअघि पनि उनले युवालाई संयम अपनाउन आग्रह गरेका थिए । उनी फेरि पहिलेकै जस्तो सद्भावपूर्ण वातावरण फर्किएको हेर्न चाहन्छन् ।

स्थानीय युवा जाबिर मियाँ पनि गाउँमा फेरि आपसी विश्वास र भाइचाराको सम्बन्ध स्थापित होस् भन्ने चाहना राख्छन् । स्थानीयका अनुसार अहिले कप्तानगन्जका दुवै समुदाय असुरक्षित महसुस गरिरहेका छन् । एक पक्ष सडकमा उत्रिँदा पनि डरमा छ भने अर्को पक्ष आफ्नै घरभित्र बस्दा समेत सुरक्षित अनुभूति गर्न सकेको छैन ।

आइतबार रातिबाट सुरु भएको तनाव अन्त्य गरी गाउँलाई पुनः सामान्य अवस्थामा फर्काउनुपर्ने सबैको एउटै माग छ । त्यसका लागि उनीहरू राज्यको सक्रिय पहल, निष्पक्ष न्याय र सामाजिक सद्भाव पुनःस्थापनाको प्रतीक्षामा छन् ।

देवानगन्ज गाउँपालिका–३ कप्तानगन्जमा दुई समुदायबीचको विवादले हिंसात्मक झडपको रुप लिएपछि नियन्त्रणमा लिन सशस्त्र प्रहरीले आइतबार राति गोली चलाएको थियो । गोली लागेर घाइते भएका देवानगन्ज–४ का ओमप्रकाश मेहताको केहीबेरमा मृत्यु भयो ।

देवानगन्ज–३ का २२ वर्षीय जयप्रकाश मेहताको पनि उपचारका क्रममा बिहीबार दिउँसो विराटनगरको न्युरो अस्पतालमा मृत्यु भएको छ । योसँगै कप्तानगन्ज गोलीकाण्डमा मृत्यु हुनेको संख्या दुई पुगेको छ । घटनामा गोली लागेर घाइते भएकामध्ये आठ जना उपचाररत छन् ।

विराटनगरको नोबेल शिक्षण अस्पतालमा उपचार गराइरहेका देवानगन्ज–३ का १८ वर्षीय अमित यादवलाई बिहीबार साँझ थप उपचारका लागि सेनाको स्काई ट्रकमार्फत काठमाडौं पठाइएको छ । उनको अवस्था गम्भीर बनेपछि विराटनगरमा उपचार सम्भव नभएको चिकित्सकले बताएका छन् ।

अन्य सात जना घाइतेमध्ये तीन जनाको न्युरो अस्पताल र चार जनाको विराट नर्सिङ होममा उपचार भइरहेको छ । गोलीकाण्डका बेला सुरक्षाकर्मी र स्थानीय युवासहित २२ जनाभन्दा बढी घाइते भएको प्रहरीले जनाएको छ ।