सद्भावमा हाम्रो शक्ति

सयौँ थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली। विविधतामा हाम्रो सुन्दरता, सद्भावमा हाम्रो शक्ति र एकतामै नेपालको भविष्य अडिएको छ।

‘कहिलेकाहीँ आर्थिक र राजनीतिक संकटले जनतालाई शक्तिशाली नेतृत्वतर्फ आकर्षित गर्न सक्छ।’ शक्तिशाली ठानिएका शासकहरूले पनि समयमै समस्याको सम्बोधन गर्न नसक्दाको परिणाम पटक-पटक इतिहासले देखाएको छ। अन्ततः यस्तो आकर्षणको महँगो मूल्य जनताले नै चुकाउनुपरेका अनेकौँ उदाहरण संसारभर छन्।

Advertisement

लोकतान्त्रिक प्रणाली एकाएक कमजोर हुँदैन। सामाजिक, राजनीतिक र संस्थागत कमजोरीहरू लामो समयसम्म थुप्रिँदै जाँदा लोकतन्त्रका आधारहरू क्रमशः कमजोर बन्छन्। यस्तो स्थितिमा धमिलो पानीमा माछा मार्न खोज्ने अराजक तत्त्वहरूको गतिविधिका कारण अस्थिरता बढ्ने वातावरण तयार हुन्छ।

राजनीतिक अस्थिरता, सरकारको पटक-पटकको परिवर्तन, निर्णयहीनता, आर्थिक संकट, बेरोजगारी, महँगी र गरिबीले जनतामा निराशा बढाउँछ। भ्रष्टाचार, अपराध र कमजोर शासनप्रति दोहोरिँदै जाने जनअसन्तुष्टिले व्यवस्थाप्रति नै प्रश्न उठाउँछ।

त्यसैगरी न्यायपालिका, संसद्, सञ्चारमाध्यम र नागरिक समाजजस्ता लोकतान्त्रिक संस्थाहरू क्रमशः कमजोर हुँदै जानु, धर्म, सम्प्रदाय, राष्ट्रवाद वा डरको राजनीतिमार्फत समाजलाई ध्रुवीकरण गर्ने प्रयास हुनु, सत्ताको अत्यधिक केन्द्रीकरण हुनु तथा फरक विचार र आलोचनाप्रति असहिष्णुता बढ्दै जानु लोकतन्त्र कमजोर बन्दै गएका पूर्वसङ्केत हुन्।

इतिहासले देखाएको छ कि राजनीतिक अस्थिरता, आर्थिक संकट, जनअसन्तुष्टि र संस्थागत कमजोरीहरू कुनै पनि लोकतन्त्रका लागि गम्भीर चुनौती बन्न सक्छन्। त्यसैले परिस्थिति यस्तो दिशातर्फ नजाओस्, जसले राज्यको क्षमता, जनविश्वास र सामाजिक एकता नै कमजोर बनाओस्।

बलियो लोकतन्त्र भनेको केवल आवधिक निर्वाचन सम्पन्न गर्नु मात्र होइन; स्वतन्त्र न्यायपालिका, स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यम, सक्रिय नागरिक समाज, उत्तरदायी सरकार र कानुनको शासनलाई निरन्तर सुदृढ बनाइराख्नु पनि हो।

समस्याको समाधान कुनै एक व्यक्तिमा होइन, बलिया संस्थाहरूको निर्माणमा छ। निष्पक्ष न्याय, समयमै संवाद, रोजगारी सिर्जना, सुशासन, सहिष्णुता र सामाजिक सद्भाव नै दीर्घकालीन स्थिरता र समृद्धिका आधार हुन्।

लोकतन्त्रको रक्षा कुनै एक नेता वा दलले मात्र गर्दैन, सजग नागरिक, बलिया संस्था र लोकतान्त्रिक संस्कृतिले गर्छ। यही चेतनाले मात्र ‘सयौँ थुँगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली’ भन्ने राष्ट्रिय भावनालाई सधैँ जीवन्त राख्न सक्छ।