अमेरिका-क्यानडा व्यापार सम्झौताको प्रयास असफल, ५० प्रतिशत भन्सारले तनाव चर्कियो

एजेन्सी । अमेरिका र क्यानडाबीच व्यापार सम्झौता गर्ने अन्तिम प्रयास असफल भएपछि दुई देशबीचको व्यापार तनाव पुनः चर्किएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले क्यानडाबाट आयात हुने करिब २० अर्ब डलर बराबरका वस्तुमा ५० प्रतिशत भन्सार लगाएपछि क्यानडाले पनि त्यसको जवाफमा समान दरमा शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ।

अमेरिकाले लगाएको नयाँ शुल्क शुक्रबार मध्यरातदेखि लागू भएको हो। यसअघि दुवै देशबीच सहमति हुने अपेक्षा गरिएको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले समेत साताको सुरुआतमा क्यानडासँग सम्झौता भएको बताएका थिए। तर अन्तिम चरणमा दुई पक्षबीचका सर्तमा सहमति जुट्न सकेन।

Advertisement

क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले वार्ता स्थगित गर्दै आफ्ना वार्ताकारलाई ओटावा फर्किन निर्देशन दिएका छन्। उनले अमेरिकी प्रस्तावमा अन्तिम समयमा गरिएका परिवर्तनलाई ‘अन्यायपूर्ण र आर्थिक रूपमा अव्यावहारिक’ भएको बताएका छन्।

कार्नीले अमेरिकी शुल्कको जवाफमा ‘डलर बराबर डलर’का आधारमा क्यानडाले पनि शुल्क लगाउने घोषणा गरेका छन्। उनले अमेरिकी शुल्कबाट आफ्ना श्रमिक र व्यवसायलाई जोगाउन आवश्यक कदम चालिने बताएका छन्। क्यानडा सरकारले पछिल्लो १८ महिनामा श्रमिक तथा व्यवसायलाई करिब २५ अर्ब डलर बराबरको सहयोग उपलब्ध गराइसकेको जनाएको छ।

स्टिल, आल्मुनियम र गाडीमा शुल्क घटाउने प्रस्ताव

वार्ताका क्रममा अमेरिकाले क्यानडाबाट आयात हुने स्टिल, आल्मुनियम र गाडीमा लाग्दै आएको शुल्क घटाउने प्रस्ताव गरेको थियो। हाल स्टिल र आल्मुनियममा ५० प्रतिशत शुल्क रहेकोमा त्यसलाई आधा घटाउने विषयमा छलफल भएको थियो।

त्यस्तै, क्यानडाबाट आयात हुने गाडीमा हाल २५ प्रतिशत शुल्क छ। संयुक्त रूपमा अमेरिकी र क्यानडाली हाइब्रिड उत्पादनका गाडीमा अमेरिकी पार्टपुर्जाको मूल्यलाई कुल शुल्क लाग्ने हिस्साबाट घटाउने प्रावधान पनि रहेको छ। उक्त शुल्कलाई १५ प्रतिशतमा झार्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो।

तर अमेरिकी किसानका लागि महत्वपूर्ण मानिएको डेरी उत्पादनको बजार पहुँचमा भने विवाद कायमै रह्यो। क्यानडाले अमेरिकी डेरी उत्पादनको आयातमा कोटा तोकेको छ। कोटाभन्दा बढी आयातमा अत्यधिक उच्च शुल्क लाग्ने भएकाले अमेरिकी डेरी उत्पादकको क्यानडाली बजारमा पहुँच सीमित हुँदै आएको छ।

करिब २० अर्ब डलरका वस्तु शुल्कको दायरामा

अहिले लागू भएको ५० प्रतिशत शुल्क क्यानडाबाट अमेरिकातर्फ आयात हुने करिब २० अर्ब डलर बराबरका वस्तुमा केन्द्रित छ। यो गत वर्ष क्यानडाबाट अमेरिकाले आयात गरेको कुल वस्तुको मूल्यको करिब पाँच प्रतिशत मात्र हो।

यसकारण तत्काल अमेरिकी उपभोक्तामाथि यसको ठूलो प्रभाव नपर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। तर विज्ञहरूले नयाँ शुल्कको आकारभन्दा अमेरिका–क्यानडा व्यापार युद्ध पुनः सुरु हुनु प्रमुख चिन्ताको विषय भएको बताएका छन्।

ट्रम्प दोस्रोपटक अमेरिकी राष्ट्रपति बनेपछि दुई देशबीचको व्यापारिक सम्बन्ध लगातार तनावपूर्ण बन्दै आएको छ। ट्रम्प प्रशासनले यसअघि क्यानडाको अटोमोबाइल, स्टिल र आल्मुनियम उद्योगमा शुल्क लगाएको थियो। क्यानडाले पनि त्यसको प्रतिशोधमा अमेरिकी वस्तुमा शुल्क लगाएको थियो।

१९३० को दशकको कानुन प्रयोग

ट्रम्प प्रशासनले नयाँ शुल्क लगाउन सन् १९३० को दशकको कम चर्चित कानुन ‘सेक्सन ३३८’ प्रयोग गरिरहेको छ। उक्त कानुनले अमेरिकी व्यापारविरुद्ध भेदभाव भएको ठहरिएमा विदेशी वस्तुमा उच्च शुल्क लगाउन सकिने व्यवस्था गरेको छ।

यस कानुनअन्तर्गत लगाइएको शुल्कविरुद्ध कानुनी चुनौती आउन सक्ने सम्भावना छ। तर अदालतले रोक नलगाएमा ट्रम्प प्रशासनलाई क्यानडामाथि मात्रै नभई अन्य व्यापारिक साझेदारमाथि समेत ५० प्रतिशतसम्म शुल्क लगाउने शक्तिशाली नयाँ नजिर प्राप्त हुन सक्नेछ। उक्त कानुनमा शुल्कका लागि निश्चित समयसीमा नरहेको देखिन्छ। त्यसैले ट्रम्प वा भविष्यका कुनै राष्ट्रपतिले हटाउने निर्णय नगरेसम्म यस्ता शुल्क लामो समयसम्म कायम रहन सक्नेछन्।

हालको पहिलो चरणमा क्यानडाबाट आउने करिब ५०० प्रकारका वस्तु शुल्कको दायरामा परेका छन्। यद्यपि अमेरिकाले क्यानडाबाट ठूलो मात्रामा आयात गर्ने ऊर्जा, महत्वपूर्ण खनिज र माछालगायत केही प्रमुख वस्तुमा तत्काल शुल्क लगाएको छैन। तर भविष्यमा यी वस्तु पनि शुल्कको दायरामा पर्न सक्ने सम्भावना रहेको छ।