सोह्र श्राद्ध समापनसँगै सुरु हुँदै दसैँ

काठमाडौं । दिवंगत पितृको सम्झनामा गरिने सोह्र श्राद्ध आज (शनिबार) समापन हुँदैछ । पितृ पक्षको अन्तिम दिन महालया औँसीका अवसरमा शनिबार पितृलाई तर्पण, पिण्डदान र श्राद्ध गर्ने परम्परा छ । सोह्र श्राद्ध सकिएसँगै नेपालीको महान् चाड बडादसैँको रौनक पनि सुरु हुँदैछ ।

आश्विन कृष्ण प्रतिपदादेखि सुरु भएको पितृ पक्षको अन्तिम दिनलाई महालया औँसी वा पितृ विसर्जन भनिन्छ । हिन्दु धार्मिक मान्यताअनुसार यस अवधिमा आफ्ना दिवंगत पितृलाई सम्झेर श्रद्धापूर्वक श्राद्ध, तर्पण र दान गर्ने गरिन्छ । आजको दिन अघिल्ला तिथिमा श्राद्ध गर्न छुटेकाहरूले समेत पितृको सम्झनामा विधिपूर्वक श्राद्ध गर्ने चलन छ ।

महालया औँसीमा पवित्र नदी, तीर्थस्थल वा घरमै स्नान गरी पितृका नाममा जल, तिल र कुश अर्पण गरिन्छ । परम्पराअनुसार पिण्डदान गर्ने, ब्राह्मणलाई भोजन गराउने तथा दानदक्षिणा दिने चलन पनि छ । पितृप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्ने यस परम्परालाई पारिवारिक संस्कार र धार्मिक आस्थासँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ ।

सोह्र श्राद्ध समापनसँगै भोलि (आइतबार)देखि बडादसैँको औपचारिक सुरुवात हुनेछ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिन घटस्थापना गरी जमरा राखेसँगै दुर्गा पक्ष प्रारम्भ हुन्छ । त्यसपछि घरघरमा नवदुर्गाको पूजा, आराधना र दसैँको तयारीले तीव्रता पाउनेछ ।

पितृलाई सम्झने र उनीहरूप्रति श्रद्धा अर्पण गर्ने समय सकिएसँगै शक्तिकी देवी दुर्गाको उपासनामा समर्पित पर्व सुरु हुन लागेको हो । घटस्थापनाबाट सुरु हुने दसैँमा घरको सरसफाइ, पूजाको तयारी, जमरा राख्ने र परिवारका सदस्य भेला हुने क्रम बढ्दै जानेछ ।

दसैँ नेपाली समाजमा धार्मिक आस्था, पारिवारिक मिलन र सामाजिक सद्भावको पर्वका रूपमा स्थापित छ । सोह्र श्राद्धले पितृप्रतिको सम्मान र स्मरणलाई निरन्तरता दिँदा बडादसैँले देवी दुर्गाको आराधना तथा आफन्तसँगको भेटघाटलाई महत्त्व दिन्छ । यसरी पितृ पक्षको समापनसँगै नेपाली समाजमा दसैँको माहोल प्रवेश गर्न लागेको छ ।