अमेरिका–इरान वार्ता इस्लामावादमा जारी

एजेन्सी । पाकिस्तानको राजधानी इस्लामावादमा अमेरिका र इरानबीच उच्चस्तरीय शान्ति वार्ता चलिरहेको छ । यो समाचार तयार पार्दासम्म वार्ता जारी छ ।

सन् १९७९ को इरानी इस्लामिक क्रान्तिपछि वासिङ्टन र तेहरानबीच प्रत्यक्ष रूपमा भएको यो पहिलो उच्चस्तरीय संवाद भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । वार्ता शनिबार दिउँसोदेखि इस्लामावादस्थित पाँचतारे होटल सेरेनामा सुरु भएको हो ।

Advertisement

पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भइरहेको वार्तालाई मध्यपूर्व क्षेत्रमा लामो समयदेखि कायम तनाव घटाउने सम्भावित प्रयासका रूपमा हेरिएको छ । सीएनएन लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले इरानी सरकारी स्रोतलाई उद्धृत गर्दै वार्ता सुरु भएको पुष्टि गरेका छन् भने अलजजिराले यसलाई ऐतिहासिक कूटनीतिक कदमका रूपमा उल्लेख गरेको छ ।

वार्तामा अमेरिकी पक्षबाट उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डल सहभागी रहेको छ । अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वार्ता टोलीको संयोजन गरिरहेका छन् । उनीसँगै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकफ र ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुसनर पनि प्रतिनिधिमण्डलमा सहभागी रहेको बताइएको छ । अमेरिकी पक्षले वार्तालाई क्षेत्रीय स्थिरता र सुरक्षा चुनौती समाधान गर्ने अवसरका रूपमा अघि बढाइरहेको छ ।

इरानी पक्षको नेतृत्व संसद्का सभामुख मोहम्मद बगेर गालीबाफले गरेका छन् । वार्ता टोलीमा इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीसहित अन्य उच्च कूटनीतिक अधिकारीहरू पनि सहभागी छन् । इरानले वार्तालाई ‘सम्भावित तनाव घटाउने र क्षेत्रीय सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने अवसर’का रूपमा व्याख्या गरेको छ ।

वार्ता सुरु हुनुअघि पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले अमेरिकी र इरानी प्रतिनिधिमण्डलसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरेका थिए । भेटमा उनले पाकिस्तानले दुई देशबीच संवादको पुल बन्न चाहेको र शान्ति प्रक्रियालाई सहज बनाउन हरसम्भव सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको बताइएको छ ।

पाकिस्तानको प्रधानमन्त्री कार्यालयले पनि वार्ता सुरु भएको औपचारिक जानकारी दिएको छ । इस्लामावादमा भइरहेको संवादलाई पाकिस्तानले ‘ऐतिहासिक कूटनीतिक पहल’ भन्दै स्वागत गरेको छ । वार्तास्थल वरिपरि कडा सुरक्षा व्यवस्था गरिएको छ । होटल सेरेना क्षेत्रलाई उच्च सुरक्षा घेराभित्र राखिएको छ ।

इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार वार्ताको प्रारम्भिक चरणमा दुवै पक्षले एजेन्डा र प्रक्रियागत विषयमा छलफल गरेका छन् । विशेषगरी मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव, क्षेत्रीय सैन्य गतिविधि, प्रतिबन्ध र इरान–पश्चिम सम्बन्धका संवेदनशील विषयहरू वार्ताको केन्द्रमा रहेको बताइएको छ । इरानी स्रोतहरूले दक्षिणी बेरुतमा भएको पछिल्लो सैन्य गतिविधि र त्यसले उत्पन्न गरेको तनावले वार्तालाई थप आवश्यक बनाएको दाबी गरेका छन् ।

विश्लेषकहरूका अनुसार वार्ता सफल भएमा अमेरिका–इरान सम्बन्धमा दशकौँपछि ठूलो कूटनीतिक परिवर्तन आउन सक्नेछ । १९७९ पछि दुई देशबीच सम्बन्ध लगातार तनावपूर्ण रहँदै आएको छ । आणविक कार्यक्रम, प्रतिबन्ध, क्षेत्रीय प्रभाव र सैन्य तनावका कारण दुई देशबीच प्रत्यक्ष संवाद लामो समयदेखि अवरुद्ध थियो ।

तर, अहिले इस्लामावादमा जारी वार्तालाई कतिपयले ‘नयाँ सुरुवात’को संकेतका रूपमा पनि हेरेका छन् । पाकिस्तानको मध्यस्थताले वार्तालाई सम्भव बनाएको दाबी गरिएको छ । वार्ता सफल भएमा इस्लामावाद एक महत्वपूर्ण कूटनीतिक केन्द्रका रूपमा पुनः स्थापित हुनेछ ।

अमेरिकी पक्षले वार्तालाई ‘सावधानीपूर्वक तर आशावादी’ दृष्टिकोणबाट अघि बढाइरहेको बताइएको छ भने इरानले पनि ‘सम्झौता र सम्मानजनक संवाद’मा जोड दिएको छ । दुवै पक्षले तत्काल कुनै ठोस सहमति नभए पनि संवाद प्रक्रिया निरन्तर अघि बढाउने संकेत दिएका छन् ।

यस वार्ताको परिणामले मध्यपूर्वको सुरक्षा संरचना, तेल बजार र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक सम्बन्धमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ । अहिले भने वार्ता प्रारम्भिक चरणमै रहेकाले थप विषय आएको छैन ।