नीतिगत अस्थिरता : सेयर, कर्जा र आयातमा गिरावट आउने राष्ट्र बैंकको निष्कर्ष

काठमाडौं । नेपालमा नीतिगत अस्थिरताले समग्र अर्थतन्त्रमा ठूलो र नकारात्मक असर पार्ने गरेको एक अध्ययनले देखाएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकको आर्थिक अनुसन्धान विभागले हालै प्रकाशित गरेको एक कार्यपत्रले यस्तो देखाएको हो ।

‘म्याक्रोइकोनोमिक इफेक्ट्स अफ इकोनोमिक पोलिसी अनसर्टेन्टी: एभिडेन्स फ्रम नेपाल’ नामक उक्त कार्यपत्रले बारम्बार परिवर्तन भइरहने सरकारी नीति, बजेट र मौद्रिक नीतिको अन्योलताले अर्थतन्त्रमा गम्भीर प्रभाव पारेको निष्कर्ष निकालेको छ ।

Advertisement

राष्ट्र बैंकका अनुसन्धाताहरू वीरेन्द्रबहादुर बुढा, रोहन व्यञ्जनकार र स्वस्तिक नेपालले सन् २०११ देखि हालसम्मको अवधिलाई समेटेर नेपालमा नीतिगत अनिश्चितताको मापन गरेका थिए । अध्ययनले नीतिगत अस्थिरता वा अनिश्चितता बढ्दा नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी), सेयर बजार, निजी क्षेत्रमा जाने कर्जा र आयातमा भारी गिरावट आउने देखाएको छ ।

अध्ययनकर्ताहरूले नीतिगत अनिश्चितता मापन गर्न गुगल ट्रेन्ड्सको नयाँ विधिको प्रयोग गरेका छन् । जब अर्थतन्त्रमा कुनै नीतिगत परिवर्तन हुने हल्ला चल्छ वा सङ्कट आउँछ, तब आम मानिस, लगानीकर्ता र व्यवसायीहरूले इन्टरनेटमा त्यसबारे बढी खोजी गर्न थाल्छन् ।

अध्ययनमा अर्थतन्त्र, बजेट, मौद्रिक नीति, कर, ब्याजदर जस्ता ५६ वटा (विस्तारित रूपमा २०१ वटासम्म) आर्थिक शब्दहरूको गुगल सर्च भोल्युमलाई आधार मानेर गुगल ट्रेन्ड्स अनसर्टेन्टी इन्डेक्स (जीयुआई) तयार पारिएको थियो । मानिसहरूले यी विषयमा जति धेरै इन्टरनेटमा खोजी गर्छन्, अर्थतन्त्रमा उति नै धेरै अनिश्चितता छाएको मानिन्छ ।

अध्ययनले नेपालमा विशेष गरी सरकारले बजेट र राष्ट्र बैंकले वार्षिक मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्ने समयमा सबैभन्दा धेरै आर्थिक नीतिगत अनिश्चितता बढ्ने गरेको देखाएको छ । यसबाहेक सन् २०२२ अप्रिलमा नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति ऐतिहासिक रूपमा घट्दा पनि उच्च अनिश्चितता देखिएको थियो ।

कार्यपत्रले नीतिगत अनिश्चितता बढेको खण्डमा समग्र अर्थतन्त्र खुम्चिने अवस्था सिर्जना हुने निष्कर्ष निकालेको छ । यसले अर्थतन्त्रका विभिन्न क्षेत्रमा पार्ने प्रभावका बारेमा समेत कार्यपत्रमा उल्लेख गरिएको छ ।