‘देशका सबै लोकतान्त्रिक शक्ति केपी ओलीकै नेतृत्वमा एक ठाउँमा उभिनुपर्ने अवस्था आएको छ’ : शेरधन राई

कोशी प्रदेशका संस्थापक मुख्यमन्त्री एवं नेकपा (एमाले)का स्थायी कमिटी सदस्य शेरधन राई समसामयिक राजनीतिमा स्पष्ट वक्ताका रूपमा चिनिन्छन् । छोटो समयमा नै राजनीतिक उचाइ लिएर लोकप्रियता हासिल गरेका राई विद्यार्थी राजनीतिबाट उदाएका नेता हुन् । उनी पूर्वप्रधानमन्त्री एवं एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीका विश्वासपात्र मानिन्छन् । पछिल्लो समय चर्किएको जेनजी आन्दोलन, एमालेको आगामी महाधिवेशन र देशको अस्थिर राजनीतिको सेरोफेरोमा रहेर राईसँग मुलुकी खबरका सम्पादक किशोर बुढाथोकीले गरेको गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

१, जेनजी आन्दोलन भयो, यसलाई कसरी लिनुभएको छ ?

भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासनको मागसहित युवाहरूले आन्दोलन सुरु गर्नु भएको थियो । सरकारले पनि सोही उद्देश्यका साथ काम गरिरहेको थियो । तर, युवाहरूको आन्दोलनमा घुसपैठ भयो । भदौ २३ गतेको आन्दोलनमा घुसपैठ भएपछि अप्रिय अवस्था सिर्जना भयो । भदौ २४ गते पनि उस्तै घुसपैठ भयो, जसले गर्दा राज्यका संरचनाहरू ध्वस्त पारिए । नेपालमा अस्थिरता मच्चाउन चाहने देशी–विदेशी तत्त्वले आन्दोलनमा घुसपैठ गरी राज्यका संवैधानिक र प्रशासनिक अंगहरूलाई कमजोर बनाउने गरी आक्रमण गरे ।

२, देशी–विदेशी शक्तिभन्दा कुरा अमूर्त भयो, खासमा यो कसले गरेको रहेछ ?

धेरै कुराहरू मूर्त रूपमा आइसकेका छन्, ती मैले बताइरहनु पर्दैन । कस–कसका र कुन–कुन देशको फन्डिङबाट कस्ता संस्थाहरू कहिलेदेखि सञ्चालित रहेछन्, त्यसमा को–को संलग्न रहेछन् र के–के बहानामा उनीहरू क्रियाशील रहेछन् भन्ने सबै कुरा बाहिर सतहमा आइसकेको छ । २३ गते पानी वितरण गरेका मान्छेहरूले भोलिपल्ट के गरे, के बोले र अहिले के गर्दै छन् भन्ने कुराहरू पनि प्रस्टै आइरहेका छन् ।

३, जेनजी आन्दोलन हुनुमा राज्यका निकाय र राजनीतिक नेतृत्वको कमजोरी छैन र ?

निश्चय नै हाम्रा कमजोरीहरू छन् । नेपालमा शान्तिपूर्ण जनआन्दोलनको माध्यमबाट हामीले ठुल्ठूला परिवर्तनहरू गरेका छौँ । तर, ती परिवर्तनहरू एकल आन्दोलनबाट भन्दा पनि संयुक्त संघर्षबाट भएका छन् । लोकतन्त्र र गणतन्त्रका लागि एक ठाउँमा उभिनसक्ने सबै शक्तिहरू मिलेर हामी लडेका छौँ । त्यो संघर्षमा हामीले प्रमुख निसानामाथि प्रहार केन्द्रित गरेर परिवर्तन हासिल गरेका हौँ । २०४६ सालदेखि यताका परिवर्तनहरूलाई हामीले त्यस रूपमा लिन सकिन्छ ।

४, जेनजी आन्दोलनपछि दलहरू सुध्रिनुपर्ने (रिफर्म) बेला पनि हो, तर एमाले किन तयार नभएको ?

निश्चय नै रिफर्म गर्ने हो, हामी लगातार रिफर्म हुँदै आएका पनि छौँ । हामी नियमित महाधिवेशनहरू गर्छौँ, जसबाट नयाँ र ताजा नेतृत्व निर्माण गर्छौँ । हाम्रा नीतिहरू समसामयिक र सान्दर्भिक बनाउँछौँ । नवौँ राष्ट्रिय महाधिवेशन यता नै हामीले जेनजी पुस्तालाई संगठनको संरचनामा समेट्न १० देखि २० प्रतिशतसम्मको वैधानिक व्यवस्था गरेर अगाडि बढेका छौँ ।

अहिलेको जेनजी मुभमेन्टपछि स्वाभाविक रूपमा राज्यका सम्पूर्ण संरचनाहरू हल्लिएको अवस्था छ । यसले सबैलाई एकपटक सोच्न बाध्य बनाएको छ । त्यसैले, बिल्कुलै नयाँ ढंगबाट अगाडि बढ्न सुधार (रिफर्म) त हुनैपर्छ। नेकपा (एमाले) यस बीचको परिस्थितिको समीक्षा गर्दै राष्ट्रिय महाधिवेशनमा जाँदैछ । महाधिवेशनबाट एमालेले आफूलाई रिफर्म गर्छ र अगाडि बढ्छ।

५, जेनजी आन्दोलनले पुस्तान्तरणको विषयलाई उठाएको छ । एमालेको अब हुने महाधिवेशनले त्यो पुस्तान्तरण गर्न सक्छ कि सक्दैन ?

पुस्तान्तरणको पनि एउटा सिलसिला, सान्दर्भिकता र औचित्य हुन्छ । नेतृत्व भनेको कुनै खास उमेर समूहको मान्छेलाई टपक्क टिपेर कुर्सीमा राखिदिँदैमा हुने होइन । नेतृत्व निर्माण हुनका लागि विचार, दृष्टिकोण, अडान, परिपक्वता, योग्यता र क्षमताजस्ता धेरै कुरा जोडिन्छन् । ‘फलानाले नेतृत्व गर्न सक्छ, हामी पूर्ण विश्वास र भरोसा गर्न सक्छौँ’ भन्ने अनुभूति आम मानिसलाई दिन सक्नुपर्छ । त्यस्तो व्यक्तित्व उमेरका कारणले मात्र बन्दैन ।

अहिले जेनजी पुस्ताको कोही युवालाई एमालेको अध्यक्षको कुर्सीमा राख्दैमा एमाले दन्दनाउने वा चमत्कारिक रूपमा अगाडि बढ्ने भन्ने हुँदैन । राजनीति त्यस्तो प्राविधिक कुराले चल्दैन । यद्यपि, एमालेले पुस्तान्तरण र युवाहरूलाई समेट्ने कुरामा ध्यान दिएको छ । यही महाधिवेशनमा जेनजी युवाहरूलाई प्रतिनिधि बन्न विशेष व्यवस्था गरिएको छ र केन्द्रीय नेतृत्वमै उनीहरूलाई ठूलो संख्यामा ल्याउने तयारी एमालेले गरिरहेको छ ।

६, आगामी महाधिवेशनमा नेतृत्व गर्न सक्ने व्यक्ति केपी ओलीबाहेक अरू कोही हुन्न भन्ने हो तपाईंको आशय ?

अहिलेको समग्र राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति हेर्दा र मुलुकमाथि यत्रो हमला भइरहेको अवस्थामा लोकतन्त्र, संविधान र देश बचाउनका लागि बोल्न सक्ने, उभिन सक्ने नेता अहिले अरू कोही देख्नुभएको छ ? अरू कुनै पार्टीका नेताहरू यसरी उभिएका छन् ? एउटै मात्र दल र नेता केपी ओली हुन्, जो देश, लोकतन्त्र र संविधानको रक्षार्थ ठिङ्ग उभिएर मैदानमा हुनुहुन्छ ।

७, अहिलेको परिस्थिति पनि उहाँकै कारणले सिर्जना भएको होइन र ?

होइन, त्यो साँचो होइन। उहाँमाथि हमला केन्द्रित भयो । किनकि उहाँ लोकतन्त्र, संविधान, गणतन्त्र, र देशको स्वाधीनताको पक्षमा बलियो रूपमा उभिनुभयो । हाम्रा छिमेकी मुलुकका समकक्षीहरूसँग आँखा जुधाएर कुरा गर्न सक्ने उहाँबाहेक अरू कोही थिएनन् ।

उहाँले ‘लिड’ गर्नुभयो, त्यसैले उहाँमाथि हमला भयो र दोष थोपर्न खोजियो । देश बलियो हुँदै जाँदा, राजनीतिक स्थायित्व र समृद्धितर्फ अघि बढ्न खोज्दा उहाँमाथि प्रहार भएको हो । उहाँले राष्ट्रघात वा जनघात गरेर यो परिस्थिति आएको होइन ।

८, जेनजी आन्दोलन हुँदा सरकारको नेतृत्वमा त उहाँ नै हुनुहुन्थ्यो नि ?

दोष नेतृत्वलाई मात्र दिन मिल्दैन । यो परिस्थिति त्यो सरकारले सिर्जना गरेको होइन । समाजमा निराशा मात्रै बाँड्ने र नकारात्मकताको खेती गर्ने समूहहरूले यो अवस्था ल्याएका हुन् । देशमा अभूतपूर्व विकास हुँदाहुँदै पनि नकारात्मक भाष्य निर्माण गरियो । त्यही परिस्थितिमा टेकेर प्रतिगामी शक्तिहरूले षड्यन्त्र गरे ।

त्यसैले, केपी ओलीलाई मात्र दोष दिनु असाध्यै गलत हो । बरु अहिलेको अवस्थाले यो देखाइसकेको छ कि लोकतन्त्र र संविधानको रक्षाका लागि फेरि पनि केपी ओलीलाई केन्द्रविन्दु बनाएर सबै शक्ति एक ठाउँमा उभिनुको विकल्प छैन । नेपाली कांग्रेसलगायत लोकतान्त्रिक शक्तिहरू एमाले अध्यक्ष ओलीको नेतृत्वमा गोलबन्द हुनुपर्छ ।

९, नयाँ सरकारले फागुन २१ गते चुनाव घोषणा गरेको छ । एमालेबाहेकका सबै ठूला दलले चुनावमा जाने निर्णय गरिसके । तपाईंहरू चाहिँ किन सडकमा हुनुहुन्छ ? चुनावमा जान ‘प्रेसर’ पर्यो कि परेन ?

पहिलो कुरा, यो सरकार चुनाव गराउन बनेको होइन । यो सरकार न संविधानको रक्षा गर्न बनेको हो, न त मुलुकलाई सही ट्र्याकमा लैजान । यो त कांग्रेस–एमालेजस्ता लोकतान्त्रिक शक्तिलाई सिध्याउन र अर्कै कोर्समा मुलुकलाई लैजान बनेको सरकार हो । त्यसैले यसले फागुन २१ गते सहज रूपमा चुनाव गराउँछ भन्ने हामीलाई लाग्दैन ।

दोस्रो, चुनावका लागि सरकारले कुनै स्वच्छ वातावरण बनाएको छैन । दलका नेतालाई तर्साउने, थुन्ने र यातना दिने काम भइरहेको छ । १ लाखभन्दा बढी गोलीगट्ठा र १२ सयभन्दा बढी हतियार बाहिर छन् । साढे ५ हजार कैदीहरू बाहिर छन् । यसतर्फ सरकारको ध्यान छैन । शान्तिपूर्ण कार्यक्रममा समेत बन्देज लगाइएको छ । यस्तो अवस्थामा चुनाव हुन्छ भन्ने एमालेलाई लागेको छैन । एमाले चुनावबाट भाग्ने दल होइन, तर कम्तीमा वातावरण त बन्नुपर्यो ।

१०, वातावरण बनाउने दायित्व त एमालेको पनि होला नि ?

एमालेले त शान्ति कायम होस् र सुरक्षाकर्मीको मनोबल बढोस् भन्ने चाहेको छ । तर, सरकारले सुरक्षा निकायको मनोबल गिराउने काम गरिरहेको छ । सिमराको घटनाले पनि सरकारको नियत प्रस्ट पार्छ ।

सबैभन्दा पहिला सरकारले हराएका हतियार नियन्त्रणमा लिनुपर्यो, मुख्य दलहरूसँग वार्ता गर्नुपर्यो र सहमतिको वातावरण बनाउनुपर्यो । जबर्जस्ती ‘म चुनाव गराउँछु’ भनेर मात्र चुनाव हुँदैन । भइहाले पनि त्यसको वैधता हुँदैन । यो सरकारको ध्यान चुनावमा नभई लोकतान्त्रिक शक्तिहरूलाई ‘ड्यामेज’ गर्ने षड्यन्त्रमा केन्द्रित छ ।

११, नेकपा (एमाले)को महाधिवेशन आउँदैछ । तपाईंको उम्मेदवारी र दाबेदारी केमा रहन्छ ?

उम्मेदवारी घोषणा गर्ने बेला त भइसकेको छैन । तर, म ११औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनमा पदाधिकारीको रूपमा एक सहज र स्वाभाविक उम्मेदवार हुँ । यो मैले भनिरहनुपर्दैन, देशभरिका कार्यकर्ताले अनुमान गरिसकेको विषय हो । दशौँ महाधिवेशनमै म पदाधिकारीका लागि योग्य भइसकेको थिएँ । म तल्लो तहबाटै, कुनै फड्को नमानी, भर्‍याङको सिलसिला नतोडी आएको कार्यकर्ता हुँ । त्यसैले स्वाभाविक रूपमा म पदाधिकारीको दाबेदार हुँ ।

१२, तपाईं कोशी प्रदेशको पूर्वमुख्यमन्त्री पनि हुनुहुन्छ । अहिले प्रदेशमा एमालेकै नेतृत्वमा सरकार छ । यो सरकारको कामलाई कसरी हेरिरहनुभएको छ ?

सरकारको कामकारबाहीबारे धेरैखाले टीकाटिप्पणी र आलोचनाहरू हामीले सुनिरहेका छौँ । एमालेकै नेतृत्वमा सरकार भएकाले हामीले आन्तरिक समीक्षा पनि गरेका छौँ । सोही समीक्षाका आधारमा मन्त्रिपरिषद्, खासगरी मन्त्रीहरू हेरफेर गर्ने निष्कर्षमा हामी पुगेका थियौँ । तर, नेपाली कांग्रेसका कारण त्यो हुन सकेको छैन । जे होस्, अब जनगुनासो सम्बोधन हुने गरी र जनतामा आशा जगाउने गरी सरकारले गति लिनुपर्छ । अहिले सरकार ‘ठीकै’ ढंगले चलिरहेको छ ।