अंशु गौतमको हत्यापछि आरोपीका परिवारै विस्थापित

विराटनगर । मोरङको लेटाङ नगरपालिका–२ की १२ वर्षीया अंशु गौतमको बलात्कारपछि हत्या भएको घटनाले एउटा बालिकाको ज्यान त खोस्यो नै ।

यो घटनाले पूरै गाउँको सामाजिक संरचना, छिमेकीबीचको सम्बन्ध र पीडित–पीडक दुवै परिवारको जीवनलाई तहसनहस बनाइदिएको छ । अंशुको जघन्य हत्या भएपछि पीडित परिवार शोक र अभावको चरम पीडामा डुबेको छ ।

उनको बलात्कारपछि हत्या गरिएको घटनामा संलग्न भएको आरोपमा छिमेकी ५९ वर्षीय पदमबहादुर अधिकारीलाई प्रहरीले मंसिर १८ गते पक्राउ गरेको थियो । त्यसपछि आरोपी पदमबहादुरको परिवारका सदस्य गाउँमै बस्न नसक्ने अवस्थामा पुगेका छन् । आक्रोशित भिडको आक्रमण, घरमा गरिएको तोडफोड र निरन्तर असुरक्षाको अनुभूतिपछि पदमबहादुरको परिवार थातथलो छाडेर विस्थापित भएको छ ।

लेटाङ–२ मा अंशु र पदमबहादुरको घर एकै ठाउँमा छ । जोडिएको घरकै व्यक्तिले बलात्कारपछि अंशुको हत्या गरेको प्रहरीले पत्ता लगाएपछि २ परिवारबीचको सम्बन्ध अपराध, घृणा र डरले चिराचिरा परेको छ । बलात्कारपछि अंशुको हत्या गरेको आरोपमा पदमबहादुरलाई पक्राउ गरेर प्रहरीले कर्तव्य ज्यान र जबरजस्ती करणी मुद्दामा अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

उनी अहिले प्रहरी हिरासतमा छन् । घटनाको इलाका प्रहरी कार्यालय लेटाङका इन्स्पेक्टर सागर साह नेतृत्वको टोलीले विस्तृत अनुसन्धान गरिरहेको छ । मोरङ प्रहरीले पदमबहादुरलाई पक्राउ गरेको ३ दिनपछि अर्थात् मंसिर २१ गते घटनाको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरेको थियो ।

उनी अनुसन्धानको दायरामा आएलगत्तै गाउँमा आक्रोश फैलियो । आक्रोशित भिडले २१ गते साँझ पदमबहादुरको घरमा आक्रमण एवं तोपडफोड गरेको थियो । वडाध्यक्ष तेजप्रसाद तिम्सिनाका अनुसार आक्रमणबाट घरमा क्षति पुगेको छ । ठूलो संख्यामा परिचालित सुरक्षाकर्मीले घरलाई सुरक्षा दिएर थप क्षति हुन दिएनन् । त्यसपछि असुरक्षित महसुस गरेर आरोपीको परिवारका सदस्यहरू तत्काल गाउँ छाड्न बाध्य भएका हुन् ।

आरोपीको लेटाङ–२ स्थित घर ।

पदमबहादुरको परिवारिक अवस्था आफैंमा जटिल र कमजोर छ । उनकी श्रीमती, ३ छोरी र १ छोरा छन् । २ छोरीको विवाह भइसकेको छ भने कान्छी अविवाहित छन् । छोरा यसअघि जबरजस्ती करणी आशयको मुद्दामा दोषी ठहर भई कैद सजाय भुक्तान गरेर कात्तिक १८ गते मात्रै जेलमुक्त भएका थिए ।

स्थानीयका अनुसार जेलबाट छुटेपछि पनि छोरा स्थिर जीवनमा फर्कन सकेका थिएनन् । त्यसअघि नै बुहारीले छाडिसकेकी छन् । पतिको निधन भएपछि माइली छोरी लेटाङस्थित माइतीमै बस्दै आएकी थिइन् । घटना हुनुअघि घरमा पदमबहादुर पत्नी र विवाह भइसकेकी १ छोरी सँगै बस्दै आएका थिए । पछि जेलबाट छुटेर छोरा आए । तर, पदमबहादुर पक्राउ परेपछि ती सबै जना घर छाड्न बाध्य भएका हुन् ।

वडाध्यक्ष तेजप्रसादका अनुसार पदमबहादुरको पारिवारिक आर्थिक अवस्था कमजोर नै छ । उनी वैदेशिक रोजगारीमा पनि गएका थिए । करिब ९ वर्षअघि साउदी अरबबाट फर्किएपछि खेतीकिसानी गरेर परिवार धान्दै आएका थिए ।

गाउँमा उनको १५–१६ कट्ठाजति जग्गा चैं रहेको वडाध्यक्ष तेजप्रसादको भनाइ छ । तर, पदमबहादुरलाई अपराधको आरोप लागेपछि घर, घरभित्र रहेका सबै सामानसहित जग्गा जमिन छाडेर परिवारका सदस्य विस्थापित भएका छन् । विस्थापित भएर बसेका ठाउँमा तनावसँगै अभाव पनि झेलिरहेका छन् ।

पदमबहादुरकी माइली छोरी भन्छिन्, ‘तोडफोड गरेर घरमा क्षति पुर्याइयो । गाउँघरमा बस्नै दिइएन । कपडाबाहेक केही सामान निकाल्न पाएनौं । खेती लगाएको छ, तर जानै दिँदैनन् । बस्न असुरक्षित भएपछि थातथलो नै छाड्नुपर्यो ।’ लेटाङबाट विस्थापित भएकी पदमबहादुरकी पत्नी सुन्दरहरैँचाको खोर्सानेस्थित छोरीको घरमा बस्छिन् ।

पतिको मृत्यु भएपछि माइतीमै बस्दै आएकी माइली छोरीको घर खोर्सानेमा पनि छ । छोरीको सहारामा आमा बसिरहँदा छोरा झापास्थित काकाको घरमा बस्दै आएका छन् ।

वडाध्यक्ष तेजप्रसादका अनुसार कानुनी रूपमा अपराधमा संलग्न व्यक्तिलाई मात्र कारबाही हुन्छ । तर, सामाजिक यथार्थ फरक हुन्छ । ‘कानुन एकातिर हुन्छ, समाज अर्कोतिर । पीडित र पीडकका परिवार एकै ठाउँमा बस्न सक्ने अवस्था रहेन । अर्को घटना हुन सक्ने जोखिम थियो । त्यसैले सुरक्षाका दृष्टिले आरोपीका परिवारले बाहिरै बस्न उपयुक्त हुन्छ,’ उनी भन्छन् ।

उनका अनुसार गाउँबाट विस्थापित भएपछि आरोपीका परिवारलाई तत्कालका लागि आफन्तले व्यवस्थापन गरेका छन् । ‘झट्ट हेर्दा विस्थापितजस्तो देखिए पनि पीडकका परिवारलाई जोगाउनुपर्ने अवस्था आयो । बालिकाको हत्या गरिएको घटनाले आक्रोश बढ्दा उनीहरुलाई सुरक्षा आवश्यक थियो । उत्तेजित भिडले घर नै तोडफोड गरिदियो । परिवारका सदस्य त्यहीँ बसेको भए उनीहरुमाथि पनि आक्रमण हुन सक्थ्यो,’ तेजप्रसादले भने ।

इतिहासले पनि पीडित र पीडक दुवै परिवारलाई एउटै पीडामा बाँधेको देखिन्छ । वडाध्यक्ष तेजप्रसादका अनुसार दुवै परिवार २०४३ सालको बाढीपछि विस्थापित भएका थिए । रेडक्रसको समन्वयमा जग्गा उपलब्ध गराइएको थियो । पीडित र पीडक दुवै परिवारले रकम तिरेर जग्गा लिएका थिए । त्यहीँ घर बनाएर बसे ।

त्यतिबेला एउटै विस्थापनको पीडा भोगेका दुवै परिवार दशकौँसम्म छिमेकी भएर बसे । तर, २ परिवारबीचको सम्बन्ध विगतदेखि नै राम्रो नरहेको स्थानीय बताउँछन् । उनीहरुका अनुसार पदमबहादुरले जोडिएकै घरकी बालिकाको हत्या गरेको जघन्य अपराधले छिमेकीको इतिहास एवं सम्बन्धलाई अर्थहीन बनाइदिएको छ ।

अंशुको परिवारको अवस्था पनि अत्यन्तै दयनीय छ । उनका बुवाले दैनिक बिहान गाउँबाट कागती किचेर बेच्न लैजाने र त्यही नाफाबाट चामल, नुन, भुटुन किनेर परिवार चलाउने गरेको स्थानीय पत्रकार प्रशान्त निरौलाले बताए । उनका अनुसार रेडक्रसले उपलब्ध गराएको जग्गामा सानो घर बनाएर बस्दै आएका अभिभावकका लागि अंशुको हत्या असह्य पीडा बन्यो ।

अहिले अभिभावक अंशुको किरियामा छन् । स्थानीय, संघसंस्था, कर्मचारीसमेतले किरिया खर्च सहयोग गरिरहेका छन् । किरिया खर्चका लागि सहयोग गरिएको पत्रकार निरौलाले बताए । उनका अनुसार पारिवारिक आर्थिक अवस्था अत्यन्तै नाजुक रहेकाले सहयोग जुटाउन ‘अनलाइन क्याम्पेनिङ’समेत चलाइएको छ ।

अंशुको हत्या प्रकरणको अनुसन्धान प्रहरीका लागि निकै चुनौतीपूर्ण थियो । असोज २१ गते दिउँसो घरबाट निस्किएकी अंशु साँझसम्म नफर्किएपछि खोजी सुरु भयो । कात्तिक ७ गते बेलबारी–चिसाङ साझेदारी वनभित्र शरीर र टाउको अलग गरिएको तथा कुहिएर दुर्गन्धित भएको अवस्थामा उनको शव फेला पर्यो । शव पहिचान गर्नै नसकिने अवस्थामा थियो । घटनास्थलबाट फेला परेका चप्पल र कपडालगायतका आधारमा अभिभावकले सनाखत गरेका थिए ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङ, कोशी प्रदेश प्रहरी कार्यालय विराटनगर र केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको संयुक्त टोलीले ‘जस्टिस फर अंशु गौतम’ (जग) नाम दिएर विशेष अपरेशन सञ्चालन गर्यो । मोरङ प्रहरी प्रमुख एसपी कवित कटवाल स्वयं अनुसन्धानमा सक्रिय रहे । मोबाइल प्रयोग नगर्ने बालिका, प्रत्यक्षदर्शीको अभाव र सीमित प्रमाणका कारण अनुसन्धान अत्यन्तै कठिन थियो ।

एसपी कटवालका अनुसार अंशुको शव भेटिएपछि ३ सयभन्दा बढी व्यक्तिसँग सोधपुछ र १६ जनाको पोलिग्राफ परीक्षण गरिएको थियो । प्रहरीले विद्यालयका साथी, शिक्षक, छिमेकी र जंगल क्षेत्रमा जाने सबैलाई अनुसन्धानको दायरामा ल्याएको थियो । आक्रोशित बनेका स्थानीयले थप क्षति नपुर्याउन् भने प्रहरीले पदमबहादुरको घरमा अहिले पनि सुरक्षा दिइरहेको छ ।

‘बालिकाको हत्यामा घर जोडिएकै व्यक्ति संलग्न रहेछन् । तर, प्रहरीले अनुसन्धानका क्रममा गाउँ भरिकासँग सोधपुछ गर्यो । एउटाले अपराध गर्दा सिंगो गाउँले दुःख पाउने अवस्था बन्यो । बलात्कारपछि बालिकाको हत्या गरिएको जघन्य अपराधले स्थानीय आक्रोशित थिए । त्यहाँमाथि प्रहरीको निरन्तरको अनुसन्धान र सोधपुछमा पर्नु परेपछि झन् रिसाए । घरमा तोडफोड हुनुको कारण त्यही हो,’ वडाध्यक्ष तेजप्रसाद भन्छन् । उनका अनुसार पीडक र पीडितको घर जोडिएकै भएकाले पनि आरोपीका परिवारलाई त्यहाँ बस्नलाई नैतिकताले दिएन ।

‘रिसईबीका कारण झन् अर्को घटना हुने सम्भावना भयो । नैतिकताले पनि पीडकका परिवारले त्यहाँ बस्न सक्ने अवस्था रहेन । त्यही भएर परिवारका सदस्यहरु अन्त हिँडेका हुन् । उनीहरुको व्यवस्थापन आफन्तले गरिरहेका छन्,’ उनले भने । लामो समयको अनुसन्धानपछि प्रहरीले बलात्कार र हत्यामा संलग्न रहेको निष्कर्ष निकाल्दै पदमबहादुरलाई पक्राउ गरेर कानुनको दायरामा ल्याएको हो ।

पदमबहादुरका छोरा कात्तिक १८ गते जेलमुक्त भएका थिए । त्यसको भोलिपल्टै शंकास्पद हिसाबले पदमबहादुर भारततर्फ लागे । मेघालयमा गाई फार्ममा काम गरिरहेका उनलाई आफन्तमार्फत आग्रह गरेर नेपाल फर्काइयो । फर्किएलगत्तै मंसिर १८ गते नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान अघि बढाउँदा उनले अपराध स्वीकार गरेको प्रहरीको दाबी छ ।

‘घाँस काट्न सघाए पैसा दिन्छु’ भन्दै पदमबहादुरले सुनसान जंगलतर्फ लगेर जबरजस्ती करणी गरेपछि हँसियाले घाँटी रेटेर अंशुको हत्या गरेको पाइएको एसपी कटवालले बताए । त्यसपछि घाँसको भारी बोकी घर फर्किएर पदमबहादुर अंशुको खोजीमा सहभागी बने । सद्भाव देखाएर आफूलाई जोगाउने प्रयास गरे । उनी पक्राउ परेपछि बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानमा राखिएको शव बुझेर अभिभावकले अंशुको अन्त्येष्टि गरिसकेका छन् ।

यो घटना एउटा परिवारको पीडामा सीमित छैन । यसले समाजमा बालबालिकाको सुरक्षा, छिमेकीसँगको सम्बन्ध, अपराधपछि सामूहिक आक्रोश र निर्दोष परिवारले भोग्नुपर्ने पीडाबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ । पीडकका परिवार अपराधमा संलग्न नुहँदा पनि विस्थापनको पीडा भोगिरहेका छन् । १ जनाले अपराध गर्दा सिंगो परिवारले दुःख पाएको छ ।