‘माझीहाडाम’ : ‘बाल्य स्मृति र विद्रोहको सशक्त संगम’

Share this
702shares
मुलुकी खबर
सुजता लिम्बू
clock२०८२ साउन १०, शनिबार १६:०२

विराटनगर । पुस्तकसँग मेरो सम्बन्ध केवल पढ्ने होइन, डुब्ने पनि हो । एकपटक त्यसको गहिराइमा हराउने, त्यसले बोकेको अनुभूति र अर्थलाई आफ्नै जस्तो महसुस गर्ने।

त्यसैले होला, जब कसैले मलाई कविता उपहार दिन्छ, म केवल कृति मात्र हैन, साथमा अपेक्षा पनि ग्रहण गर्छु । सिर्जनाको गन्ध, संवेदनाको रंग । ‘माझीहाडाम’ त्यही उपहारजस्तै मेरो हातमा आयो ।

यही सन्दर्भमा, कवि रमेशचन्द्र अधिकारीको कविता संग्रह ‘माझीहाडाम’ विमोचित भएपछि मैले कवि धीरज राईसँग सो कृति खुलस्त मागें । उहाँले पनि समीक्षक हैसियतमा होइन, पाठकको रूपमा कविता पढेर उब्जिएका भावहरू लेख्ने सर्तमा संग्रह उपलब्ध गराउनु भयो ।

वास्तवमा, सर्जकको सम्पत्ति र अपेक्षा पनि पाठकीय प्रतिक्रियामै केन्द्रित हुन्छ भन्ने बोध ममा जाग्यो। साहित्य विद्रोह हो, विरह हो, समाजको गहिरो नाप हो । ‘माझीहाडाम’ यही दृष्टिकोणमा आधारित कविता संग्रह हो । बाल्यकालदेखि मनमा बसिरहेको भूगोलको स्मृति र विद्रोहको भावलाई समेटिएको कविताको यो संग्रहले पाठकलाई चिन्तन र अनुभूतिका तहहरूमा डुबाइदिन्छ।

‘माझीहाडाम’ के हो भन्ने बुझ्न मलाई पनि केही समय लाग्यो । म पहाडी मूलको भएकाले यो शब्दसँग अपरिचित थिए । तर, कविले संग्रहभित्रै यसको अर्थ स्पष्ट पारेका छन् । जसले शीर्षकप्रतिको जिज्ञासालाई सम्बोधन गर्छ ।

कविता संग्रहमा जम्मा ६३ वटा कविता छन् । ती कविताहरू बाल्यकालका सम्झनादेखि सुरु भएर अव्यक्त वेदना र लुकाउन नसकिने भावनाहरूमा समापन हुन्छन् । कविले सुरुवाती कविताहरूमा बाल्यकाल, सरलता र समयप्रतिको गहिरो चिन्तन प्रस्तुत गरेका छन् ।

सरल तर, प्रभावशाली विम्ब प्रयोग गरेर पाठकलाई आफ्नै बाल्यकालको गल्लीमा पुर्याउने कविको शैली अत्यन्त सशक्त छ । बालमनोविज्ञान, स्मृति र सौन्दर्यलाई कविले कुशलतापूर्वक बाँधेका छन् । उनले बाल्यकालीन सपना, तिनको संरक्षण र त्यो नहुने स्थितिमा पर्ने असरलाई अत्यन्त शक्तिशाली ढंगले लेखेका छन् ।

प्रेम, सम्झना, भ्रम यी सबै कवितामा फरक–फरक ढंगले पोखिए पनि समग्रतः एउटै धारमा बगिरहेका छन् । कविता भीमसेनको पसिना प्रतीकात्मक र राजनीतिक व्यङ्ग्यले भरिएको छ। प्राचीन धार्मिक पात्र ‘भीमसेन’को नाममा कविले आजको सत्ताको स्वरूप, भ्रष्टाचार र नैतिक पतनको तीव्र आलोचना गरेका छन् ।

भीमसेनलाई पसिना आएको साल
अनिष्ट हुन्छ भन्छन्,
भीमसेनको पसिनाले भिजेर
भीमसिने बोकाहरू
आफ्नै मूतको गन्ध सुँघ्दै
थुतुनो उचाल्ने गर्छन्
र देखाउने गर्छन्
दाँतमा टाँसिएको सत्ताको कामवासना ।

चोटिला विम्बहरू सत्ताका अनुयायीहरूलाई अन्धभक्तको रूपमा चित्रण गर्छन् । जो हरेक अनैतिक क्रियालाई पनि पवित्र ठान्छन् । कविताको प्रत्येक पंक्ति सत्ताको यथार्थप्रति चेतावनी हो ।

यस्तै, अर्को कविता घडीमा समय, प्रभाव र नजिकिने प्रवृत्तिको गहिरो विश्लेषण गरिएको छः

घडीका प्रत्येक अंकहरु चाहन्छन्
काँटाहरू आफ्नै वरपर घुमुन्
राखेर जाउन् हरेक पटक
आफ्नै शिरमाथि हात ।

शक्तिशाली व्यक्तिहरूको वरपर घुम्ने र तिनबाट लाभ लिने सोच, चाकडी प्रवृत्तिको सूक्ष्म आलोचना कविताले गरेको छ । कविले मोरङको रंगेली, तराईका आदिवासी समुदाय, तिनका देवीदेवता र सामाजिक स्मृतिहरूलाई समेत कवितामा समेटेका छन् ।

‘माझीहाडाम’ केवल कविताको संग्रह मात्र होइन । बाल्यस्मृति, विद्रोह, प्रेम, राजनीतिक व्यङ्ग्य र संस्कृतिक आत्मबोधको १ साझा क्यानभास हो । सरल भाषामा लेखिए पनि यसको गहिराइमा डुब्नेलाई समृद्ध बनाउने खालको साहित्यिक यात्रा हो यो ।

तपाइको प्रतिक्रिया
शीर्ष नेताको सम्बोधन, रित्तो दर्शक दीर्घा: मोरङमा कांग्रेस इतर पक्षको अधिवेशन
बहिरा फुटबल टोली दक्षिण कोरिया जाने
मत्स्यपोखरीमा चार दिन पर्यटन, संस्कृति र साहित्यको उत्सव
राप्रपामा अध्यक्षका लागि आधा दर्जन नेताको दौडधुप, लिङ्देनलाई चुनौती
लुम्बिनीले टस जितेर बलिङ रोज्दा सुदूरपश्चिम पहिले ब्याटिङ गर्दै
विराटनगरमा कर दिवस मनाइयो, करदातामैत्री प्रणालीमा जोड
प्रहरीको नाममा भ्रामक सूचना फैलाउने दुई जना नियन्त्रणमा पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
नोबेल मेडिकल कलेज छैटौँ पटक उत्कृष्ट करदाता सम्मानबाट सम्मानित
रुसी खगोल विज्ञान ओलम्पियाडमा एभरेस्टकी स्नेहालाई कांस्य
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.