निर्वाचन : गणतन्त्रले दिएको अवसर र जिम्मेवारी

Share this
767shares
मुलुकी खबर
दिनेश कठेत
clock२०८२ माघ २४, शनिबार ११:१४

नेपालमा निर्वाचन प्रक्रिया केवल एउटा औपचारिकता मात्र होइन, यो त जनताको मतबाट सरकार गठन हुने एउटा यस्तो विधि हो जसले देशको समग्र नीति, मार्गनिर्देशन र दीर्घकालीन विकासको खाका तय गर्दछ । हाम्रो राजनीतिक इतिहासलाई फर्केर हेर्दा निर्वाचनको अभ्यास सधैं जनमतको सम्मानमा आधारित थिएन ।

विशेषगरी राजतन्त्रको कालखण्डमा जनताको आवाजलाई दबाइन्थ्यो । राजाले आफ्नो इच्छाअनुसार निर्वाचनको परिणाममा फेरबदल गर्ने र बारम्बार सरकार फेरिदिने प्रवृत्तिका कारण नागरिकको स्वतन्त्रता निकै सीमित थियो । अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र राजनीतिक सहभागितामा बन्देज लगाइने त्यो समयमा विरोध गर्नेहरूले कठोर सजाय भोग्नुपथ्र्यो । यसले गर्दा लोकतन्त्र र राजनीतिक स्थायित्व दुवै कमजोर बनेका थिए ।

गणतन्त्रको आगमनले नेपाली राजनीतिमा एउटा नयाँ आशा र अवसरको सञ्चार गरायो । गणतन्त्रले नै जनताको मत सर्वोच्च हुन्छ र सरकार जनताप्रति जवाफदेही हुनुपर्छ भन्ने मान्यतालाई स्थापित गर्‍यो । गणतन्त्रको प्रारम्भिक चरणमा वैचारिक मतभेदका कारण केही चुनौतीहरू देखिए पनि यसले जनताको प्रत्यक्ष प्रतिनिधित्व, बहुमतको सरकार र राष्ट्रिय एजेन्डामाथिको निगरानी जस्ता महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहरू ल्याएको छ ।

निर्वाचनको महत्त्व आन्तरिक राजनीतिमा मात्र सीमित छैन । अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा पनि पारदर्शी, निष्पक्ष र स्वतन्त्र निर्वाचन आयोगमार्फत हुने चुनावी प्रक्रियालाई लोकतन्त्रको मेरुदण्ड मानिन्छ । नेपालले पनि मतदाता शिक्षा र बहुदलीय प्रणालीलाई आत्मसात गर्दै आफ्नो निर्वाचन प्रक्रियालाई सुदृढ बनाउँदै लगेको छ ।

निर्वाचन र विकासबीच निकै घनिष्ठ सम्बन्ध हुन्छ । एउटा स्थिर सरकारले मात्र दीर्घकालीन विकासका नीतिहरू लागू गर्न सक्छ, जसले विदेशी लगानी र ठूला विकास आयोजनाहरूका लागि वातावरण तयार गर्दछ । समावेशी नीति र सबै वर्गको सहभागिताले राष्ट्रिय एकतालाई मजबुत बनाउनुका साथै समान अवसरको सुनिश्चितता गर्दछ ।

गणतन्त्रले नागरिकलाई सुरक्षा, स्वास्थ्य, शिक्षा र सामाजिक न्यायमा पहुँच पुर्‍याउने अवसर प्रदान गरेको छ । पारदर्शिता र जवाफदेहिता केवल गणतन्त्रमा मात्र सम्भव हुने कुरा हुन् ।

विगतमा राजतन्त्रको समयमा भएका मानव अधिकारको हनन, राजनीतिक उत्पीडन र शक्तिको अत्यधिक केन्द्रीकरणले नेपाली समाजलाई लामो समयसम्म पछाडि धकेल्यो । राजतन्त्रले केवल मुठ्ठीभर व्यक्तिको सत्ता र स्वार्थको रक्षा गर्थ्यो भने आजको गणतन्त्रले प्रत्येक नागरिकलाई निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराएको छ ।

यद्यपि, चुनौतीहरू अझै बाँकी छन् । सरकारले अबका दिनमा दीर्घकालीन नीति र राष्ट्रिय एजेन्डामा केन्द्रित हुनुपर्ने देखिन्छ । नागरिकले पनि आफ्नो मतको मूल्य बुझेर सचेत भई मतदान गर्न आवश्यक छ ।

गणतन्त्र केवल एउटा राजनीतिक प्रणाली मात्र नभई यो सुरक्षित, समृद्ध र स्वतन्त्र राष्ट्र निर्माण गर्ने बलियो आधार पनि हो । राजतन्त्र र गणतन्त्रबीचको मुख्य फरक नै सत्ताको स्रोतमा छ । राजतन्त्रमा सत्ता एक व्यक्तिमा केन्द्रित हुन्छ भने गणतन्त्रमा सत्ताको वास्तविक स्रोत नै जनता र उनीहरूको अभिमत हो ।

निर्वाचन केवल मतदान गर्ने कार्य मात्र नभई राष्ट्र निर्माणको एउटा महान् यात्रा हो । आगामी २०८२ सालको निर्वाचनले नेपालको विकास र लोकतान्त्रिक मार्गलाई अझ मजबुत बनाउने अवसर दिएको छ । त्यसैले भ्रम र अहंकारबाट टाढा रही चेतनापूर्वक मतदान गर्नु हामी सबैको जिम्मेवारी हो ।

अन्ततः गणतन्त्रले दिएको अवसर र स्वतन्त्रताको उपभोग गर्दै राज्य र राष्ट्रको भविष्य सुरक्षित गर्नु हामी प्रत्येक नागरिकको कर्तव्य हो । हाम्रो आजको सही निर्णयले नै भोलिको नेपाललाई स्थिर, समावेशी र समृद्ध बनाउनेछ ।

–खोटाङ

तपाइको प्रतिक्रिया
शीर्ष नेताको सम्बोधन, रित्तो दर्शक दीर्घा: मोरङमा कांग्रेस इतर पक्षको अधिवेशन
बहिरा फुटबल टोली दक्षिण कोरिया जाने
मत्स्यपोखरीमा चार दिन पर्यटन, संस्कृति र साहित्यको उत्सव
राप्रपामा अध्यक्षका लागि आधा दर्जन नेताको दौडधुप, लिङ्देनलाई चुनौती
लुम्बिनीले टस जितेर बलिङ रोज्दा सुदूरपश्चिम पहिले ब्याटिङ गर्दै
विराटनगरमा कर दिवस मनाइयो, करदातामैत्री प्रणालीमा जोड
प्रहरीको नाममा भ्रामक सूचना फैलाउने दुई जना नियन्त्रणमा पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
नोबेल मेडिकल कलेज छैटौँ पटक उत्कृष्ट करदाता सम्मानबाट सम्मानित
रुसी खगोल विज्ञान ओलम्पियाडमा एभरेस्टकी स्नेहालाई कांस्य
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.