साना गल्ती, ठूला क्षति: कहिले सुध्रिन्छ सडक अनुशासन ?

झापाका सडकहरू यतिबेला रगतले राताम्मे देखिन थालेका छन् । पछिल्लो २५ दिनमा १८ जनाले ज्यान गुमाएको तथ्यांकले जिल्लाको यातायात सुरक्षाको नाजुक अवस्थालाई उदाङ्गो पारेको छ ।

माघको सुरुवातदेखि नै सुरु भएको मृत्युको यो शृङ्खला रोकिनुको साटो झन् भयावह बन्दै जानुले नागरिकमा त्रास फैलाएको छ । अर्जुनधारामा ट्याक्टरको डालाबाट खसेर १६ वर्षीय किशोरको मृत्यु हुनु र स्कुटीको ठक्करबाट पैदलयात्रीले ज्यान गुमाउनुले हाम्रो सडक अनुशासन कति कमजोर छ भन्ने देखाउँछ ।

बढ्दो दुर्घटनाका पछाडि तीव्र गति, ओभरटेक गर्ने होडबाजी र सडक नियमको पूर्ण बेवास्ता मुख्य कारण रहेका छन् । टिपर र ट्याक्टर जस्ता ठूला सवारी साधनको लापरवाहीपूर्ण परिचालनले सडकमा असुरक्षा थप बढाएको छ ।

नियामक निकाय ट्राफिक प्रहरीले सडकमा सक्रियता त देखाएको छ, तर त्यो केवल जरिवाना काट्ने र तथ्यांक राख्ने काममा मात्र सीमित देखिएको छ । जबसम्म नियम उल्लंघन गर्नेलाई कानुनी कठघरामा उभ्याइँदैन र सडक सुरक्षाका मापदण्डलाई कडाइका साथ लागू गरिँदैन, तबसम्म यस्ता दुर्घटना दोहोरिइरहने निश्चित छ ।

यसमा सवारी धनी र चालकको भूमिका सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ । आफ्नो सवारी साधनको अवस्था कस्तो छ र चालक कत्तिको जिम्मेवार छ भन्ने कुरामा सवारी धनीले विशेष ध्यान दिनुपर्छ । चालकले पनि स्टेरिङ समात्दा आफ्नो हातमा धेरैको जिन्दगी छ भन्ने महसुस गर्नुपर्छ ।

त्यस्तै, पैदलयात्रीहरूले पनि जथाभाबी बाटो काट्ने र सडकको किनारामा हिँड्दा सावधानी नअपनाउने प्रवृत्ति त्याग्नुपर्छ । दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि सडकका खाल्डाखुल्डी पुर्नेदेखि लिएर पर्याप्त सडक बत्ती र संकेतहरूको व्यवस्थापनमा स्थानीय सरकारले पनि चासो देखाउनुपर्छ ।

सडक सुरक्षा कसै एकको मात्र सरोकारको विषय होइन । यो राज्य, चालक, र नागरिक सबैको साझा जिम्मेवारी हो । दैनिक रूपमा भइरहेका यी अकाल मृत्युलाई टुलुटुलु हेरेर बस्नु भनेको थप दुर्घटनालाई निम्तो दिनु सरह हो ।

त्यसैले, तत्कालै सबै सरोकारवाला निकायहरू मिलेर ठोस सुरक्षा रणनीति बनाउन र कार्यान्वयन गर्न ढिला भइसकेको छ । सडकलाई सुरक्षित बनाउन आजैबाट सचेत नहुने हो भने भोलि कसैले पनि सुरक्षित यात्राको ग्यारेन्टी गर्न सक्ने छैन ।

सडक सुरक्षा एक सामूहिक उत्तरदायित्व हो । पैदलयात्रीले बाटो काट्दा अपनाउनुपर्ने न्यूनतम सावधानीदेखि चालकले पालना गर्नुपर्ने अनुशासनसम्मका कुरामा सुधार नआएसम्म यस्ता दुर्घटना रोकिने छैनन् ।

स्थानीय सरकार र सरोकारवाला निकायले सडक पूर्वाधारको सुधार र सचेतना अभियानलाई अभियानकै रूपमा अगाडि बढाउन ढिला भइसकेको छ । यदि हामीले आजैदेखि सडक अनुशासनलाई जीवनको अभिन्न अंग बनाएनौँ भने भोलि अर्को कुनै निर्दोष व्यक्ति सडकमा रगतको टाटो बन्न बाध्य हुनेछ ।