नासाको ‘मून बेस’ योजना सार्वजनिक : चन्द्रमामा स्थायी मानव बस्ती बनाउने गृहकार्य

काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाले चन्द्रमामा स्थायी मानव उपस्थितिको लक्ष्यसहित आफ्नो महत्वाकांक्षी ‘मुन बेस’ योजनाको प्रारम्भिक खाका सार्वजनिक गरेको छ । योजनाअन्तर्गत चन्द्रमामा पठाइने रोबोटिक ल्यान्डर, हपिङ ड्रोन तथा विशेष गाडीहरूको विवरण पनि सार्वजनिक गरिएको छ ।

नासाले ‘आर्टेमिस’ कार्यक्रमअन्तर्गत चन्द्रमाको दक्षिणी ध्रुव आसपास मानव बस्ती तथा आवश्यक पूर्वाधार विकास गर्ने रणनीति अघि बढाएको हो। वासिङ्टनस्थित नासा मुख्यालयमा आयोजित कार्यक्रममा दीर्घकालीन मानव अन्वेषण, वैज्ञानिक अनुसन्धान तथा व्यावसायिक गतिविधिका लागि आवश्यक संरचना निर्माणको विस्तृत मार्गचित्र प्रस्तुत गरिएको थियो । नासाका अनुसार मानव टोली पठाउनुअघि चन्द्रमाको कठिन भूभागको अध्ययन, नक्साङ्कन तथा वातावरणीय मूल्याङ्कनका लागि रोबोटिक ल्यान्डर र हपिङ ड्रोन प्रयोग गरिनेछ। यसले भविष्यमा मानव बसोबासका लागि उपयुक्त स्थान छनोट गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।

Advertisement

‘मून बेस’ परियोजनालाई नासाले तीन चरणमा विभाजन गरेको छ। पहिलो चरण सन् २०२९ सम्म सञ्चालन हुनेछ, जसमा रोबोटिक अन्वेषण र आवश्यक प्रविधिको परीक्षण गरिनेछ। दोस्रो चरण सन् २०२९ देखि २०३२ सम्म रहनेछ, जहाँ प्रारम्भिक आवास प्रणाली, ऊर्जा आपूर्ति तथा सञ्चार पूर्वाधार निर्माण गरिने योजना छ। तेस्रो चरण भने सन् २०३२ पछि सुरु हुनेछ, जसअन्तर्गत चन्द्रमामा स्थायी मानव उपस्थिति कायम गर्दै त्यहाँ उपलब्ध स्रोत साधनको उपयोगमा केन्द्रित प्रविधि विकास गरिने लक्ष्य राखिएको छ।

यसैबीच, चीनले पनि सन् २०३० भित्र चन्द्रमामा मानव पठाउने लक्ष्यसहित आफ्ना अन्तरिक्ष गतिविधि तीव्र बनाएको छ। हालै उसले ‘सियनझाउ–२३’ अन्तरिक्ष यानमार्फत ‘तियानगोङ’ अन्तरिक्ष केन्द्रमा नयाँ टोली पठाएको जनाएको छ।