स्वस्थ रहन जीवनशैलीमा सुधार गर्नुपर्ने आठ बानी

स्वस्थ रहन औषधि र उपचारसँगै दैनिक जीवनशैलीमा ध्यान दिनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । खानपान, निद्रा र शारीरिक गतिविधिमा हुने सामान्य लापरबाहीले समयसँगै स्वास्थ्यमा असर पार्न सक्छ । त्यसैले स्वस्थ जीवनका लागि केही बानी सुधार्नु आवश्यक छ ।

१. धेरै चिनी खाने बानी घटाउनुहोस्

चिनीको अत्यधिक सेवनले मोटोपन, मधुमेह र मुटुसम्बन्धी समस्याको जोखिम बढाउन सक्छ । चिया, कफी, मिठाई, चिसो पेय पदार्थ र प्रशोधित खानेकुरामा हुने थपिएको चिनीको मात्रा कम गर्नु राम्रो हुन्छ । सख्खर वा गुड पनि चिनी नै भएकाले त्यसलाई पूर्णतः स्वस्थ विकल्प ठान्नु हुँदैन ।

२. तेलको प्रयोगमा ध्यान दिनुहोस्

खानामा आवश्यकताभन्दा बढी तेल प्रयोग गर्दा शरीरमा अतिरिक्त क्यालोरी पुग्छ । यसले तौल बढाउने र मुटुसम्बन्धी समस्याको जोखिम बढाउन सक्छ । तेलको मात्रा घटाउने, एउटै तेल पटकपटक तताएर प्रयोग नगर्ने र सन्तुलित मात्रामा स्वस्थ बोसो भएका खानेकुरा खाने बानी बसाल्नुपर्छ ।

३. मैदाबाट बनेका खानेकुरा कम गर्नुहोस्

मैदाबाट बनेका बिस्कुट, चाउचाउ, पाउरोटी, केक र अन्य प्रशोधित खानेकुरामा रेसा कम हुन सक्छ । यस्ता खानेकुराको अत्यधिक सेवनले सन्तुलित आहारमा असर पार्न सक्छ । सकेसम्म गहुँ, कोदो, फापर, जौ र अन्य पूर्ण अन्नबाट बनेका खानेकुरालाई प्राथमिकता दिनु राम्रो हुन्छ ।

४. राति ढिलो सुत्ने र सुत्नुअघि धेरै खाने बानी त्याग्नुहोस्

नियमित रूपमा ढिलो सुत्दा निद्राको गुणस्तर र शरीरको दैनिक जैविक चक्रमा असर पर्न सक्छ । सुत्नुअघि धेरै खाना खाँदा अपच वा अमिलो डकारजस्ता समस्या हुन सक्छन् । त्यसैले नियमित समयमा सुत्ने र सुत्नुअघि हल्का खाना खाने बानी उपयुक्त हुन्छ ।

५. प्याकेटमा पाइने प्रशोधित खानेकुरा कम गर्नुहोस्

चिप्स, बिस्कुट, तयारी खाना, चाउचाउ र गुलियो पेय पदार्थमा नुन, चिनी तथा अस्वस्थ बोसो बढी हुन सक्छ । यस्ता खानेकुराको नियमित र अत्यधिक सेवनले दीर्घकालीन स्वास्थ्य जोखिम बढाउन सक्छ । ताजा फलफूल, सागसब्जी र घरमै तयार गरिएका खानेकुरालाई प्राथमिकता दिनुपर्छ ।

६. नुनको मात्रा घटाउनुहोस्

नुनको अत्यधिक सेवनले उच्च रक्तचापको जोखिम बढाउँछ । अचार, चिप्स, तयारी खाना र प्याकेटमा पाइने खानेकुरामा पनि नुनको मात्रा बढी हुन सक्छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले वयस्कलाई दैनिक पाँच ग्रामभन्दा कम नुन सेवन गर्न सुझाव दिएको छ । कालो नुन वा सिँधेनुन पनि सोडियमका स्रोत भएकाले तिनलाई असीमित प्रयोग गर्नु हुँदैन ।

७. पर्याप्त निद्रा

निद्राले शरीर र मस्तिष्कलाई आराम दिनुका साथै दैनिक कामका लागि ऊर्जा पुनः प्राप्त गर्न मद्दत गर्छ । वयस्कले सामान्यतया दैनिक सातदेखि नौ घण्टा सुत्नु उपयुक्त हुन्छ । नियमित समयमा सुत्ने, सुत्नुअघि मोबाइल तथा अन्य विद्युतीय उपकरणको प्रयोग घटाउने र शान्त वातावरणमा सुत्ने बानी बसाल्नुपर्छ ।

८. खानपान र शारीरिक गतिविधिमा सुधार गर्नुहोस्

स्वस्थ रहन सन्तुलित भोजन र नियमित शारीरिक गतिविधि आवश्यक हुन्छ । दैनिक आहारमा फलफूल, सागसब्जी, दाल, गेडागुडी र पूर्ण अन्न समावेश गर्नुपर्छ । लामो समय एकै ठाउँमा बसेर काम गर्ने बानी घटाउँदै हिँड्ने, व्यायाम गर्ने वा शरीर सक्रिय राख्ने गतिविधिमा समय दिनुपर्छ ।

निष्कर्ष: स्वस्थ जीवनका लागि महँगा उपचार वा विशेष खानपान मात्रै आवश्यक हुँदैन । दैनिक जीवनका साना बानीमा सुधार गर्दै सन्तुलित आहार, पर्याप्त निद्रा र नियमित शारीरिक गतिविधिलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । यद्यपि जीवनशैलीमा सुधार गर्नु रोगको उपचारको विकल्प होइन । कुनै स्वास्थ्य समस्या भए चिकित्सकको सल्लाह र निर्धारित उपचारलाई निरन्तरता दिनुपर्छ ।