
काठमाडौं । नेपालमा हवाई इन्धनको मूल्य एकैपटक झन्डै दोब्बरले बढाइएको छ । भारतबाट आयात हुने पेट्रोलियम पदार्थको खरिददरमा आएको अस्वाभाविक वृद्धिले नेपाल आयल निगममाथि ठूलो आर्थिक दबाब सिर्जना गरेको छ ।
तर, यस्तो परिस्थितिमा पनि निगमले तत्काल उपभोक्तामाथि थप भार नपार्ने निर्णय गर्दै पेट्रोल र डिजेलको खुद्रा मूल्य यथावत् राखेको छ । निगमले मंगलबार सार्वजनिक गरेको नयाँ मूल्यसूचीअनुसार आन्तरिक उडानतर्फ प्रयोग हुने हवाई इन्धनको मूल्य प्रतिलिटर १२७ रुपैयाँबाट बढाएर २५१ रुपैयाँ पुर्याइएको छ ।
त्यो वृद्धि झन्डै दोब्बर हो । जसले हवाई सेवा प्रदायक कम्पनीहरूको सञ्चालन लागतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने देखिन्छ । आन्तरिक उडानको भाडा समायोजनमा समेत यसको असर देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय उडानतर्फ पनि हवाई इन्धनको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढाइएको छ । काठमाडौंमा यसअघि प्रतिकिलोलिटर ९६६ अमेरिकी डलरमा उपलब्ध हवाई इन्धनको मूल्य बढेर एक हजार ७८५ डलर पुगेको छ । यसैगरी, पोखरामा ८०१ डलरबाट बढेर एक हजार ७३२ डलर कायम गरिएको छ भने भैरहवामा ७८९ डलरबाट बढेर एक हजार ७१६ डलर पुर्याइएको छ ।
यी तीनवटै अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा गरिएको मूल्यवृद्धिले नेपाल आउने र जाने अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूको लागतमा उल्लेख्य असर पर्ने देखिएको छ । हवाई इन्धनको मूल्यमा गरिएको यस्तो भारी वृद्धिको मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा आएको तीव्र उछाल नै हो ।
पछिल्ला दिनहरूमा विश्व बजारमा तेलको भाउ अस्थिर बन्दै जाँदा त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालमा पनि देखिन थालेको हो । नेपाल पूर्ण रूपमा आयातमा निर्भर भएकाले बाह्य बजारमा हुने सानो परिवर्तनले पनि यहाँको मूल्य संरचनामा ठूलो असर पार्ने गरेको छ ।
यता, भारतीय आयल कर्पोरेसन (आईओसी)ले पठाएको नयाँ खरिददरले नेपाल आयल निगमलाई थप दबाबमा पारेको छ । नयाँ मूल्यसूचीअनुसार पेट्रोलमा प्रतिलिटर ४१ रुपैयाँ र डिजेलमा प्रतिलिटर ९४ रुपैयाँसम्म मूल्य बढेर आएको छ ।
विशेषगरी डिजेलमा देखिएको ९४ रुपैयाँको वृद्धि अहिलेसम्मकै उच्चमध्ये एक हो । पेट्रोलमा समेत ४१ रुपैयाँको वृद्धि सामान्य नभई उल्लेख्य स्तरको मानिएको छ ।
यस्तो ठूलो मूल्यवृद्धि भारतबाट आयात हुने क्रममा आए पनि नेपालमा भने तत्कालका लागि पेट्रोल र डिजेलको खुद्रा मूल्य नबढाउने निर्णय गरिएको छ । निगमले मूल्य स्थिरीकरण कोष र विगतमा संचित नाफाको उपयोग गरेर उपभोक्तालाई राहत दिने नीति लिएको जनाएको छ ।
यसले छोटो अवधिमा उपभोक्तालाई केही राहत दिने भए पनि दीर्घकालमा निगमको वित्तीय अवस्था थप कमजोर बन्ने जोखिम रहेको जानकारहरू बताउँछन् । निगम स्रोतका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य बढिरहने र भारतबाट महँगो दरमा इन्धन आयात गर्नुपर्ने अवस्था निरन्तर रहिरहेमा मूल्य स्थिरीकरण कोषमा रहेको रकम चाँडै सकिने सम्भावना छ । त्यसपछि भने बाध्य भएर उपभोक्तास्तरमै मूल्य समायोजन गर्नुपर्ने स्थिति आउन सक्छ ।
हवाई इन्धनको मूल्य वृद्धि भने निगमले तत्कालै लागू गरेको छ । जसले वायुसेवा कम्पनीहरूलाई प्रत्यक्ष असर पार्नेछ । आन्तरिक वायुसेवा कम्पनीहरूले यसअघि पनि इन्धन मूल्यवृद्धिका कारण भाडा समायोजन गर्नुपर्ने अवस्था आएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका थिए । अहिलेको झन्डै दोब्बर मूल्यवृद्धिले लागत संरचना थप असन्तुलित बन्ने देखिन्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय उडानतर्फ पनि नेपालका विमानस्थलहरूबाट सञ्चालन हुने उडानहरू महँगो हुन सक्ने संकेत देखिएको छ । विशेषगरी काठमाडौं, पोखरा र भैरहवाबाट सञ्चालन हुने उडानहरूमा इन्धन खर्च प्रमुख अंश हुने भएकाले यसले टिकट मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्ने निश्चित देखिन्छ ।
यसबीच, उपभोक्तास्तरमा भने तत्काल राहतको सन्देश दिइए पनि दीर्घकालीन रूपमा मूल्य वृद्धि अपरिहार्य हुने देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य स्थिर नहुँदासम्म नेपालजस्तो आयातमुखी देशमा इन्धन मूल्य स्थायित्व कायम राख्न चुनौतीपूर्ण हुने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
एकातिर हवाई इन्धनको मूल्य झन्डै दोब्बरले बढाइएको छ भने अर्कोतर्फ पेट्रोल र डिजेलको खरिददरमा आएको भारी वृद्धिका बाबजुद पनि खुद्रा मूल्य स्थिर राख्ने निर्णयले नेपाल आयल निगमलाई वित्तीय रूपमा गम्भीर दबाबमा धकेलेको छ । आगामी दिनमा बजारको अवस्थाअनुसार मूल्य समायोजनको दबाब अझ तीव्र हुने देखिन्छ ।




















