सुरक्षा निकायको मिलेमतोमा सुनसरीबाट गाँजा तस्करी, ‘सेटिङ’मा कटाइएको १७ सय किलो बढी भारतमा बरामद

विराटनगर । नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रबाट लामो समयदेखि भइरहेको भनिएको गाँजा तस्करी र सुरक्षाकर्मीको ‘सेटिङ’ सम्बन्धी आरोप पुष्टि हुने आधार फेला परेको छ । ‘सेटिङ’मा कटाइएको १७ सय किलो बढी गाँजा भारतमा बरामद भएको छ ।

सुनसरीको सीमा नाका हुँदै भारततर्फ लगिएको १७ सय ३३ किलोग्राम गाँजा भारतीय सुरक्षाकर्मीले बिहारको वीरपुरमा बरामद गरेपछि सीमामा खटिएका नेपाली सुरक्षा निकायको भूमिकामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको हो । सुनसरीका नाका हुँदै तस्करी गरेर सीमा कटाइएको गाँजा भारतीय भूमिमा बरामद भएपछि नेपाली सुरक्षा निकायसँगको मिलेमतो एवं ‘सेटिङ’को विषय बाहिरिएको छ ।

Advertisement

भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी)ले को १ ज २७२१ नम्बरको नेपाली गाडीलाई नियन्त्रणमा लिएर ठूलो परिमाणमा गाँजा बरामद गरेपछि नेपाली भू–भाग हुँदै संगठित रूपमा गाँजा तस्करी भइरहेको विषय पुष्टि भएको स्थानीयको भनाइ छ । सीमावर्ती क्षेत्रका बासिन्दा, स्थानीय स्रोत र सुरक्षासम्बन्धी जानकारहरूका अनुसार यति ठूलो परिमाणको गाँजा कुनै सामान्य समूहले नभई संगठित नेटवर्कमार्फत सुरक्षा संयन्त्रसँग ‘लाइन’ मिलाएर सीमा पार गराइएको हो ।

स्रोतहरूका अनुसार उक्त गाँजा सुनसरीको श्रीपुर, दाता टोल, सतना आसपासका कम निगरानीमा पर्ने चोर बाटो प्रयोग गरेर भारतीय भू–भागमा पुर्‍याइएको थियो । ती क्षेत्र लामो समयदेखि अवैध तस्करी, लागुऔषध ओसारपसार र गैरकानुनी गतिविधिका लागि प्रयोग हुँदै आएको बताइन्छ । स्थानीयका अनुसार सीमामा चौबिसै घण्टा सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी तथा विभिन्न सुरक्षा संयन्त्र परिचालित रहे पनि पैसा बुझाएर तस्करी गराउने गिरोहहरू सहजै आवतजावत गर्ने गरेका छन् ।

भारतीय सुरक्षाकर्मीले गाँजासहित गाडी नियन्त्रणमा लिए पनि चालक र तस्करीमा संलग्न मुख्य व्यक्तिहरू फरार भएका छन् । प्रारम्भिक अनुसन्धानमा गाँजा नेपालबाट संगठित तस्करी सञ्जालमार्फत भारत पुर्‍याइएको निष्कर्ष भारतीय पक्षले निकालेको छ । एसएसबी स्रोतका अनुसार शंकास्पद अवस्थामा फेला परेको नेपाली गाडी जाँच गर्दा शनिबार राति ठूलो परिमाणमा गाँजा भेटिएको थियो । त्यसपछि भारतीय सुरक्षा निकाय सक्रिय बनेर अनुसन्धान अघि बढाएको छ ।

घटनापछि नेपाली सुरक्षा संयन्त्र भने रक्षात्मक अवस्थामा देखिएको छ । भारतीय भूमिमा गाँजा बरामद भएपछि मात्रै नेपाली निकायलाई घटनाको जानकारी पुगेको थियो । सीमामा कडाइ गरिएको, नियमित चेकजाँच भइरहेको र निगरानी प्रभावकारी रहेको दाबी सुरक्षा निकायको रहने गरेको छ । तर, यति ठूलो परिमाणको गाँजा सीमा पार हुँदासमेत अनभिज्ञ रहनुले सुरक्षा अधिकारीको कार्यक्षमतामाथि प्रश्न खडा भएको छ ।

स्रोतका अनुसार सुनसरीका सीमावर्ती क्षेत्रमा लामो समयदेखि गाँजा, लागुऔषध, कपडा, इलेक्ट्रोनिक्स सामग्रीदेखि अन्य अवैध वस्तुको तस्करी हुने गरेको छ । तर, सामान्य मानिसले सानो सामान बोके पनि रोकिने सीमा क्षेत्रमा १७ क्विन्टल बढी गाँजा बोकेको गाडी भारत पुग्न सुरक्षा निकायको संरक्षणबिना सम्भव नहुने स्थानीयको दाबी छ ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार तस्करीमा ‘सेटिङ’ हुने गरेको छ । ‘गाँजा बोकेका गाडीलाई पहिल्यै ‘लाइन क्लियर’ गरिन्छ । ती गाडी सहजै भारत जान पाउँछन् । कतिपय ठाउँमा चेकजाँच नै हुँदैन । माथिबाटै निर्देशन आउने गरेको हुन्छ,’ प्रहरी स्रोतले भन्यो ।

स्थानीयका अनुसार सीमामा खटिएका केही सुरक्षाकर्मी र तस्कर समूहबीच लामो समयदेखि आर्थिक लेनदेन हुने गरेको चर्चा सार्वजनिक रूपमा चल्दै आएको थियो । तर, सम्बन्धित निकायले गम्भीर अनुसन्धान नगर्दा तस्करी झन् संस्थागत बन्दै गएको आरोप छ । अहिले भारतीय क्षेत्रमा गाँजा नै बरामद भएपछि आरोपलाई पुष्टि गर्ने आधार तयार भएको छ ।

विशेषगरी रातको समय, खराब मौसम, वर्षा तथा चट्याङ परेको बेला तस्करी बढ्ने गरेको सीमावर्ती क्षेत्रका बासिन्दा बताउँछन् । कम जनशक्ति भएको वा निगरानी कमजोर हुने समय रोजेर गाँजा ओसार्ने गरिएको उनीहरूको भनाइ छ । तर, सुरक्षा निकायलाई पैसा नै बुझाएर गाँजा तस्करी गरिएपछि यो विषयले निक्कै चर्चा पाइरहेको छ । नेपाल र सशस्त्र प्रहरीका अधिकारीसम्म गाँजाको पैसा पुग्ने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ ।

सुनसरी प्रहरी प्रमुख एसपी केशवकुमार थेवेले वीरपुरमा गाँजा बरामद भएको विषय आफूले समाचारमार्फत जानकारी पाएको बताए । ‘के कसरी त्यो गाँजा गएको हो भन्ने विषयमा हामी पनि अनुसन्धान गरिरहेका छौं,’ उनले भने । पानी परेको बेला र प्रहरीको उपस्थिति कम भएको मौका छोपेर तस्करी गरिएको हुनसक्ने उनको भनाइ छ ।

सशस्त्र प्रहरी बल सुनसरीका प्रमुख एसपी श्याम कार्कीले पनि घटनाबारे अनुसन्धान भइरहेको बताए । ‘पानी र चट्याङ परेका बेला वीरपुरमा गाँजा बरामद गरिएको कुरा आएको छ । कताबाट गएको हो भनेर अनुसन्धान भइरहेको छ,’ उनले भने ।

तर, स्थानीय र सरोकारवालाहरू भने यस्ता प्रतिक्रिया मात्रै पर्याप्त नभएको बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार वर्षौंदेखि सीमामा भइरहेको तस्करी नियन्त्रण गर्न सुरक्षा निकाय असफल मात्र नभई कतिपय अवस्थामा स्वयं सुरक्षाकर्मीको संरक्षणमै अवैध कारोबार हुने गरेको छ । अहिले ठूलो परिमाणको गाँजा भारतमा बरामद हुनुले सुरक्षा अधिकारीसँगको ‘सेटिङ’ प्रष्ट हुने उनीहरु बताउँछन् ।

सीमा क्षेत्रमा सक्रिय तस्कर समूहले सुरक्षाकर्मी तथा केही सुरक्षा अधिकारीहरूलाई ठूलो रकम बुझाएर सुरक्षित बाटो प्रयोग गर्ने गरेको आरोप लाग्दै आएको छ । सीमावर्ती क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार गाँजा तस्करी सामान्य अपराध नभई करोडौं रुपैयाँको अवैध कारोबार हो । जसमा स्थानीय स्तरदेखि विभिन्न तहसम्मको मिलेमतो हुने गरेको छ ।

घटनापछि सीमा सुरक्षाको प्रभावकारिता, निगरानी प्रणाली, आन्तरिक नियन्त्रण र सुरक्षा निकायको जवाफदेहितामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ । सीमा क्षेत्रमा कडाइ गरिएको दाबी गरेर नथाक्ने सुरक्षा अधिकारीहरु अहिले भने गाँजा तस्करीको विवादमा मुछिएका छन् । स्थानीयले निष्पक्ष छानबिन गरी संलग्न तस्कर समूह मात्र नभई संरक्षण दिने व्यक्ति र निकायमाथि समेत कारबाही गर्न माग गरेका छन् ।