साउनमा किन लगाइन्छ मेहेन्दी ?

Share this
726shares
मुलुकी खबर
सायदा तब्सुम
clock२०८२ साउन १७, शनिबार १४:३८

साउन महिनामा प्रकृति पनि हरियालीले भरिन्छ । यो हरियालीको रंग महिलाहरूको हातमा मेहेन्दीको रूपमा पनि देखिन्छ । यो चलन पुरानो भए पनि यसका पछाडि लुकेका धार्मिक, वैज्ञानिक र स्वास्थ्यसम्बन्धी कारणहरू धेरैलाई थाहा नहुन सक्छ ।

के हो मेहेन्दी ?

मेहेन्दी, जसको वैज्ञानिक नाम लव्सोनिया इन्मिस (Lawsonia inermis) हो । यो एक औषधीय वनस्पति हो । यसको पातलाई पिसेर बनाइएको लेपले प्राकृतिक रूपमा रातो रंग दिन्छ ।

जब मेहेन्दीको पातलाई पिसेर पेस्ट बनाइन्छ, तब यसबाट लव्सोन (lawsone) नामक प्राकृतिक पदार्थ निस्कन्छ । यो पदार्थ हाम्रो छाला, नङ वा कपालमा रहेको केराटिन (keratin) नामक प्रोटिनसँग मिसिँदा (oxidation) यसको रंग रातो हुन्छ । त्यसैले, मेहेन्दी लगाएपछि केही समयसम्म त्यसलाई सुक्न दिनुपर्छ ताकि यो प्रक्रिया राम्रोसँग पूरा होस् ।

मेहेन्दीको धार्मिक महत्त्व

मेहेन्दीसँग जोडिएको एउटा रोचक किंवदन्तीअनुसार माता दुर्गाले रक्तबीज राक्षसको संहार गर्न महाकालीको रूप धारण गर्दा उहाँको शरीरमा लागेको रगत सुकेर छाला बिग्रेपछि एक औषधीय बोट सिर्जना गर्नुभयो । त्यसैको पातको लेप लगाउँदा उहाँको केश र छाला पहिलेभन्दा पनि सुन्दर बन्यो । भनिन्छ, त्यही बोट नै मेहेन्दी हो ।

साउन महिनालाई भगवान शिवको आराधना गर्ने विशेष महिना मानिन्छ । माता पार्वतीले यही महिनामा कठोर तपस्या गरेर शिवलाई पतिको रूपमा प्राप्त गर्नुभएको थियो । त्यसैले, यस महिनामा महिलाहरू आफ्नो सुहागको दीर्घायु र राम्रो वर प्राप्तिका लागि व्रत बस्छन् । आफ्नो शृङ्गार गरेर देवीलाई प्रसन्न पार्न मेहेन्दी लगाउने चलन यही कारणले सुरु भएको मानिन्छ ।

इस्लाम धर्ममा पनि मेहेन्दीलाई पवित्र मानिन्छ । यसले शारीरिक शुद्धतामा कुनै असर गर्दैन । किनकि मेहेन्दी छालाको भित्री तहसम्म नपुग्ने हुँदा हात धुँदा पानीले छालाको माथिल्लो सतह मात्र सफा गर्छ । त्यसैले इस्लामिक चाडपर्वमा पनि महिलाहरूले मेहेन्दी लगाउने गर्छन् ।

मेहेन्दीका आयुर्वेदिक तथा स्वास्थ्यसम्बन्धी फाइदा

मेहेन्दी केवल शृङ्गारको साधन मात्र नभई यसको औषधीय गुण पनि छ । आयुर्वेदमा यसलाई विभिन्न रोगको उपचारका लागि प्रयोग गरिन्छ । शीतलता प्रदान गर्छ । गर्मी महिनामा हातगोडा पोल्ने वा टाउको दुख्नेजस्ता समस्या भए मेहेन्दीको लेप लगाउँदा शीतलता महसुस हुन्छ ।

कपाललाई प्राकृतिक रंग दिन्छ । सेतो भएका कपाललाई प्राकृतिक रूपमा कालो बनाउन मेहेन्दीको लेप निकै उपयोगी हुन्छ । यसमा कुनै रसायन नहुने हुँदा यसको ‘साइड इफेक्ट’ हुँदैन ।

छालालाई स्वस्थ राख्छ । यसमा एन्टीब्याक्टेरियल र एन्टीफंगल गुण हुन्छ, जसले छालाको संक्रमणबाट बचाउन मद्दत गर्छ ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा चैं बजारमा पाइने सबै मेहेन्दीमा प्राकृतिक पदार्थ मात्र नहुन सक्छ । कतिपयमा रसायन मिसाइएको हुन्छ । त्यसैले, मेहेन्दी किन्दा त्यसको सामग्री र गुणस्तरमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ ।

यसरी, मेहेन्दी हाम्रो संस्कृति र परम्पराको एउटा अभिन्न अंग बनेको छ । जसको पछाडि धार्मिक आस्थाका साथै वैज्ञानिक र स्वास्थ्यसम्बन्धी महत्त्वपूर्ण फाइदाहरू पनि जोडिएका छन् ।

तपाइको प्रतिक्रिया
शीर्ष नेताको सम्बोधन, रित्तो दर्शक दीर्घा: मोरङमा कांग्रेस इतर पक्षको अधिवेशन
बहिरा फुटबल टोली दक्षिण कोरिया जाने
मत्स्यपोखरीमा चार दिन पर्यटन, संस्कृति र साहित्यको उत्सव
राप्रपामा अध्यक्षका लागि आधा दर्जन नेताको दौडधुप, लिङ्देनलाई चुनौती
लुम्बिनीले टस जितेर बलिङ रोज्दा सुदूरपश्चिम पहिले ब्याटिङ गर्दै
विराटनगरमा कर दिवस मनाइयो, करदातामैत्री प्रणालीमा जोड
प्रहरीको नाममा भ्रामक सूचना फैलाउने दुई जना नियन्त्रणमा पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
नोबेल मेडिकल कलेज छैटौँ पटक उत्कृष्ट करदाता सम्मानबाट सम्मानित
रुसी खगोल विज्ञान ओलम्पियाडमा एभरेस्टकी स्नेहालाई कांस्य
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.