संविधान बचाउनुपर्छ

Share this
747shares
मुलुकी खबर
मुलुकी खबर
clock२०८२ असोज ३, शुक्रबार १६:०२

नेपाली जनताको दशकौँ लामो संघर्षसँगै २०६२–०६३ को जनआन्दोलनको बलमा मुलुकमा संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र स्थापना भयो । राजतन्त्र फालियो । जनताको शासन स्थापित भयो ।

राजतन्त्र उखेल्ने, जनताका अधिकारलाई प्रत्याभूत गर्ने र देशलाई आधुनिक राजनीतिक व्यवस्थातर्फ लैजाने साझा आधारको रूपमा संविधान २०७२ जारी भयो । मुलुककै सबैभन्दा समावेशी प्रक्रियामार्फत आएको संविधानले नागरिकलाई समानता, स्वतन्त्रता, शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारीजस्ता मौलिक अधिकारको ग्यारेन्टी गर्यो । तर, संविधान जारी भएको दशक नपुग्दै आज फेरि यसको अस्तित्वबारे बहस भइरहेका छन् ।

संविधानले दिएको उपलब्धिलाई कमजोर बनाउन दलहरूको असक्षम र भ्रष्ट आचरण जिम्मेवार छ । कर्मचारीतन्त्रदेखि अरु सरोकारवाला पनि यसको जिम्मेवार छन् । सत्ता र शक्तिकै खेलमा तल्लीन भएका नेताहरूले संविधानलाई व्यवहारमा उतार्नेतर्फ गम्भीरता देखाएनन् ।

जसका कारण संघीयता कमजोर रह्यो, प्रदेश र स्थानीय तहलाई अपेक्षित अधिकार दिन सकिएन, सुशासन र जवाफदेहिताको अभ्यास हुन सकेन । दलहरूले संविधानलाई आफ्नो हितअनुसार व्याख्या गर्ने प्रवृत्ति बढाउँदा आमनागरिकमा संविधानप्रतिको विश्वास खस्किएको हो ।

यही पृष्ठभूमिमा जेनजी पुस्ताले अघिल्ला पुस्ताले भन्दा फरक किसिमको आन्दोलन सुरु गर्यो । उनीहरू ‘संविधान फाल्नुपर्छ’ भनेर सडकमा उत्रिएका होइनन्, बरु संविधान बचाउनुपर्छ र यसलाई व्यवहारमै कार्यान्वयन गर्नुपर्छ भनेर उठेका हुन् ।

जेनजी आन्दोलनले देखाएको असन्तुष्टि पुराना दलहरूको चरित्र र संस्कारप्रतिको हो । उमेरले थाकेका, दशकौँदेखि सत्तामा बसिरहने नेताले नयाँ पुस्तालाई अवसर नदिएको, भ्रष्टाचार रोक्न नसकेको, राज्य संयन्त्रलाई व्यक्तिगत स्वार्थमा दुरुपयोग गरेकोप्रति उनीहरूको आक्रोश थियो ।

जेनजीले अघि सारेका माग मूलतः राजनीतिक संस्कार सुधारसँग सम्बन्धित छन् । ६० वर्षभन्दा माथिका उम्मेदवार नबन्ने, एउटै पदमा २ कार्यकालभन्दा बढी नबस्ने, शैक्षिक योग्यता र नैतिक मापदण्डलाई प्राथमिकता दिने, भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलता अपनाउने उनीहरूका प्रमुख प्रस्ताव हुन् । यो प्रस्तावलाई व्यवस्थाविरोधी भनिँदैन, बरु व्यवस्थाभित्रै सुधार खोज्ने साझा आवाज मान्नुपर्छ ।

युवाले उठाएको पुस्तान्तरणको चाहना संविधानकै मूल भावनासँग मेल खान्छ, जसले समान अवसर र सहभागिताको प्रत्याभूति दिन्छ । विगतमा संविधानलाई निरन्तर चुनौती दिने र असफल बनाउने खेलमा दलका नेताहरू आफैं अगाडि थिए । कहिले संसद् विघटन गरेर, कहिले अध्यादेशको दुरुपयोग गरेर, कहिले न्यायालयलाई आफ्नो पक्षमा मोड्ने प्रयास गरेर संविधानलाई नै कमजोर बनाइयो ।

तर, यी प्रवृत्तिको प्रतिरोध गर्दै युवाले संविधानको आधारभूत मूल्य र लोकतान्त्रिक संस्थालाई जोगाउनुपर्ने आवाज उठाएका छन् । उनीहरूको आन्दोलनले दललाई झक्झक्याएको छ । संविधान बचाउन दलले आफूलाई सुधारेनन् भने जनताको आस्था पूर्णतया हराउनेछ ।

आज संविधानमाथि प्रश्नचिन्ह खडा हुनु भनेको लोकतन्त्र र जनताको अधिकारमाथि प्रश्नचिन्ह खडा हुनु हो । यसलाई अस्वीकार गर्ने कुनै विकल्प छैन । बरु संविधानलाई परिणाममुखी बनाउन गम्भीर राजनीतिक संस्कार परिवर्तन आवश्यक छ । दलहरूले आफ्नो आचरण सुधारेर, पारदर्शी नेतृत्व पुस्ता तयार गरेर, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गरेर, जनताको आधारभूत आवश्यकता पूरा गरेर मात्र संविधान बचाउन सक्छन् ।

युवाले उठाएका मागलाई संवैधानिक ढाँचाभित्रै सम्बोधन गर्न सकिन्छ । आवश्यक परे कानुनी सुधारमार्फत उम्मेदवारीको उमेर सीमा र कार्यकाल सीमाजस्ता विषयलाई छलफलमा ल्याउन सकिन्छ । शिक्षा, रोजगारी, सामाजिक न्यायका मुद्दामा ठोस कार्यक्रम ल्याउन सकिन्छ । यसरी मात्रै संविधानले दिएको अधिकार कागजमा मात्र सीमित हुने छैन । व्यवहारमै नागरिकले अनुभूत गर्नेछन् ।

जेनजी आन्दोलनले व्यवस्था नभएर संस्कार बदल्नुपर्छ भन्ने नयाँ चेतना मुलुकलाई दिएको छ । संविधानमाथि गाली होइन, संविधानलाई बचाउने, कार्यान्वयन गर्ने र जनताको पक्षमा उभ्याउने अभियान चलाउनुपर्छ । यसैले, दलहरू अहिले नै सचेत हुनुपर्छ । हाम्रो सामूहिक संघर्षको उपलब्धि र भविष्यलाई सुरक्षित गर्ने आधार भएकाले यो संविधान बचाउनुपर्छ ।

तपाइको प्रतिक्रिया
शीर्ष नेताको सम्बोधन, रित्तो दर्शक दीर्घा: मोरङमा कांग्रेस इतर पक्षको अधिवेशन
बहिरा फुटबल टोली दक्षिण कोरिया जाने
मत्स्यपोखरीमा चार दिन पर्यटन, संस्कृति र साहित्यको उत्सव
राप्रपामा अध्यक्षका लागि आधा दर्जन नेताको दौडधुप, लिङ्देनलाई चुनौती
लुम्बिनीले टस जितेर बलिङ रोज्दा सुदूरपश्चिम पहिले ब्याटिङ गर्दै
विराटनगरमा कर दिवस मनाइयो, करदातामैत्री प्रणालीमा जोड
प्रहरीको नाममा भ्रामक सूचना फैलाउने दुई जना नियन्त्रणमा पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
सिन्धुलीमा ढुंगाको लोहोरो प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या, श्रीमान् पक्राउ
नोबेल मेडिकल कलेज छैटौँ पटक उत्कृष्ट करदाता सम्मानबाट सम्मानित
रुसी खगोल विज्ञान ओलम्पियाडमा एभरेस्टकी स्नेहालाई कांस्य
© 2024 Muluki Khabar. All Rights Reserved. Design & Develop By: Indesign Media Pvt. Ltd.