कोशी प्रदेशमा अहिलेसम्मकै धेरै गाँजा बरामद

विराटनगर । कोशी प्रदेशमा अहिलेसम्मकै धेरै गाँजा बरामद भएको छ । प्रहरीले १ वर्षको अवधिमा २६ हजार किलोग्रामभन्दा बढी गाँजा बरामद गरेको हो ।

नेपालको प्रचलित कानुनले गाँजालाई लागुऔषध मानेको छ । यसको उत्पादन, भण्डारण, बिक्री तथा ओसारपसार सबै गैरकानुनी मानिन्छ । यद्यपि, कोशी प्रदेशमा भने गाँजाको कारोबार निरन्तर बढ्दै गइरहेको तथ्यांकले देखाउँछ ।

गाँजाको कारोबार र ओसारपसारमा संलग्न पक्राउ पर्ने क्रम पनि बढेको छ । बरामद भएको गाँजाको परिमाण र पक्राउ परेकाको विवरणले कोशीमा गाँजाको ओसारपसार एवं कारोबार अत्यधिक हुने गरेको पुष्टि गर्छ ।

प्रहरीले आर्थिक वर्ष २०८१–०८२ मा २६ हजार ७ सय ५० किलोग्राम ५ सय ३८ ग्राम ९७ मिलिग्राम गाँजा बरामद गरेको छ । ३ वर्षअघिको तुलनामा यो परिमाण पाँचगुनाले बढी हो ।

प्रदेश प्रहरी कार्यालय विराटनगरका सूचना अधिकारी डीएसपी ध्रुवकुमार श्रेष्ठका अनुसार १ वर्षको अवधिमा गाँजाको ओसारपसार एवं कारोबारमा संलग्न २ सय ३५ जना पुरुष र २६ जना महिलालाई पक्राउ गरेर कारबाहीको दायरामा ल्याइएको छ । पक्राउ परेकाविरुद्ध लागुऔषध ऐनअन्तर्गतको मुद्दा चलाउने गरिएको छ ।

१ वर्षको अवधिमा गाँजाको ओसारपसारमा प्रयोग गरिएका ४५ वटा चारपांग्रे र ३२ वटा दुईपांग्रे सवारीसाधनसमेत प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । प्रदेशका विभिन्न जिल्लामध्ये सबैभन्दा धेरै गाँजा सुनसरीबाट बरामद भएको डीएसपी श्रेष्ठले बताए ।

उनका अनुसार सुनसरीबाट १२ हजार ३ सय ७५ किलो ९ सय २९ ग्राम ८ सय ४० मिलिग्राम गाँजा बरामद भएको छ । त्यसपछि मोरङबाट ६ हजार ६ सय ५० किलो ४ सय ग्राम, धनकुटाबाट ४ हजार १ सय ९४ किलो, झापाबाट १ हजार ६ सय ५१ किलो २ सय ८२ ग्राम १ सय ८० मिलिग्राम र उदयपुरबाट १ हजार ८ सय १० किलो ४ सय ८४ ग्राम ७७ मिलिग्राम गाँजा बरामद भएको जानकारी श्रेष्ठले दिए ।

इलामबाट ८ सय १६ ग्राम, भोजपुरबाट १६ किलो ४४ ग्राम, संखुवासभाबाट ३ किलो १ सय ग्राम, खोटाङबाट १ किलो ९ सय ४२ ग्राम र तेह्रथुमबाट २ सय ४० ग्राम गाँजा बरामद भएको उनले बताए ।

बरामद परिमाण विगत २ आर्थिक वर्षको तुलनामा अत्यधिक धेरै हो । यसले पछिल्लो समय गाँजाको उत्पादन, ओसारपसार र कारोबार बढिरहेको पुष्टि गर्छ ।

आर्थिक वर्ष २०७९–०८० मा प्रहरीले ५ हजार ८ सय १५ किलो ४ सय ९३ ग्राम ७ सय मिलिग्राम गाँजा बरामद गरेको थियो । यसको ओसारपसार र कारोबारमा संलग्नमध्ये १ सय ३२ जना पुरुष र १२ जना महिला पक्राउ परेका थिए ।

आर्थिक वर्ष २०८०–०८१ मा १० हजार ४ सय २० किलो ४९ ग्राम ४ सय ६१ मिलिग्राम बरामद भएको थियो । ओसारपसार र कारोबारमा संलग्न १ सय ९६ जना पुरुष र १३ जना महिला पक्राउ परेका थिए ।

आर्थिक वर्ष २०७९–०८० मा ५ हजार ८ किलो बढी गाँजा बरामद गरेको प्रहरीले आर्थिक वर्ष २०८१–०८२ सम्म आइपुग्दा २६ हजार ७ सय ५० किलो बढी बरामद गरेको छ । विशेष गरेर कोशी प्रदेशका धनकुटा, भोजपुर, उदयपुरलगायतका जिल्लामा गाँजाको उत्पादन हुन्छ ।

सबैभन्दा धेरै गाँजा धनकुटामा उत्पादन हुने गरेको छ । खेती नै लगाएर गाँजा उत्पादन गर्ने गरिएको हो । तर, पहाडी जिल्लामा उत्पादन हुने गाँजा तराईका जिल्लामा बढी बरामद भइरहेको छ । विभिन्न बाटोको प्रयोग गर्दै भारततिर निकासी गर्ने क्रममा प्रहरीले गाँजा बरामद गर्ने गरेको हो ।

एम्बुलेन्स, ट्यांकर, ट्रक, यात्रुवाहक बस, मोटरसाइकललगायतका विभिन्न सवारीसाधनको प्रयोग गरेर गाँजा ओसारपसार गर्ने गरिन्छ । गाँजाको मुख्य बजार भारत हो । नेपालमा प्रतिकिलो १० हजार रूपैयाँसम्ममा किनबेच हुने गाँजा भारत पुर्याएपछि दोब्बर बढी मूल्य पाइने गरेको प्रहरीको अनुसन्धानले देखाएको छ ।

अधिकारीहरु पछिल्लो समय गाँजा बढी मात्रामा बरामद हुनुले प्रहरीको कुशल नेतृत्वको परिणाम भएको बताउँछन् । तथ्यांकले पनि त्यसलाई पुष्टि गर्छ । विगतका वर्षमा यति धेरै परिमाणमा गाँजा बरामद भएको थिएन ।

‘जलमार्ग र स्थलमार्गको प्रयोग गरेर गाँजाको ओसारपसार हुन्छ,’ प्रदेश प्रहरी प्रमुख डीआईजी ईश्वर कार्की भन्छन्, ‘जसरी ओसारपसार गरे पनि प्रहरी सक्रियता बढाएर नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ ।’ गाँजाको धन्दा बर्सेनि भइरहे पनि नियन्त्रणका लागि प्रहरीले कुनै कसर बाँकी नराखेको उनले बताए ।

‘प्रहरी सक्रियता बढाएपछि जोखिम मोलेर गाँजाको ओसारपसार हुन थालेको छ । तर, प्रहरी हस्तक्षेप बढाइएको छ,’ उनले भने । कोशी प्रदेशमा लागुऔषध नियन्त्रणप्रति संवेदनशील र सचेत रहेर प्रहरी परिचालनलाई प्रभावकारी बनाइएको कार्की बताउँछन् ।

प्रदेशमा लागुऔषधको समस्या गम्भीर रहेको उनको भनाइ छ । ‘गाँजा व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि उत्पादन गर्ने बाली होइन । यो संगठित आपराधिक कारोबारमा रूपान्तरण भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘गिरोहको सञ्जाल ध्वस्त पार्न रणनीतिक रूपमा प्रहरी अघि बढेको छ । तर, खेती हुँदै तस्करसम्मको जालो निकै बलियो छ ।’ उनका अनुसार गाँजाको खेती पहाडी जिल्लाहरुमा फैलिएको छ । ओसारपसारमा तराईका सिमावर्ती नाकाको प्रयोग हुन्छ ।

‘अब प्रहरी गाँजाको मूल स्रोतमा पुग्ने रणनीतिमा छ । खेतीमा संलग्नलाई समेत कारबाहीको दायरामा ल्याउने रणनीति बनाउँदैछौं,’ उनले भने । प्रहरीले बर्सेनि गाँजा फँडानी पनि गरिरहेको छ । तर, सबै ठाउँमा प्रहरी पुग्न नसक्दा गाँजाको उत्पादन र ओसारपसार बढ्दो छ ।

‘अनुसन्धानको दायरालाई अब सिमानाबाट गाँजा लैजाने तस्करसम्म मात्र सीमित राख्दैनौं । खेती गर्ने, संगठित रुपमा संकलन र बिक्री गर्ने मूल गिरोहको पहिचानमा लागेका छौं,’ डीआईजी कार्कीले भने । गाँजाको कारोबारमा संलग्न समूहले पैदलमार्ग, मोटरसाइकल, निजी कार र एम्बुलेन्सलगायतका विभिन्न सवारीसाधन प्रयोग गर्ने गरेको उनले बताए ।

कतिपय अवस्थामा सवारीसाधनभित्र विशेष च्याम्बर बनाएर लुकाउँदै गाँजाको ओसारपसार गर्ने गरिएको पाइन्छ । स्थलमार्गमा प्रहरीले कडाइ गर्न थालेपछि जलमार्गको समेत प्रयोग गरेर गाँजाको ओसारपसार गरिन्छ ।

कार्कीले प्रदेश प्रहरी पूर्ण सतर्क रहेको बताउँदै स्थानीय तह, समुदाय र सशस्त्र प्रहरी लगायतका निकायसँगको समन्वयमा गाँजालगायतका लागुऔषध नियन्त्रणलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिएको जानकारी दिए । गाँजाको सञ्जाल भत्काउन र यसका कारण संकटपूर्ण अवस्था नआओस् भन्नका लागि प्रहरी अझ आक्रामक ढंगले प्रस्तुत हुने उनको भनाइ छ ।