थाइल्याण्डकी राजकुमारी बज्रकितियाभाको निधन, उत्तराधिकारबारे अन्योलता

मुलुकी खबर

२०८३ जेष्ठ २९, शुक्रबार ०७:५८

एजेन्सी । थाइल्याण्डकी राजकुमारी बज्रकितियाभाको निधन भएको छ । शाही परिवारभित्र अत्यन्त प्रभावशाली र सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा हेरिँदै आएकी उनको ४७ वर्षको उमेरमा निधन भएको हो ।

उनी तीन वर्षभन्दा बढी समयदेखि कोमामा रहँदै आएकी थिइन् । बिहीबार राति निधन भएको थाई शाही दरबारले शुक्रबार आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरेको हो ।

सन् २०२२ डिसेम्बरमा नियमित व्यायाम गर्ने क्रममा अचानक बेहोस भएर ढलेपछि उनको स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर बनेको थियो । त्यसपछि उनलाई अस्पतालमा भर्ना गरी लामो समयसम्म सघन उपचारमा राखिएको थियो । चिकित्सकहरूले उनको हृदयमा देखिएको संक्रमणका कारण मुटुको धड्कन अनियमित बनेको र शरीरका अन्य अंगमा समेत जटिल असर पुर्‍याएको बताएका थिए ।

लामो समयसम्म गरिएको उपचार र चिकित्सकीय प्रयासका बाबजुद पनि उनी कोमाबाट बाहिर आउन सकेकी थिइनन् । राजकुमारी बज्रकितियाभा थाइल्याण्डका राजा महा वजिरालोङकोर्नकी सात सन्तानमध्ये सबैभन्दा जेठी छोरी थिइन् । शाही परिवारभित्र उनको स्थान औपचारिक मात्र नभई प्रशासनिक र कूटनीतिक भूमिकाका हिसाबले पनि महत्वपूर्ण मानिन्थ्यो ।

उच्च शिक्षामा समेत उनी अब्बल थिइन् । उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिष्ठित कर्नेल विश्वविद्यालयबाट कानुनमा उच्च शिक्षा हासिल गरेकी थिइन् । कानुन अध्ययनले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी अभ्यास र कूटनीतिक क्षेत्रतर्फ प्रवेश गर्ने आधार दिएको थियो ।

उनको करियर शाही दरबारको सीमाभित्र मात्र सीमित थिएन । उनले अस्ट्रियाका लागि थाइल्याण्डको राजदूतका रूपमा काम गरेकी थिइन् । साथै, संयुक्त राष्ट्र संघअन्तर्गत लागुऔषध तथा अपराध नियन्त्रण कार्यालयमा क्षेत्रीय प्रतिनिधिको रूपमा पनि उनले जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन् । यी दुवै भूमिकामा उनले विशेषगरी कानुनी शासन, आपराधिक न्याय सुधार तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा जोड दिएकी थिइन् ।

राजकुमारी बज्रकितियाभालाई विशेषगरी कारागार सुधार र महिला कैदीहरूको अधिकारका क्षेत्रमा सक्रिय अभियन्ताका रूपमा पनि चिनिन्छ । थाइल्याण्डको न्याय प्रणालीभित्र सुधारको आवश्यकता औँल्याउँदै उनले बन्दीहरूको मानव अधिकार सुनिश्चित गर्नुपर्ने विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा पनि उठाएकी थिइन् । उनका पहलहरूले थाइल्याण्डभित्र मात्र नभएर दक्षिण–पूर्वी एसियाली क्षेत्रमै सुधारमुखी दृष्टिकोणलाई प्रभाव पारेको मानिन्छ ।

उनको अकस्मात् स्वास्थ्य समस्या सुरु हुनुमा २०२२ डिसेम्बरमा भएको घटनासँग जोडिन्छ । जब उनी शारीरिक अभ्यासका क्रममा अचानक बेहोस भएकी थिइन् । त्यसपछि गरिएको प्रारम्भिक परीक्षणमा हृदयसम्बन्धी जटिल संक्रमण पुष्टि भएको थियो । चिकित्सकहरूले लामो समयसम्म उनको अवस्था स्थिर राख्ने प्रयास गरे पनि न्यूरोलोजिकल क्षति र मुटुको कार्यक्षमतामा आएको गम्भीर असरका कारण उनी दीर्घकालीन कोमामा पुगेकी थिइन् ।

तीन वर्षभन्दा बढी समयसम्म अस्पतालमै उपचाररत रहेकी राजकुमारीको अवस्था बीचबीचमा स्थिर देखिए पनि पूर्ण सुधारको सम्भावना कमजोर हुँदै गएको थियो । अन्ततः बिहीबार राति उनको निधन भएको घोषणा गरिएसँगै थाइल्याण्डमा शाही शोकको वातावरण बनेको छ ।

राजकुमारीको निधनले थाइल्याण्डको राजगद्दी उत्तराधिकारको विषयमा पुनः बहस चर्किएको छ । वर्तमान राजा महा वजिरालोङकोर्नले अहिलेसम्म आधिकारिक रूपमा कुनै उत्तराधिकारी घोषणा नगरेको अवस्थामा बज्रकितियाभालाई सम्भावित शक्तिशाली उत्तराधिकारीका रूपमा धेरै विश्लेषकहरूले हेर्दै आएका थिए । उनको निधनसँगै शाही परिवारभित्रको उत्तराधिकार संरचना अझै अनिश्चित बनेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् ।

थाइल्याण्डको शाही परम्परा ऐतिहासिक रूपमा जटिल र संवेदनशील मानिन्छ । उत्तराधिकारको विषय पारिवारिक निर्णय नभई राज्य संरचना, सेना र राजनीतिक संस्थाहरूबीचको सन्तुलनसँग पनि जोडिने भएकाले यस विषयमा हुने कुनै पनि परिवर्तनले देशको राजनीतिक वातावरणमा समेत प्रभाव पार्न सक्छ । राजकुमारीको मृत्युले यही संवेदनशीलता फेरि सतहमा ल्याएको छ ।

राजकुमारी बज्रकितियाभाको व्यक्तिगत जीवन, शिक्षा र कूटनीतिक अनुभवलाई धेरैले आधुनिक थाई शाही परिवारभित्रको प्रगतिशील छविका रूपमा व्याख्या गर्दै आएका थिए । विदेशमा अध्ययन, अन्तर्राष्ट्रिय संस्थामा काम गर्ने अनुभव र मानव अधिकारसम्बन्धी सक्रियताका कारण उनी परम्परागत शाही छविभन्दा फरक रूपमा प्रस्तुत भएकी थिइन् ।

उनको निधनपछि शाही दरबारले औपचारिक शोक घोषणा गरेको छ । देशभरका शाही संरचनाहरूमा झण्डा आधा झुकाउने कार्यक्रम तय गरिएको बताइएको छ । थाइल्याण्डमा शाही परिवारप्रति अत्यन्त सम्मानजनक सामाजिक संरचना रहेको कारण उनको निधनलाई राष्ट्रिय स्तरकै ठूलो क्षतिका रूपमा लिइएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले पनि उनको निधनप्रति शोक व्यक्त गरेका छन् । मानव अधिकार र कानुनी सुधारका क्षेत्रमा उनले पुर्‍याएको योगदानलाई विभिन्न संस्थाहरूले स्मरण गरिरहेका छन् । यसैबीच, शाही परिवारभित्र आगामी उत्तराधिकार र नेतृत्व संरचनाका बारेमा अन्योलता उत्पन्न भएको छ । औपचारिक निर्णय आउन बाँकी रहेको अवस्थामा राजकुमारीको अनुपस्थितिले दीर्घकालीन राजनीतिक र शाही संरचनामा कस्तो प्रभाव पार्ने भन्ने विषयमा विश्लेषण सुरु भएको छ ।

राजकुमारी बज्रकितियाभाको जीवन, उनको कूटनीतिक योगदान र शाही परिवारभित्रको भूमिकालाई थाइल्याण्डको आधुनिक इतिहाससँग जोडिएको महत्वपूर्ण अध्यायका रूपमा स्मरण गरिने छ ।

तपाइको प्रतिक्रिया