इरानमाथिको हमलाले अमेरिकी सुरक्षा साझेदारी संकटमा

मुलुकी खबर

२०८३ जेष्ठ ९, शनिबार ०७:१०

एजेन्सी । इरानमाथि अमेरिका र इजरायलले गरेको हमलाले खाडी क्षेत्रमा दशकौँदेखि कायम अमेरिकी सुरक्षा साझेदारीलाई गम्भीर संकटमा पुर्‍याएको छ । इरानलाई कमजोर बनाउने रणनीति उल्टै अमेरिकाकै प्रभाव घटाउने दिशामा गएको विश्लेषण हुन थालेको छ ।

साउदी अरब, यूएई, कतार, बहराइन, कुवेत र ओमानजस्ता खाडी देश दशकौँदेखि अमेरिकी सुरक्षा छातामुनि थिए । तेल र ग्यासको सुरक्षा, सैन्य अड्डा, हवाई रक्षा प्रणाली र गुप्तचर सहकार्य अमेरिकासँगको सम्बन्धका मुख्य आधार थिए । तर, पछिल्लो युद्धपछि अमेरिकी सैन्य शक्तिमाथिको विश्वास कमजोर बनेको छ ।

इरानले अमेरिकी सैन्य बेस र ऊर्जा संरचनालाई निसाना बनाएपछि खाडी देशमा असुरक्षा बढेको छ । अमेरिकी अत्याधुनिक रक्षा प्रणालीले आफ्नै सैन्य अड्डा जोगाउन नसकेको भन्दै अहिले खाडी देशभित्रै अमेरिकी सुरक्षा मोडलमाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

साउदी अरबले हमलाका बेला अमेरिकालाई आफ्नो आकाश प्रयोग गर्न नदिएको घटनाले पनि सम्बन्धमा दूरी बढेको संकेत गरेको छ । यता यूएईमाथि इरानी आक्रमण जारी रहँदा कतार, बहराइन र कुवेतसमेत सम्भावित जोखिममा परेका छन् ।

दोस्रो विश्वयुद्धपछि बेलायती प्रभाव कमजोर बन्दै जाँदा अमेरिकाले खाडी क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गरेको थियो । तेल सुरक्षाको बदलामा सैन्य सुरक्षा दिने नीतिअनुसार अमेरिकाले खाडी राजतन्त्रसँग गहिरो सम्बन्ध बनाएको थियो । सन् १९४५ मा अमेरिकी राष्ट्रपति फ्र्यांक्लिन डी रुजबेल्ट र साउदीका राजा अब्दुलअजिजबीच भएको भेटलाई यही सम्बन्धको सुरुवात मानिन्छ ।

पछि शीतयुद्ध, इरानको इस्लामिक क्रान्ति, अफगानिस्तानमा सोभियत हस्तक्षेप र इराक युद्धले अमेरिकालाई खाडी क्षेत्रमा अझ बलियो सैन्य उपस्थितिको अवसर दियो । खाडी देशले पनि आफ्नो सत्ता जोगाउन अमेरिकी सुरक्षा रोजे ।

तर, अहिले परिस्थिति फेरिएको छ । इरानले अमेरिकी सैन्य उपस्थिति नै आफ्नो मुख्य लक्ष्य बनाउँदै आएको छ । अमेरिकी सैन्य बेस र ऊर्जा पूर्वाधारमाथि आक्रमण भएपछि खाडी देशको अर्थतन्त्रसमेत प्रभावित भएको छ ।

अर्कोतर्फ, इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा नियन्त्रण बलियो बनाउने रणनीति अघि बढाएको छ । विश्वको ठूलो तेल व्यापार यही समुद्री मार्गबाट हुने भएकाले यसले खाडी देश मात्रै नभएर चीन, भारत र युरोपसम्म असर पार्ने खतरा बढेको छ ।

युद्धपछि खाडी देशहरु वैकल्पिक सुरक्षा साझेदारीतर्फ पनि अघि बढ्न थालेका छन् । साउदी अरबले टर्की र पाकिस्तानसँग सैन्य सहकार्य विस्तार गरिरहेको छ भने यूएई इजरायलसँग नजिकिएको देखिन्छ । तर, इजरायलसँगको निकटताले यूएईलाई इरानी निशानामा पार्ने जोखिम पनि बढाएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको युद्धले खाडी क्षेत्रमा ४० वर्षदेखि बनेको अमेरिकी सुरक्षा संरचनालाई सबैभन्दा ठूलो चुनौती दिएको छ । अमेरिकामाथिको निर्भरता घट्दै जाँदा अब खाडी देशले भविष्यको सुरक्षा रणनीति कसरी बनाउँछन् भन्ने प्रश्न सबैभन्दा पेचिलो बनेको छ ।

तपाइको प्रतिक्रिया